Ege Adaları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Türk Gri Bölge adalarını gösteren Ege Adaları haritası.
Ege denizinin batimetrik haritası. Adaların hem günümüzdeki adları hem de (parantez içinde) tarihsel adları verilmiştir.
██ Avrupa Kıtası ve bu kıtaya ait adalar ██ Asya Kıtası ██ Asya Kıtasına ait adalar, Küçük Asya Adaları

Konu başlıkları

Ege Adaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunanistan yarımadası ile Anadolu yarımadası arasında bulunan ve toplam alanı 23.000 kilometrekare kadar olan 3000'e yakın ada ve adacığa Ege Adaları adı verilir. Ege denizindeki adalar, yüz ölçümleri çok farklı ve sayıları çok fazla olmasına rağmen yine de gruplara ayrılabilirler.

En alt bölümdeki adalar olan Rodos, Girit, Kerpe ve Çuha, Anadolu ve Yunanistan yarımadalarının ana kara parçalarının dışında bulunurlar. Diğer adaların hemen hemen hepsi Türk ve Yunan ana kara parçalarının önünde bulunan bölgelerde toplanmışlardır.

Bu ada gruplarından Mora yarımadasının doğusunda bulunanlara Kiklatlar, Yunanistan'ın orta bölümünün kıyıları önünde bulunanlara Tesalya Adaları (Kuzey Sporatlar ya da Şeytan Adaları), Ege denizinin orta bölümünde, Anadolu kıyılarına yakın olanlara Saruhan Adaları (Doğu Sporatlar), Batı Anadolu'nun güney ucunda yer alanlara da Onikiada (Güney Sporatlar) denir. Sporat Yunanca "dağınık" demektir, Kiklat ise "çember" demektir.

Sanılanın aksine, Batı Anadolu kıyılarına yakın olan irili ufaklı adalara Oniki Ada denilmemektedir. Sık yapılan bu yanlışlığı önlemek için, en güneydeki Girit hariç tutularak, Ege adaları şu şekilde sınıflandırılabilir:

Boğazönü Adaları (Kuzey Ege Adaları ya da Trakya Adaları)[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey Ege denizinde yer alan Taşoz, Semadirek, Gökçeada (İmroz), Bozcaada (Tenedos) ve Limni (Ilımlı) adalarına bu isim verilir.

Tavşan Adaları (Kiklatlar)[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunanistan'ın Mora yarımadasının doğusunda bulunan Andıra, İstendil (Tinos), Sire, Mökene (Mikonos), Nakşa, Bara, Yamurgi, Santoron (Santorini), Anafiye, Değirmenlik (Milos) ve Yavuzca (Sifnos) adalarına bu isim verilir.

Eğriboz ve Şeytan Adaları (Kuzey Sporatlar ya da Tesalya Adaları)[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta Yunanistan kıyıları önünde bulunan adalara denir. Başlıcaları: İskados, İşkapolos, Kırlangıç (Alonnisos), Keçi (Pelagos), İskiri, Eğriboz.

Doğu Ege Adaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Saruhan Adaları (Doğu Sporatlar) Ege denizinin orta bölümünde ve Anadolu yarımadasına çok yakın konumdadırlar. Başlıcaları: Midilli, Sakız, Sisam ve Ahikerya'dır.

Oniki Ada[değiştir | kaynağı değiştir]

Menteşe Adaları (Güney Sporatlar) Batı Anadolu kıyılarının güneyinde ve kıyılara çok yakın konumdadırlar. Başlıcaları: Rodos, Kaşot (Çoban), Kerpe, Limoniye, Sömbeki, İlyaki (İlkil), İncirli, Yalı, İstanköy, İstanbulya, Kilimli (Kelemez), İleriye, İlipsi, Herke, Batnaz ve Meis (Kızılhisar).

