Farslar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Persler sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Farslar
Toplam nüfus
35 milyon
Önemli nüfusa sahip bölgeler
 İran 29,198,000[1][2]
Amerika Birleşik Devletleri ABD 1.186.140[3]
The Persian Diaspora
Birleşik Arap Emirlikleri Birleşik Arap Emirlikleri 400.000[4][5]
Birleşik Krallık Birleşik Krallık 130.000
 Almanya 110.000[6]
 Kanada [7]
 İsrail 40.000[7]
 Katar 73.000[5]
 Fransa 62.000[7]
Hindistan Hindistan 60.000
("İranlı" dahil)[7]
Kuveyt Kuveyt 60.000
İsveç İsveç 60.000
 Rusya 50.000
Bahreyn Bahreyn 48.000[8]
Hollanda Hollanda [7]
Avusturya Avusturya 25.000
Umman Umman 25.000[9]
Yunanistan Yunanistan 20.000[7]
Danimarka Danimarka 10.000[7]
Belçika Belçika 6.000[7]
Norveç Norveç 6.000[7]
 Finlandiya 2.000[7]
Diller
Farsça
Din
çoğunluğu İslam (Şii) [10][11] ve az sayıda Sünni, Bahai, Hıristiyan, Musevi ve Zerdüşt
Iranian-languages-map.jpg

Farslar (Farsça: فارسی, Osmanlıca: عجم Âcem), çoğunlukla İran bölgesinde yaşayan İranlı bir ulustur.

Etimolojik olarak Pars (Pers) sözcüğünden gelmektedir. Pars kelimesi Arapçanın etkisiyle Fars haline gelmiştir; Arapça'da bulunmayan P harfi F ile ikame edilmiştir.[12] Arapça'da bu iki ses ortak kapalı a sesi ile verilmektedir.

Fars devletlerinin tarihi Ahamenişler ve Sasaniler şeklinde 2550 yıl öncesine kadar uzanır. Farsların dili Farsça, bir Hint-Avrupa dilidir. Tarihi önemi olan çok sayıda Fars şair ve bilge mevcuttur.

İran tarihi
Persepolis Apadana noerdliche Treppe Detail.jpg


Terminoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Farslar, İranlı bir ulustur. Anzan-Güney Elam civarında yerleşiktiler ve başkentleri Sus şehriydi. Arapçada "p" sesi olmadığından Araplarca "Pars/Pers" olarak değil, "Fars/Fers" olarak adlandırılmışlar ve sonrasında da genel olarak bu adla anılmışlardır. Yani anlaşılacağı üzere Fars'lar müslüman olmadan önce bu isimle bilinmekteydiler. Günümüz İranlıların ataları olarak kabul edilirler. Antik İran'da kurulan en önemli iki imparatorluk Ahamenişler ve Sasaniler, Persler tarafından kurulmuştur.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarih kaynaklarında II. Sirus'un hakimiyeti, Pers tarihinin başlangıcı olarak gösterilmektedir. Ekbatan'ı ele geçiren Sirus, sonrasında tüm Medya'ya egemen oldu. İ.Ö. 29 Ekim 539 tarihinde Babil'i ele geçirdi ve buradaki tutsak Yahudileri salıverdi. İmparatorluğun doruk noktası I. Darius döneminin sonuna kadar olan zaman dilimini kapsar. Bu dönemde imparatorluk 20 eyaletten oluşmaktaydı ve bunlar "satrap" denilen valiler tarafından idare edilmekteydi. Anadolu, MÖ 543-333 yılları arasında Pers hakimiyetinde kaldı. Anadolu'ya Med hakimiyetine son vererek gelen Perslerin, Anadolu'ya kültürel etkileri bilhassa Kapadokya (Persçe: Katpatuka) üzerinden olmuştur. Yolları yeniden düzenleyerek ihtiyaçları olan tahıl, dokuma, hayvan ve hayvan ürünlerini Anadolu'dan almışlardır. Ayrıca dünyadaki ilk posta teşkilatını kurmuşlardır. Perslerin boğazlara egemen olması boğazlardan ekonomik gelir sağlayan İyonyalıların tepkisine neden olmuştur. İyon şehir devletlerini Pers istilasından kurtarmak için Büyük İskender, Asya seferine çıkar. MÖ 334'te İssos ve Granikos Savaşları ile Persler yenilmiş ve Ahameniş İmparatorluğu yıkılmıştır. Böylece Helenistik Dönem başlamıştır. Tarihleri boyunca Persler, tüm Anadolu'nun yerli kültürlerine saygı göstermişlerdir.

Toplumsal Yaşam[değiştir | kaynağı değiştir]

Antik Pers toplumunda aynı sınıftan insanlar dudak dudağa öpüşerek, astlar ise üstlerinin yanağını öperek selamlaşırlardı. Devlet otoritesini temsil eden kimseler, önünde rengin eğilerek ve bel kemikleri öpülerek selamlanırdı. Topluluk içinde tükürmek, sümkürmek ve akarsuları kirletmek yasaklanmıştı. Ayrıca sokakta yemek yemek de aynı şekilde hoş karşılanmamaktaydı ve yasaktı. Persler, 36 karakterden oluşan çivi yazısını kullanmaktaydılar. Uzaklık ölçümünde "parasang" birimi, ödemelerdeyse "talent" kullanılmaktaydı. Dinleri Mitraizm ve Zerdüştlük idi.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]