Yunanların adları

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Yunanlar tarih boyunca farklı faklı milletlerce çok çeşitli etnonimlerle anılmıştır. Türkçede Rum (kökeni Roma), Yunan ve Yunanlı (son ikisinin kökeni İyonya) kelimeleri bu halkı tanımlarken eş anlamlı olarak kullanılır. Bu halkın kendileri için en çok kullandıkları etnonimse Helen (Grekçe: Ἕλληνες, /ˈhel.lɛː.nes/; Yunanca: Έλληνες, /ˈe.li.nes/) kelimesidir. Helen ismi Türkçeye Helenistik Dönem gibi kullanımlarla geçmiştir. "Grek" (Latince: Graeci) kelimesiyse antik Romalılar tarafından onlara verilen bir ad olup buradan Avrupa dillerine girmiştir. Grek kelimesi Türkçede bazen Antik Yunanistan'dan bahsederken kullanılır.

İsimlerin tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunanların Antik mitolojilerindeki ilk atası Helen, Helen adının kökeni sayılmıştır. Onun soyundan gelen Aiollular, Dorlar, Akalar ve İyonlar, esas Yunan boylarına ve Yunancanın Yunanistan ve Anadolu'de konuşulan ve konuşulmuş şivelerine karşılık gelir.

İlk Yunanca konuşan halk olan Mikenler ya da tarihçilerin verdiği adla Miken-Akalar ya Cilalı Taş Devri'nde ya da Tunç Devri'nde bir dönem günümüz Yunanistan'ına girdi. Homeros, M.Ö. 12.-11. yüzyılda gerçekleştiği düşünülen Truva Savaşı döneminde baskın boyun "Akalar" olduğunu söyledi,[1] Helenler adını da Teselya'da yaşamış görece küçük bir boy için kullandı. Önemli bir Yunanca konuşan topluluk olan Dorlar yaklaşık olarak o dönemde ortaya çıktı. Yunan geleneğine göre Grekler, Truva Savaşı'ndan sonra Helenler olarak adlandırılmıştı. Antik Yunanlılar için Helen olabilmek, medeni olabilmenin bir kıstasıydı, ve kendilerinden olmayan her halka (Persler gibi büyük ve güçlü medeniyetler kurmuş bile olsalar) onları aşağılamak amacıyla "barbar" diye hitap ettiler.

Romalılar Güney İtalya'daki Yunan kolonicilerle ilk karşılaştıklarında onlara geldikleri Graea adlı küçük bir şehir nedeniyle Graealılar anlamında Graeci dediler, sonra bu adı tüm Yunanlar için kullanmaya başladılar ve bu kelime Yunanların tüm Avrupa dillerindeki adının kökeni oldu. Persler, onlara Batı Anadolu sahillerine koloniler kurmuş bir Yunan topluluğu olan İyonlara hitaben Yauna adını verdiler. Bu ad, Türkçe'deki "Yunan" adının kökeni olduğu gibi Arapça'ya (يونانيون, Yevnânûn), İbranice'ye (Yevanim, יוונים‎) ve Hindistan'da konuşulan çeşitli dillere (Yona ve benzeri şekillerde) de girmiştir. Yunanlar için diğer hepsinden faklı bir ad, Gürcüce'de kullanılan Berdzeni (ბერძენი) adıdır.

Yunanlar, Geç Antik Çağ'da (M.Ö. 3.-7. yy. civarı) kendilerinden Graikoi (GrekçeΓραικοί, "Grekler") ve/veya Rhomaioi/Romioi (YunancaGrekçeῬωμαῖοι/YunancaῬωμηοί/YunancaΡωμιοί, "Romalılar/Rumlar") olarak bahsetmeye başladı. Bu son ad, M.Ö. 212'den sonra neredeyse tüm Yunanlar Roma vatandaşı olduğu için kullanımdaydı. Helen adı, I. Theodosius'un Roma'ya Hristiyanlığı getirmesinin ardındançok tanrılı/pagan inançlara inananlar için kullanıldı.

Yunanistan'ın diğer dillerdeki adları[değiştir | kaynağı değiştir]

Çoğu Avrupa dilinde ve bu dillerden etkilenmiş diğer dillerde Yunanistan için kullanılan adlar, Romalıların sırasıyla bölge ve halk için kullandığı Latince Graecia ve Graecus kelimelerinden türemiştir:  

Öte yandan Batı, Orta ve Güney Asya dillerinde "yun" veya "ywn" kökünden gelen isimler kullanılır. Bu kelimeler, Antik Yunan'da Anadolu için kullanılmış İyonya adından ve İyon Uygarlığından gelir:  

Üçüncü yaygın isim kökeniyse "Hellas" kökünden gelir ve dünyanın farklı farklı yerlerindeki az sayıda dilde kullanılır. Yunancanın kendisi bunlardan birisidir:

Farklı varyasyonlar:

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ C. Mossé. (1984). La Grèce archaïque d'Homère à Eschyle. Editions du Seuil, Paris, sf. 12.