Adaların listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Onikiada (Menteşe Adaları, Güney Sporatlar, Dodekanisa)[değiştir | kaynağı değiştir]

a) Batnaz (Patmos)[değiştir | kaynağı değiştir]

Batnaz civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Eşek adacığı (Gaidouronisi=EşekAdası, Agathonisi)
Nera adacığı (Nera)
Nergiscik adası (Arki)

b) Çoban[değiştir | kaynağı değiştir]

c) Herke (Halki=Bakır)[değiştir | kaynağı değiştir]

Herke civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Limoniye adacığı (Alimnia)

ç) İleriye / İleryoz (Leros)[değiştir | kaynağı değiştir]

İleriye civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Ardıçcık adacığı (Kinaros)
Bulamaç adacığı (Farmakonisi)
Kendiroz kayalıkları (Liadhi)
Koçbaba adacığı (Levitha)

d) İlipsi (Lipsi / Lipsos)[değiştir | kaynağı değiştir]

e) İlyaki / İlkil / Papazlık (Tilos)[değiştir | kaynağı değiştir]

İlyaki civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Askino adacığı (Antitelos)

f) İncirli (Nisyros)[değiştir | kaynağı değiştir]

İncirli civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Çerte / Kandilli adacığı (Kandeliussa)
Sakarcılar / Yalı adacığı (Gyali)

g) İstanbulya (Astypalea)[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbulya civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Ardacık adası (Syrna)
Kızkardaşlar adacıkları (Adelfi)
Üçadalar (Tria Nesia)
Yaban adacığı (Ofidusa)

ğ) İstanköy (Kos)[değiştir | kaynağı değiştir]

h) Kerpe (Karpathos)[değiştir | kaynağı değiştir]

Kerpe civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Doğancık / Sarya / Küçük Kerpe adacığı (Saria)

ı) Kilimli / Kelemez (Kalymnos)[değiştir | kaynağı değiştir]

Kilimli civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Kalolimni adacığı (Kalolimnos)
Kardak / İkizce kayalıkları (Imia) (Türkiye'yle Yunanistan arasında anlaşmazlık konusudur)
Keçi adacığı (Platia)
Keçi / İpserim / Kapari adası (Pserimos)

i) Kızılhisar / Meis (Megisti=En Büyük, Kastellorizo=Kızılkale)[değiştir | kaynağı değiştir]

Kızılhisar civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Alimenterya adacığı (Alimentaria)
Başak adacığı (Nissi tis Dacia)
Bayrak adacığı (Nissi tis Pighi)
Çatal adaları (Tsatallota / Volo)
Domuz kayalığı (Psoradia)
Dragonera kayalığı (Dragonera)
Ekmek kayalığı (Psomi)
Furnakya (Fournakhia)
Güvercin adacığı (Prasouda)
Heybeli / Suluada adacığı (Nisida Pighi)
Çamada / İpsili adacığı (Strongyli=Yuvarlak / Ypsili=Yüksek)
Karaada (Ro / Agios Georgios)
Karavola adacığı (Karavolas)
Katovolo adacığı (Kato Volo)
Kilise kayalığı (Agrielia=Vahşi Zeytin)
Kovan / Büyük Makriada adacığı (Ano Makri)
Kovanlı / Küçük Makriada adacığı (Kato Makri)
Kutsumbora adacığı (Koutsoumbas)
Marati adacığı (Marathos)
Mavro Pinaki adacığı (Mavro Pinaki)
Polifados adacığı (Polyfados)
Vutzaki kayalığı (Roccie Voutzaky)
Sarıada / Dasya adacığı (Dasia)
Üvendire adacığı (Ochendra)

j) Rodos (Rodos)[değiştir | kaynağı değiştir]

k) Safran Adaları (Sofrano)[değiştir | kaynağı değiştir]

Avgo adacığı (Avgo)
Çameli adacığı (Khameli)
İkikardaşlar adacıkları (Divunia, Unianisia)
Küçük İstakida kayalığı (Astakidapulo)
İstakida adacığı (Astakida)
Karabonez adacığı (Karabonesia)
Karabi adacığı (Karavi)
Safran adacığı (Megalo Sofrano)

l) Sömbeki (Symi)[değiştir | kaynağı değiştir]

Sömbeki civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Nimos adacığı (Nimos)
Seskli adacığı (Sesklion)

