Göl

Bu madde veya bir kısmı, Vikipedi standartlarına uygun değildir ve bu nedenle düzenlenmesi gerekmektedir. Sayfayı Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip, geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. NOT: Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Eylül 2010 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir.

Başlığın diğer anlamları için Göl (anlam ayrım) sayfasına bakınız.

Göl

Göl, Karalar üzerindeki çanakları doldurmuş tatlı veya tuzlu su kütlelerine göl denir. Göller, kapalı havzaları dolduran geniş, durgun su kütlesi olarak da tanımlanmaktadır. Göller, yeryüzündeki tatlı suların %87'sini oluştururken göllerin karalar üzerinde kapladığı alan %2'dir.

Göller, yer altı ve yer üstü sularıyla beslenmektedir. Göl suları acı, tatlı, sodalı ve tuzlu olabilmektedirler. Bu farklılığın nedenleri; iklim koşulları, beslenme kaynakları, gölün bulunduğu arazinin yapısı, gölün büyüklüğü, derinliği ve gideğeninin (göl ayağı) olup olmamasıdır.

Beslenme kaynağı güçlü olan göller fazla sularını bir gideğen yardımıyla denizlere boşaltır. Sularını dışarıya bir gideğen yardımıyla boşaltan göllerin suyu tatlı, sularını dışarıya boşaltamayan göllerin suyu ise acı veya tuzludur. Göller ve nehirler tatlı su ekositemine girer.

Karalar üzerindeki çukurlarda birikmiş durgun sulara göl denir. Bulundukları bölgenin iklim jeolojik ve jeomorfolojik yapısına bağlı olarak farklılık gösteren dünyanın hemen her tarafına dağılmış irili ufaklı bir çok göl bulunur. Dünyanın en büyük gölü Asya kıtasında Hazar ve en derin gölü de yine bu kıtada Baykal gölüdür. Göller yağışlarla göle dökülen akarsularla ve kaynaklarla beslenirler. Eğer bir göle buharlaşma yoluyla kaybettiğinden daha fazla su gelirse göl suları yükselir. Gölün fazla suları göl çanağının en alçak yerinde bir dere halinde dışarı akmaya başlar. Buna gideğen yada göl ayağı adı verilir. Sularını okyanuslara ve denizlere ulaştıran göllerin suları tatlı,ulaştıramayanların ise tuzludur. Örneğin:Tuz ve Van gölü • Dünya üzerinde çöküntü gölleri en fazla Doğu Afrika graben sahası üzerinde yer almaktadır. • Dünyada en fazla göllerin bulunduğu sahalar Doğu Afrika, Finlandiya ve ABD’de göller yöresidir. Oluşumlarına Göre Göller A-Yerli Kaya Gölleri 1. Tektonik Göller: Yerkabuğunun çöküntüye uğramış yerlerinde oluşan göllerdir. Doğu Afrika gölleri,Lut gölü,Baykal gölü,Güney Marmara gölleri,Göller yöresi gölleri 2. Volkanik Göller:Volkanik patlamalar sonucu oluşan çukurluklara suların dolması ile meydana gelen göllerdir.Volkan konisinin ağzında meydana gelen göllere krater gölleri denir. Örn:Nemrut gölü gibi. Patlama çukurluklarında oluşan göllere ise maar gölleri denir.Örn: Meke Tuzlası 3. Buzul Gölleri:Buzulların oydukları alanları zamanla suların doldurması ile oluşan göllerdir.Kuzey Avrupa’daki göller,K.Amerika’daki büyük göller ve yüksek dağlardaki sirk gölleri Türkiye’de 4. Karstik Göller B-Set Gölleri 1. Heyelan Set Gölleri 2. Lav Set Gölü 3. Alüvyal Set Gölü 4. Kıyı Set Gölü 5. Delta Gölleri 6. Baraj Gölleri GÖLLER Kara içlerindeki çukurlukları dolduran durgun sulara göl denir. Göllerin Özelliğinde (acı, tuzlu, tatlı olmasında) Etkili Faktörler: 1. Gölün büyüklüğü ve derinliği:Büyüklük ve derinlik arttıkça tuzluluk azalır. 2. Gölün gideğeninin olup olmaması: Göl sularını bir gideğen ile boşaltabiliyorsa suları tatlı olur. 3. İklim: Nemli iklim bölgelerinde göllerin tuzluluğu daha azdır. Genelde tatlı suludurlar. 4. Göl çanağını oluşturan kayaların özelliği OLUŞUMLARINA GÖRE GÖLLER 1. Tektonik Göller: Yer kabuğu hareketleri ile oluşan çukurlukları dolduran sulardır. En fazla Doğu Afrika’da görülür. Yurdumuzda ise Tuz G., Manyas (Kuş g.), Ulubat, İznik, Sapanca, Akşehir, Beyşehir, Burdur, Eber, Hazar, Ilgın gölü gibi. 2. Karstik Göller: Karstik bölgelerdeki çukurlukları dolduran durgun sulardır. Ör: Salda, Suğla, Kestel, Avlan, Kovada gölleri gibi. 3. Buzul Gölleri: Yurdumuza bazı yüksek dağların üst kısmında görülür (Cilo, Sat, Ağrı, Tendürek, Süphan, Kaçkar, Uludağ, Erciyes, Bolkar, Aladağlar,Bey dağları gibi). Dünya üzerinde en fazla Kuzeybatı Avrupa’da görülür. Ayrıca Kanada’nın güneyi ile A.B.D’nin kuzeyindeki göller buna örnektir. 4. Volkanik Göller: Yurdumuzda Nemrut, Meke Tuzlası (Konya –Karapınar), Gölcük (Isparta), Acıgöl (Konya) gölleri buna örnektir. 5. Doğal Set Gölleri • • Heyelan Set Gölü: Tortum, Sera, Abant, Yedi Göller. • • Alüvyon Set Gölü: Marmara, Bafa(Çamiçi), Köyceğiz, Eymir, Mogan • • Kıyı Set (Lagün): B. Ve K. Çekmece Terkos (Durusu) ,Akyatan, Balıklı, Simenlik • • Volkanik Set: Van ,Erçek, Nazik, Balık, Çıldır. • • Buzul (Moren set) Set : En fazla K.Batı Avrupa’da görülür. 6. Yapay Set : Baraj gölleri buna örnektir. Yurdumuz akarsuları üzerinde baraj kurmaya en elverişli bölgemiz D.Anadolu, en elverişsiz bölge Marmara Bölgesi’dir. Hidro elektrik potansiyeli en fazla olan bölgemiz D.Anadolu Bölgesidir. Barajların Yapılış Amaçları • • Enerji üretmek, • • İçme ve sulama suyu sağlamak, • • Taşkınları önlemek, • • Balıkçılık

