Kâmil Paşa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mehmed Kâmil Paşa
Osmanlı Sadrazamı
Görev süresi
25 Eylül 1885 – 4 Eylül 1891
Yerine geldiği Mehmed Said Paşa
Yerine gelen Ahmed Cevat Paşa
Görev süresi
2 Ekim 1895 – 7 Kasım 1895
Yerine geldiği Mehmed Said Paşa
Yerine gelen Halil Rıfat Paşa
Görev süresi
5 Ağustos 1908 – 14 Şubat 1909
Yerine geldiği Mehmed Said Paşa
Yerine gelen Ahmed Tevfik Paşa
Görev süresi
29 Ekim 1912 – 23 Ocak 1913
Yerine geldiği Gazi Ahmed Muhtar Paşa
Yerine gelen Mahmud Şevket Paşa
Kişi bilgileri
Doğum 1833
Lefkoşa, Osmanlı Devleti
Ölüm 14 Kasım 1913 (80 yaşında)
Lefkoşa, Birleşik Krallık
Eşi Layika Bayur (ö.1966)
Çocukları Makbule,Muzaffer,Hilmi,Nazım ve Selahattin.

Kıbrıslı Mehmet Kâmil Paşa (1833, Lefkoşa - 14 Kasım 1913, Lefkoşa), Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde 4 kez sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır.[1][2] II. Abdülhamit saltanatında 25 Eylül 1885 - 4 Eylül 1891, 2 Ekim 1895 - 7 Kasım 1895 ve 5 Ağustos 1908 - 14 Şubat 1909 tarihleri arasında ve V. Mehmet Reşat saltanatında 29 Ekim 1912 - 23 Ocak 1913 tarihleri arasında toplam altı yıl dokuz ay yirmi gün sadrazamlık yapmış ve üst düzey bürokrasinin çeşitli kademelerinde görevlerde bulunmuştur.

Gençlik yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Mehmet Kamil Paşa 1833 yılında, bazı kaynaklara göre de 1832 yılında, Lefkoşa'da doğmuştur. Bugün Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan Gaziler köyünden topçu yüzbaşı Salih Ağa'nın oğludur.

Kariyerine Osmanlı Devleti'ne nominal bir bağımlılığı olan ve Kavalalı Mehmet Ali Paşa soyundan Hıdivlerin yönetimindeki Mısır'da başlamıştır. 1851 Londra Dünya Fuarı esnasında Hidiv'in oğullarından birine refakat ederek İngiltere'yi ziyaret etmiş, çok iyi derecede İngilizce öğrenmiş, ve ömür boyu sürecek bir İngiliz hayranlığına kapılmıştır. Osmanlı Devleti bünyesindeki kariyeri boyunca da İngiltere'ye yakın olarak bilinmiştir.

Mısır'da on yıl kaldıktan sonra, 1860 yılında Osmanlı Devleti hizmetine geçmiştir. Doğu Rumeli, Hersek, Kosova, İzmir (ismen Aydın) ve memleketi Kıbrıs gibi pek çok vilayette valilik görevleri yapmış, 1879 ve 1882 yıllarında iki kez Evkaf Nazırlığı, 1880-1881 yılları arasında Maarif Nazırlığı yaptıktan[3] sonra 1885 yılında ilk kez sadrazamlığa atanmıştır.

Sadrazamlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

1885 ile 1913 arasında dört kez sadrazamlık yapmıştır. Son sadrazamlığı Bâb-ı Âli Baskını ile son bulmuş, istifasını Sadrazamlık makamına gelen Enver Paşa'nın kendisini tabanca ile tehdit etmesi sonucu vermiştir. İstifasından sonra yakın dostu Lord Herbert Kitchener tarafından davet edildiği Kahire'de üç ay kaldıktan sonra, (1878'de İngiliz yönetimine giren memleketi Kıbrıs'ta yerleşmiş, Osmanlı siyasetinde rüzgarların değişmesini beklemiştir. Ancak kendisinden sonra sadrazam olan Mahmud Şevket Paşa'nın suikaste kurban gitmesi ve İttihatçıların muhalif siyasetçileri sürgüne yollamaya başlamaları ile ümitleri son bulmuştur. Sürgün edilenler arasında bulunan ailesi de Kıbrıs'a yanına gelmiştir. Kıbrıslı Mehmed Kamil Paşa bu esnada, İngiltere'ye gitmeye hazırlanırken, 14 Kasım 1913 günü kalp krizi veya senkoptan ölmüş, Lefkoşa Arap Ahmed Paşa Camii'ne gömülmüştür.

Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıbrıslı Mehmed Kamil Paşa'nın ileri yaşlardaki bir resmi

İngiltere'nin 1930'lardaki Ankara büyükelçisi Sir Percy Loraine'e göre Kamil Paşa, Kıbrıs asıllı bir Musevi'dir. Rodos'a sürülmüş İngiliz Konsolosluğu'na sığınmıştır.[4] Kendisi aynı zamanda Kıbrıslı tiyatro sanatçısı Zeki Alasya'nın da büyük dayısı,eski Korgeneral ve Milletvekili Naci Eldeniz'in kayınpederi,eski Senato Başkanı Tekin Arıburun'un büyük kayınpederi,eski Milletvekili Perihan Arıburun'un ve 1933-1934 yılları arasında Milli Eğitim Bakanlığı görevi yapan Ord.Prof.Dr. Yusuf Hikmet Bayur'un dedesidir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Kâmil Paşa ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.
  • Harry Charles Luke, (1921), Cyprus under the Turks, 1571-1878, Oxford: Oxford University Press, [1]
  • Mehmet Demiryürek, "Sadrazam Kıbrıslı Kamil Paşa hakkında bazı notlar ve Kamil Paşa'nın terekesi", Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi ,Cilt: 25 Sayı: 40, sayfa 59-105 [2]
  • Buz, Ayhan (2009) " Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
  • Danișmend, İsmail Hâmi (1971),Osmanlı Devlet Erkâni, İstanbul: Türkiye Yayınevi
  • Kuneralp, Sinan (1999) Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber, İstanbul:ISIS Press,, ISBN 9784281181.
  • İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) Son Sadrazamlar 4 cilt, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayinevi 2002) (Google books [3],
  • Tektaş, Nazim (2002), Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books: [4]
Önce gelen:
Küçük Mehmed Said Paşa
Sadrazamlik-nisanlari.svg
Osmanlı Sadrazamı
1. kez

Eylül 1885 - Eylül 1891
Sonra gelen:
Kabaağaçlızade Ahmed Cevat Paşa
Önce gelen:
Küçük Mehmed Said Paşa
2. kez
Ekim 1895 - Kasım 1895
Sonra gelen:
Halil Rıfat Paşa
Önce gelen:
Küçük Mehmed Said Paşa
3. kez
Ağustos 1908 - Şubat 1909
Sonra gelen:
Ahmed Tevfik Paşa
Önce gelen:
Gazi Ahmed Muhtar Paşa
4. kez
Ekim 1912 - 23 Ocak 1913
Sonra gelen:
Mahmud Şevket Paşa