Tavşan Adaları (Kiklatlar, Çember Adaları)[değiştir | kaynağı değiştir]

a) Anafiye (Anafi)[değiştir | kaynağı değiştir]

Anafiye civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Küçük Anafi adacıkları : Pakya & Makra (Pakheia & Makra)

b) Andıra (Andros)[değiştir | kaynağı değiştir]

Andıra civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Venedik kayası (Kalogeri)

c) Aniye / Ünye / Enye / İnoz / Niyoz (Ios)[değiştir | kaynağı değiştir]

ç) Bara / Para (Paros)[değiştir | kaynağı değiştir]

Bara civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Andibara / Andobade adası (Antiparos)

d) Bibercik / Uzunca (Makronisos)[değiştir | kaynağı değiştir]

e) Bolukendire (Folegandros)[değiştir | kaynağı değiştir]

f) Değirmenlik Adası (Milos)[değiştir | kaynağı değiştir]

Değirmenlik civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Küçük Değirmenlik adası (Antimilos)
Gümüş adası (Kimolos)
Polino adası (Polyaigos)

g) Eskinos (Sikinos)[değiştir | kaynağı değiştir]

ğ) İstendil / İstendin / İstandil (Tinos)[değiştir | kaynağı değiştir]

h) Koyunluca (Serifos)[değiştir | kaynağı değiştir]

Koyunluca civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Serfo adası (Serifopula)

ı) Mökene / Mikene / Mekene (Mykonos)[değiştir | kaynağı değiştir]

Mökene civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Delos adası (Dilos)
Doğancık adacığı (Ktapodia)
Sığırcıklar adası (Rinia)
Yılan adası (Dhragonisi)

i) Mürted (Kea / Tzia / Zia)[değiştir | kaynağı değiştir]

j) Nakşa (Naxos)[değiştir | kaynağı değiştir]

Nakşa civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Eskino adası (Shoinousa)
Hacılar adası (Denusa / Donusa)
Karo adası (Keros)
Yassıca adası (Antikeros)
Kufonisya adacıkları (Koufonisia)
Örenli (Irakleia)

k) Santoron (Santorini / Thira)[değiştir | kaynağı değiştir]

Santoron civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Hıristiyan adacığı (Hristiani)
Yeni Kameni adası (Nea Kameni)
Eski Kameni adası (Palea Kameni)
Terasya adası (Thirassia)

l) Sire (Syros)[değiştir | kaynağı değiştir]

Sire civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Didim adacığı (Didimi)
Papazlık / Şeytanlık / Şeytan adası (Gyaros)

m) Termiye (Kythnos)[değiştir | kaynağı değiştir]

n) Yamurgi / Mırgır / Yumurgi (Amorgos)[değiştir | kaynağı değiştir]

Yamurgi civarındaki ada, adacık ve kayalıklar
Anidro adacığı (Anidhros)

o) Yavuzca (Sifnos)[değiştir | kaynağı değiştir]

Saruhan Adaları (Doğu Sporatlar, Batı Anadolu Adaları, Doğu Ege Adaları)[değiştir | kaynağı değiştir]

a) Ahikerya / Karyot / İkarya (Ikaria)[değiştir | kaynağı değiştir]

b) Andipsara / Küçük İpsara (Antipsara)[değiştir | kaynağı değiştir]

c) Ayvalık Adaları / Yund Adaları / Cunda Adaları (Hekatonisa=KokuluAdalar, Hekatonesos, Apollonnesos, Hekatonnesoi, Hekatos): Türkiye'ye aittir[değiştir | kaynağı değiştir]

