Ovacık, Tunceli

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Ovacık
Türkiye'de bulunduğu yer
Tunceli Siyasi Haritası
Ülke Türkiye
İl Tunceli
Coğrafi bölge Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Kürşad Karaca [1]
 • Belediye başkanı Mustafa Sarıgül (CHP)
Yüzölçümü
 • Toplam 1,538 km² (593 mil²)
Rakım 1,300 m (4.200 ft)
Nüfus
 (2016)
 • Toplam -
 • Kır
-
 • Şehir
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAZD)
Posta kodu 62900
İl alan kodu 0428
İl plaka kodu 62
Ovacik1.jpg

Ovacık, Doğu Anadolu Bölgesi'nde Tunceli iline bağlı bir ilçedir. 2019'da Türkiye Komünist Partisi'nden ilk kez Tunceli Belediye başkanı seçilen Fatih Mehmet Maçoğlu 2014 - 2019 arası bu ilçeyi Türkiye'de ilk kez ve tek Türkiye Komünist Partili başkan olarak yönetmiştir.[2]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Tunceli ilinin kuzeybatısında yer alan Munzur dağlarının güney eteklerinde, yaklaşık 74 km² ova ile 1.538 km² alan üzerine kurulmuş ve adını bu ovadan almıştır. Bölgede ilk insan yerleşiminin ne zaman başladığına dair kesin bilgi ve bulgular henüz tespit edilememiştir.İlçe, M.S.395 yılında Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılmasından sonra Bizans egemenliğine girmiştir.[3]Sasani İmparatorluğu hakimiyetinden çıktından sonra Arap İslam kavimlerinin 639 yılında Hozat ilçesini merkez alarak bu bölgede hâkimiyet sürdürdükleri sanılmaktadır.[kaynak belirtilmeli] Aynı zamanda Ovacık bir dönem Pakradunilerin ve Sasanilerin batı sınırı olmuştur. [kaynak belirtilmeli]

Türk kavimlerinin bölgeye girisi,Malazgirt savaşından sonra olmuştur[4].1200’lerin başında Mengüç Beylerinden Ahmet Gazi,Erzincan yöresine hâkim olmuş ve Ovacık bölgesinde etkili olmuştur.[3]1230'lu yıllarda, Anadolu Selçuklu Devleti'nin egemenliğine girmiştir.Moğollar’ın, Anadolu Selçuklu Devleti’ni yenmesiyle yöre Moğol denetimi altına girer.[3]1514 yılında Ovacık Muharebesi'nden sonra Osmanlı Devleti'nin sınırları içerisine girdiği bilinmektedir[4].O dönemlere Ovacık ilçe değil,Çemişgezek bölgesine bağlı Nihaye-i Ovacık adında bir nahiyedir.[5]Uzun bir dönem Pir Hüseyin Bey ve Çemişgezek beyleri tarafından yönetilmiştir.Tanzimat hareketleri ile yapılan idari düzenleme sonucu olarak, 1879 yılında Hozat merkez olmak üzere Dersim vilayeti kurulunca buraya bağlanan Ovacık, 1886 yılında Mamuret'ül Aziz (Elazığ) vilayetine bağlanmıştır[4].

1908 yılında ilçe teşkilatı Yeşilyazı (Zeranik) bucağı merkezinde teşkilatlanmış, 1936 yılında Tunceli ili teşkil edilince bu ile bağlanmıştır[4]. 1937 yılında ilçe teşkilatı, Yeşilyazı (Zeranik) bucağından kaldırılarak bugünkü ilçe merkezi olan Pulur Köyü üzerine Ovacık ilçesi olarak teşkil edilmiştir.

İlçenin yerli halklarını çoğunlukla Alevi inancına sahiptir. Nüfusun çoğunluğunu Zazalar oluştururken, azınlık olarak Kürt ve Türk nüfus da bulunmaktadır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Tunceli'nin kuzeyinde yer alan Ovacık'ın ismini dağların arasında yer alan 74 km2 lik ovadan aldığı sanılmaktadır. 1538 km2 alanı ile ilin arazi yönünden en büyük ilçesidir. İl merkezine 65 km uzaklıkta bulunan Ovacık, kuzeyinde Erzincan, doğusunda Pülümür ve merkez ilçe, güneyinde Hozat, batısında Erzincan ili ve Çemişgezek ilçesiyle çevrilidir.

Kuzeyi ve güneyi Munzur Sıra Dağlarıyla çevrili olan ova Munzur Suyu tarafından ikiye ayrılmıştır. Denizden yüksekliği 1.300 m olup, en yüksek noktası (3.071 m) Ziyaret Tepesi'dir. En önemli akarsuyu Munzur Çayı'dır. Munzur Dağları'nın zirvesinde birçok doğal göl bulunmaktadır.

