Orhan Kemal

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Orhan Kemal
Orhan Kemal.jpg
Mahlas Bacaksız Orhan
Orhan Kemal
Doğum Mehmet Raşit Öğütçü
15 Eylül 1914
Adana, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 2 Haziran 1970 (55 yaşında)
Sofya, Bulgaristan
Milliyet Türk
Meslek Romancı, oyun ve öykü yazarı
Dönem 1949 - 1970
Akım Toplumcu Gerçekçilik
İlk eseri Baba Evi (roman)
Ekmek Kavgası (öykü)
Önemli ödülleri Türk Dil Kurumu Ödülü
Sait Faik Hikaye Armağanı

www.orhankemal.org

Orhan Kemal (asıl adı Mehmet Raşit Öğütçü) (d. 15 Eylül 1914 - ö. 2 Haziran 1970), toplumcu gerçekçi, Türk romancısı ve oyun yazarıdır.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Orhan Kemal, milletvekili ve bakanlık yapmış Abdülkadir Kemali Bey ile ortaokul mezunu aydın bir kadın olan Azime Hanım'ın oğludur. 15 Eylül 1914'te Adana'nın Ceyhan ilçesinde dünyaya geldi. Babası siyasal nedenlerle 1931'de Suriye'ye yerleşince, orta öğrenimini kendi isteğiyle yarıda bıraktı ve Suriye'de bulaşıkçılık ve matbaa işçiliği yaptı. Bir yıl sonra tek başına Türkiye'ye dönerek Adana'da çırçır fabrikalarında işçilik ve kâtiplik yaptı. Bu yıllardaki birikimleri, ilerde romanlarına hayat vermiştir. 1937'de çırçır fabrikasında (Milli Mensucat) bir işçi olan Nuriye ile evlendi. Bir yıl sonra ilk çocuğu Yıldız doğdu.

1938'de Niğde'de askerliğini yaparken "Maksim Gorki ve Nazım Hikmet kitapları okumak", "yabancı rejimler lehinde propaganda ve isyana muharrik" suçundan 5 yıl hapis cezasına mahkûm edildi. 1940'ta, Bursa Cezaevi'nde tanıştığı Nazım Hikmet'in toplumcu görüşlerinden etkilendi; kendisinden Fransızca, felsefe ve siyaset dersleri aldı. Orhan Kemal'i şiir yerine roman ve öykü yazmaya teşvik eden de Nazım Hikmet oldu.

İlk öykülerini Bacaksız Orhan takma adıyla yayımladı. İlk kez 1943'te İkdam Gazetesi'nde "Asma Çubuğu" öyküsünde Orhan Kemal adını kullandı.

1943'te tahliye olunca Adana'ya döndü. Amelelik ve hamallık gibi işlerde çalıştı. 1944'te doğan oğluna Nazım adını verdi. 1949'da üçüncü çocuğu Kemali'nin doğumundan sonra, 1950'de ailesiyle İstanbul'a yerleşti ve ölümüne kadar kitap ve makale yazarak geçindi. 1957'de dördüncü çocuğu Işık doğdu.

1958'de Sait Faik Hikaye Armağanı'nı Kardeş Payı adlı öyküsü ile aldı.

1966'da "hücre çalışması ve komünizm propagandası" yaptıkları gerekçesi ile iki arkadaşı ile birlikte tutuklandı. "Suç teşkil eden bir cihet bulunmadığı" yolundaki bilirkişi raporu üzerine bir ay sonra serbest bırakıldı.

1967'de 72. Koğuş oyunu ile Ankara Sanatseverler Derneği tarafından en iyi oyun yazarı seçildi. 1969'da Türk Dil Kurumu Ödülü'nü ve Sait Faik Hikaye Armağanı'nı Önce Ekmek adlı kitabı ile aldı.

Bulgar Yazarlar Birliği'nin çağrısı üzerine gittiği Sofya'da, tedavi görmekte olduğu hastanede 2 Haziran 1970'te öldü.

Anısını yaşatmak için İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde, Cihangir semtinde Orhan Kemal Müzesi açıldı.1972'den bu yana adına bir roman yarışması (Orhan Kemal Roman Armağanı) düzenlenmektedir.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Orhan Kemal, yoksul kesimin, işçilerin, öğrencilerin, "kerhanedeki adamın" yaşamını anlatan öykü ve romanlar yazmış ve insan-toplum ilişkilerini gerçekçi bir dille yansıtmıştır. 27 roman, 19'u öykü kitabı ile anı, inceleme, oyun, röportaj türünde kitaplar bırakmıştır.

Öyküleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Öykülerinden yapılan derlemeler Bilgi Yayınevi’nce beş cilt olarak yayınlandı:

Romanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Oyun[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İspinozlar (1965)
  • 72. Koğuş (1967)

Anı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Nazım Hikmet’le Üç buçuk Yıl (1965)

İnceleme[değiştir | kaynağı değiştir]

Senaryo Tekniği ve Senaryoculuğumuzla İlgili Notlar (1963)

Röportaj[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul’dan Çizgiler (ö.s.) 1971

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Vikisöz'de Orhan Kemal ile ilgili alıntılar bulunmaktadır.