Akoğlu / Kedi Kopano), Alibey / Cunda (Nesos=Ada, Mosko, Yunda, Moshonisi, Moshinos=Kokuluada), Çıplak (Chalkis, Cimno), Çiçek (Argistra, Angistri), Gizli kayalar (Petro=Kaya), Göz, Güvercin / Kızlar Manastırı (St Giorgio / Aya Yorgi), Hasır (Sefiri), İkiz kayalar (Daskali, Daskalio), İlyosta Büyük / Güneş / Fener (Ilyosta, Eleos=Güneş, Oilios), İlyosta Küçük / Yumurta (Kilyosta, Eleos Pulo), Kalemli (Kalamaki), Kara / Balkan / Kutu (Kudho), Kara ada / Kamış adası / Akvaryum (Kalamo, Kalamos), Kara ada Küçük, Karaada Büyük / Balık adası / Tavşan (Psariano=Balık), Kayabaşı, Kılavuz / Mosko / Pınar / kılavuz (Mosko Pulo), Kız (Ulya), Kumru, Lale / Dolap / Soğan (Kromido), Maden Büyük / Maden (Pirgo, Pordoselene, Pirgos=kale, Poroselene, Pordosolone), Maden Küçük, Melina, Mırmırcalar, Pirgos kayalıkları, Poyraz ada / İncirli / Yellice (Leyah), Sazlı ada / Oker, Taş (Klavo), Taşlı, Tavuk (St Yoannis, Aya Yannis), Tüzüner, Yalnız (Yanlız), Yelken, Yuvarlak adacığı (Kalamo Pulo).

ç) Fornoz (Furni)[değiştir | kaynağı değiştir]

d) Hurşid (Fymena)[değiştir | kaynağı değiştir]

e) Ipsara (Psara)[değiştir | kaynağı değiştir]

f) Koyun Adaları / Papaz Adaları (Inusa)[değiştir | kaynağı değiştir]

g) Midilli (Lesbos)[değiştir | kaynağı değiştir]

ğ) Sakız (Khios)[değiştir | kaynağı değiştir]

h) Sisam (Samos)[değiştir | kaynağı değiştir]

Eğriboz ve Şeytan Adaları (Kuzey Sporatlar, Tesalya Adaları)[değiştir | kaynağı değiştir]

a) Arsura (Psathura)[değiştir | kaynağı değiştir]

b) Eğriboz / Ağrıboz / İğriboz (Evia / Evvobia)[değiştir | kaynağı değiştir]

c) Güvercin Adası / Hasır Adası (Peristera)[değiştir | kaynağı değiştir]

ç) Hırsız ada / Biber adası (Piperion)[değiştir | kaynağı değiştir]

d) İblislik / Şeytan adası (Giura)[değiştir | kaynağı değiştir]

e) İskados (Skiathos)[değiştir | kaynağı değiştir]

f) İskandil / Nergiscik (Skantzura)[değiştir | kaynağı değiştir]

g) İskapolos / İşkapolos (Skopelos)[değiştir | kaynağı değiştir]

ğ) İskiri (Skyros)[değiştir | kaynağı değiştir]

h) Kardaşlar / Defliye (Adelfi / Adelfopulo)[değiştir | kaynağı değiştir]

ı) Keçi (Pelagos / Kyra Panagia)[değiştir | kaynağı değiştir]

i) Kırlangıç / Halodermiye (Alonnisos)[değiştir | kaynağı değiştir]

Boğazönü Adaları (Kuzey Ege Adaları, Trakya & Makedonya Adaları)[değiştir | kaynağı değiştir]

a) Bozbaba (Agios Evstratios)
b) Bozcaada (Tenedos) : Türkiye'ye aittir
c) Gökçeada / İmroz (Imvros) : Türkiye'ye aittir
ç) Limni / Ilımlı (Limnos)
d) Semadirek / Semendirek / İslamdirek (Samothraki)
e) Taşoz (Thasos)
f) Tavşan Adaları / Merkep Adaları (Mavria) : Türkiye'ye aittir
Fener, Kaşık, Gökçe, Orak, Piresa, Sıçanlık (Sıçancık), Taş, Tavşan, Yılan.