İlçeye ulaşım Munzur Suyu ile birlikte devam ederek ilerleyen ve Munzur Vadisi Millî Parkı içerisinde yer alan doğa manzaralarıyla dolu karayolu üzerinden sağlanmaktadır.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ovacık doğal yapısı gereği iklimi en sert geçen ilçedir. Kışları soğuk ve kar yağışlıdır. Kışları ilçe merkezine dahi 2 metreyi geçen şekilde kar yağar. Yaz aylarında ise hava serin geçmektedir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[6] 16.048 1.508 14.540
1970[7] 16.100 1.968 14.132
1975[8] 18.282 2.248 16.034
1980[9] 19.871 2.793 17.078
1985[10] 18.454 2.996 15.458
1990[11] 15.316 3.647 11.669
2000[12] 8.522 5.909 2.613
2007[13] 7.200 4.603 2.597
2008[14] 6.644 3.871 2.773
2009[15] 5.942 3.227 2.715
2010[16] 5.745 2.991 2.754
2011[17] 5.934 3.223 2.711
2012[18] 6.352 3.702 2.650
2013[19] 6.550 3.316 3.234
2014[20] 6.335 3.230 3.105
2015[21] 6.438 3.274 3.164
2016[22] 6.103 3.069 3.034

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin geçimi daha çok tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Ovacık-Zeranik Ovası ve çevresinde yetiştirilen fasulyenin besin değeri yüksek olup, son yıllarda pazarlamasında büyük ilerlemeler sağlanmıştır. Ayrıca Mercan Vadisi ve ilçenin bazı köylerinde ceviz yetiştiriciliği de yapılmaktadır. İyi bir ortam olmasına rağmen arıcılık kısmen yapılmakta, yeterli gelişme bir türlü sağlanamamıştır.

Turizm
Dünyaca meşhur olan ve sadece Munzur Suyunda yaşayan « Kırmızı Benekli Alabalık » ilçenin önemli ürünlerindendir.
İlçede tarihi eser niteliğinde bir yapı bulunmamakla birlikte ilin turizm bakımından en önemli doğal değerlerini bir arada barındıran bir özelliğe sahiptir. Munzur Vadisi Millî Parkı, Munzur Suyu Gözeleri, Mercan Vadisi ve Mercan Suyu ile gözeleri ilçenin önde gelen varlıklarıdır.
Özellikle Munzur Suyu Gözeleri ilkbahar aylarından itibaren binlerce insan tarafından gezilip görülmektedir. Gerekli altyapı, ulaşım ve konaklama sorunları aşıldığı takdirde Ovacık aynı zamanda sadece İlimizin değil bölgenin de Kış Turizmi Merkezi olmaya aday yerlerdendir.

Din ve inanış[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgedeki Alevilik, bilinen Anadolu Aleviliğin aksine bazı gelenekleri sebebiyle dünyanın en eski dinlerinden biri olarak sayılan Zerdüştlük dini ile benzer noktaları taşır. Aynı zamanda bölgede Gağant olarak bilinen Ermeni yılbaşısı da kutlanmaktadır. [23][24]

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçeye ulaşımı sağlayan tek asfalt yol Tunceli'den başlayan ve Munzur Vadisi boyunca uzanıp Munzur gözelerine kadar devam eden yoldur. Bu yol oldukça virajlıdır ve yolun asfaltı bozuktur. Bu yolun haricinde bir de Hozat ilçesi ile ulaşımı sağlayan toprak yol mevcuttur.

Haftanın belirli günleri Ovacık Mavi Tur ve Ovacık Canlar Turizm ilçeden İstanbul'a otobüs seferleri düzenlenmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.tunceliovacik.gov.tr/
  2. ^ "Türkiye'nin ilk 'komünist' başkanı!". HABERTÜRK. 31 Mart 2014. Erişim tarihi: 31 Mart 2014. 
  3. ^ a b c http://www.tunceli.bel.tr/icerik/39/65/ovacik.aspx
  4. ^ a b c d http://www.tunceliovacik.gov.tr/ovacik-tarihi
  5. ^ http://tunceli.gov.tr/cemisgezek
  6. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  19. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  20. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  21. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  22. ^ "2016 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 7 Mart 2017. 
  23. ^ "Mitolojiden Günümüze Gelen Bayram Gağant Tunceli'de Kutlandı". haberler.com. 20 Ocak 2012. 6 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2019. 
  24. ^ "Gağan/Gağant'ın Çocuk Misafirleri". dersimnews.com. 24 Aralık 2013. 6 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2019. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]