Yidiş

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Yidiş
ייִדיש
Konuşulduğu ülkeler ABD, İsrail, Arjantin, Brezilya, İngiltere, Rusya, Kanada, Ukrayna, Beyaz Rusya, Moldova, Litvanya, Belçika, Almanya, İsviçre, İsveç, Polonya, Avustralya vs. [1][2]
Konuşan kişi sayısı > 3.000.000 [1][2]
Dil grubu sınıflandırması Hint - Avrupa
Cermen
Batı Cermen
Yüksek Almanca
Yidiş
Resmî durum
Resmî dil olduğu ülkeler İsveç, Hollanda ve Moldova'da resmi azınlık dili
Dili düzenleyen kurum YIVO de facto
Alfabe İbrani
Dil kodları
ISO 639-1 yi
ISO 639-2 yid
ISO 639-3 yid
ydd
yih
Not: Bu sayfa Unicode ile kodlanmış UFA fonetik sembolleri kullanıyor olabilir.
Yardım için VP:UFA sayfasına bakınız.
Vikipedi'nin Yidiş sürümü
Ayrıca bakınız: DilDil aileleri

Yidiş (Yidiş ייִדיש yidiş / אידיש idiş "yahudi") Avrupa, Amerika ve Asya’da 3.5 milyon’dan fazla Aşkenaz Yahudisi tarafından konuşulan, Cermen kökenli dil. Diğer birçok Musevi dili gibi İbrani Alfabesi ile yazılır. Zaman zaman Almanca ağzı olarak görülür.

Konu başlıkları

[değiştir] Konuşulduğu ülkeler

I. Dünya Savaşı sırasında ABD Food Administration'un düzenlediği "Gıda Muhafaza Kampanyası" nı teşvik etmek amacıyla Yidiş ile yazılan poster, Gıda savaşı kazanacak - Buraya özgürlük uğruna geldiniz, şimdi onu korumaya yardım etmelisiniz. Buğdaya müttefiklerin ihtiyacı var - ziyan etme. "Şfiz vot gveynen di krayt. İhr kumt ahir tzu gifenen prayhayt. Yetzt must ihr helpen zi tzu başeytzen. Mir mizen di alaylis farzorgen mayt vitz. Lazet kayn zah nit geyn in nivetz." (renkli litograf, Charles Edward Chambers, 1917)
Üstünde İngilizce ve Yidiş dilinde "Çocuk Köleliğini Durdurun" sloganı yazılı olan bant taşıyan iki kız. Büyük olasılıkla 1 Mayıs 1909 'daki New York işçi yürüyüşünde çekilmiş bir fotoğraf.

Yidiş dili: ABD'de (1.250.000)[3], Rusya'da (701.000)[4], İsrail'de (215.000)[5], Ukrayna'da (634.000)[6], Beyaz Rusya'da (231.000)[7], Almanya'da (49.210)[8], Kanada'da (49.890)[9], Letonya'da (40.000)[10], Romanya'da (1.100)[11], Estonya'da (570)[12], Arjantin'de[13], Polonya'da[14], Macaristan'da[15], Hollanda'da[16], Moldova'da[17] ve birçok ülkede Musevi azınlıklarca toplam 3.200.000’den fazla kişi tarafından konuşulur.

[değiştir] Özellikler

Hint Avrupa dilleri'nini Cermen dilleri kolunun, Batı Almanca-Batı Grubu, Yüksek Almanca bölümünde bulunan Yidiş, her ne kadar farklı bir alfabe ile yazılsa da bu dili bilmeyen insanlarca duyulduğunda Almanca olduğu zannedilebilir. Almanca bilen bir kişi bu dili %60 - %70 oranında anlayabilir. Ancak Yidiş diline İbranice, Aramice ve Slav kökenli dillerden giren ek ve kelimeler bulunduğundan tam anlama mümkün olmaz.

[değiştir] Lehçeleri

Batı ve Doğu lehçesi olmak üzere iki lehçesi vardır, Doğu Avrupa ve Asya’da konuşulan Doğu lehçesi Slav dillerinden etkilenmişken, batı lehçesi daha çok Batı Avrupa dilleri ve özellikle İngilizce’den etkilenmiştir.

[değiştir] Medya

Bugün dünya üzerinde Yidiş dili ile basılmakta olan 100’den fazla, gazete ve dergi bulunmaktadır. Yidiş dili zengin bir edebiyat dili olduğundan bu dil ile verilmiş eserlerin sayısı bilinmemektedir. Yine dünya üzerinde birçok ülkede Yidiş tiyatrolar ve sinemalar olduğu gibi internet üzerinde de birçok site Yidiş dili ile oluşturulmıştur.

[değiştir] Kaynakça

Coloured hebrew letters.JPG
Musevi dilleri

 g  t  d 

[değiştir] Dış bağlantılar

Kişisel araçlar
Ad alanları

Türevler
Eylemler
Gezinti
Katılım
Yazdır/dışa aktar
Araçlar
Diğer diller