Girit ve civar adaları[değiştir | kaynağı değiştir]

a) Dia (Dia)
b) Gavda (Gavdos)
c) Girit (Kriti)

Yediadalar (İyon Adaları, Eptanisa)[değiştir | kaynağı değiştir]

a) Arkudi (Arkudion)
b) Atokos (Atokos)
c) Avgo (Avgo)
ç) Aya Mavra / Lefke (Levkas / Lefkada)
d) Çuha / Çuka (Kythera)
e) Ekinades Adalari (Ekhinades)
f) Fanus (Othoni)
g) İtake (Ithake)
ğ) Kalamos (Kalamos)
h) Kastos (Kastos)
ı) Kefalonya (Kefallinia=YarimadaninBaşı)
i) Korfuz / Korfu (Kerkyra)
j) Mallu Kilise (Strofades)
k) Matraki (Mathraki)
l) Meganisi (Meganesion)
m) Merlera (Erikusa)
n) Mesinya Adalari (Inuse)
o) Paksi (Paxi)
ö) Paşa (Elafonesos=GeyikAdası)
p) Sazan (Saseno / Sazanit) : Arnavutluk'a aittir
r) Sıkliye / Küçük Çuha (Antikythera)
s) Zante / Zaklise (Zakynthos)

Doğu Mora Kıyı Adaları (Anabolu Körfezi, Argolis, Saron Körfezi Adaları)[değiştir | kaynağı değiştir]

a) Arsida (Arsida)
b) Çamlıca (Hydra / Ydra)
c) Domala (Poros=Kaynak)
ç) Egine / Ekene / Eyne (Egina)
d) Engiste (Ankistrion)
e) Felakonda (Falkonera)
f) Flebes (Fleves)
g) Karaada (Patroklos)
ğ) Karabi (Karavi)
h) Kargi (Velopula)
ı) Kedelen Papazlığı / Kerke / Görge (Agios Georgios)
i) Kulur (Salamis)
j) Küçük Çamlıca (Dokos)
k) Suluca (Spetse)

Hukuksal Durum[değiştir | kaynağı değiştir]

Ege Adaları’nın kendi kıyı karasularının ötesindeki orta Ege Denizi bölgesinin deniz tabanı, 1982 tarihli Uluslararası Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne göre, Türkiye kıyılarından 100 deniz mili (185 km.) açığa kadar Türkiye'nin mülkiyetinde olup buradaki maden ve deniz kaynaklarını Türkiye'den başka bir ülke kullanamaz.[kaynak belirtilmeli] Bu konuda Lahey Adalet Divanı da aynı şekilde görüş bildirmektedir. Yani uluslararası hukuka göre adaların yalnızca 6 ya da 12 mil karasuları olabilir ama 200 mile kadar kıyı ülkesine işletme hakkı veren Münhasır Ekonomik Bölge hesabına adalar dâhil edilemez şeklinde görüş açıklamaktadır.[kaynak belirtilmeli][1]

Ege'de Türkiye ve Yunanistan'ın ana kıta kıyılarından eşit uzaklıktaki bir orta hat belirlenmesi ve deniz tabanı işletme haklarının bu orta hatta göre taksim edilmesi zorunluluğu, bu 1982 uluslararası deniz sözleşmesinin bir gereğidir. Bu anlaşma hükümlerine göre, 200 milden daha dar denizlerde iki kıyıdaş devlet eşit şekilde deniz tabanını paylaşmak durumundadır.[kaynak belirtilmeli] Bu konu 12 millik karasuları meselesiyle karıştırılmamalıdır. Ekonomik münhasır bölge, karasularından kat kat daha uzağında alanları kıta kenarında bulunan ülkelere vermektedir ve adaların böyle bir kıtasal ekonomik bölgesinin olmayacağı bu deniz sözleşmesinde yazılıdır.[1]

Türkiye'nin ta Ege Denizi ortalarına kadar yani Girit ve Mikonos önlerine kadar Ege deniz yatağında maden çıkarma ve balıkçılık yapabilme hakları uluslararası antlaşmalarca geçerlidir.[kaynak belirtilmeli] Yunanistan da bu antlaşmaları imzalamış durumdadır. Ayrıca Yunanistan ve Türkiye 1976 yılında tartışmalı Ege kıta sahanlığı sorunu çözülünceye kadar kendi karasularının ötesindeki münhasır ekonomik bölge alanlarına giren sularda maden ve petrol aranmaması ve çıkarılmaması konusunda 1976 yılında Bern kentinde bir moratoryum imzalamışlardır ve bu moratoryum 2012 itibarı ile halen sürmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b [1]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Ege Adaları ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.