Yeryüzündeki başlıca göller

Göl adı	Yüzölçümü (km2)	Derinlik (m)	Su Tipi	Ülke
Hazar Denizi (Hazar Gölü)	393.897	768	Tuzlu	Azerbaycan, Iran, Kazakistan, Rusya, Türkmenistan
Superior Gölü	82.414	405	Tatlı	ABD , Kanada
Viktoria Gölü	68.870	85	Tatlı	Tanzanya , Kenya , Uganda
Huron Gölü	59.596	229	Tatlı	ABD , Kanada
Michigan Gölü	58.016	85	Tatlı	ABD
Tanganika Gölü	32.893	1470	Tatlı	Demokratik Kongo Cumhuriyeti , Tanzanya , Zambiya , Burundi
Büyük Ayı Gölü	31.792	88	Tatlı	Kanada
Baykal Gölü	31.492	1637	Tatlı	Rusya (Sibirya)
Aral Gölü	28.687	32	Tatlı	Kazakistan , Özbekistan (1998'de, geçmiş 68.000 km² 68 m)
Büyük Esir Gölü	28.438	614	Tatlı	Kanadaa
Erie Gölü	25.745	64	Tatlı	ABD , Kanada
Winnipeg Gölü	24.341	19	Tatlı	Kanada
Ontario Gölü	19.500	225	Tatlı	ABD , Kanada
Balkaş Gölü	16.996	27	Tatlı	Kazakistan
Çad	10.000-20.000	6,5	Tatlı	Nijerya, Kamerun, Nijer , Çad
Vostok Gölü	11.500	1000	Tatlı	Antarktika
General Carrera Gölü	2.200	836	Tatlı	Şili , Arjantin
Argentino Gölü	1.466	719	Tatlı	Arjantin
Malavi Gölü (Nyassa Gölü)	23.310	706	Tatlı	Malavi , Tanzanya , Mozambik , Afrika
Issık Göl	6.236	668	Tatlı	Kırgızistan
Crater Lake	53	592	Tatlı	ABD
Tahoe Gölü	497	501	Tatlı	ABD
Van Gölü	3.740	451	Sodalı	Türkiye
Como Gölü	146	410	Tatlı	İtalya

Ayrıca bakınız

Wikimedia Commons'ta

Göl ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

• Krater gölü
• Türkiye'nin gölleri
• Gölet