Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı (1920) sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı ve VI. Meclis-i Mebusan, 12 Ocak - 18 Mart 1920 tarihleri arasında görev yaptı. 16 Mart 1920'de İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmesi nedeniyle 18 Mart'ta çalışmalarını sonlandırdı. 11 Nisan'da Sadrazam Damat Ferid Paşa'nın önerisiyle Padişah VI. Mehmed Vahdettin tarafından feshedildi. Bu meclisteki mebusların büyük bölümü 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara'da açılan Büyük Millet Meclisi'ne katıldı.

Öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Aralık 1919 seçimlerine Rumların ve Ermenilerin çoğunluğu çıkacak sonucu gayrimeşru ilan ettirmek amacıyla girmemişlerdi. Bu arada, Anadolu'da Mustafa Kemal Paşa Aralık 1919’da Ankara'ya geldikten kısa bir süre sonra Meclisin çalışmalarıyla ilgili son hazırlıklarını bitirdi. Alınan karar göre; Meclisi Mebusan'daki tüm çalışmaları yürütecek bir Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti oluşturulacak, Meclis başkanlığına Mustafa Kemal Paşa seçilecek, Sivas Kongresi kararları onaylanacak ve Misak-ı Millî için mecliste yemin edilecekti. İstanbul'a giden milletvekillerine bunlarla ilgili gerekli açıklamalar yapıldı.

Açılması[değiştir | kaynağı değiştir]

12 Ocak 1920'de İstanbul'da toplanan son Osmanlı Meclisi Mebusanı'nda Mustafa Kemal Paşa Meclis Başkanlığına seçilmedi. Hatta Müdafaa-i Hukuk Grubu yerine de Felah-ı Vatan Grubu kuruldu. Milli Mücadele için tehlike yaratacak bu duruma oldukça kızan Mustafa Kemal Paşa, yazdığı Nutuk adlı eserde, Ankara toplantılarında söz verip yerine getirmeyen mebuslar için; Sözlerinde durmayan bu efendiler imansızdırlar. Korkaktırlar, cahildirler. dedi.

Misak-ı Millî'nin Kabulü[değiştir | kaynağı değiştir]

Sivas Kongresi kararlarının görüşülmesi sırasında Mustafa Kemal Paşa'ya bağlı genç mebusların baskısıyla Kongre kararları onaylandı. 17 Şubat 1920'de oybirliği ile altı maddelik Misak-ı Millî’yi kabul etti. Bu maddelerin önemlisi şüphesiz Hatt-ı Mütareke dahil ve haricindeki Türklerle meskun toprakları bölünmez bir bütün olarak kabul eden I. maddedir.

İstanbul'un işgali[değiştir | kaynağı değiştir]

İtilaf Devletleri Misak-ı Milli'nin kabul edilmesinden sonra, Sevr Antlaşması'nı Osmanlı hükümetine kabul ettirmek amacıyla 16 Mart 1920'de İstanbul’u resmen işgal ettiler. Meclis buna rağmen 18 Mart'ta son bir kez daha toplandı. Bu son oturumda da çalışmalara ara verildi. Meclis İtilaf Devletleri tarafından basılınca, padişah tarafından 11 Nisan'da dağıtıldı.

Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı'ndaki mebusların hepsi Müslüman olup, bir tane bile Gayrimüslim vekil bulunmamaktadır. Bu açıdan son Osmanlı Mebusan Meclisi millî meclis niteliği taşımaktadır.

Mebuslar[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim Bölgesi Mebus
Amasya Bekir Sami Bey
Ömer Lütfi Bey
Ankara Çayırlıoğlu Hilmi Bey
Taşpınarlı Hacı Atıf
Ömer Mümtaz Bey
Ahmed Rüstem
Antep Ali Cenani
Aydın Cami Bey
Mehmet Emin Bey
Bayazıt Atı Bey
Şefik Efendi
Bitlis Sofrasur Asizade Resul Bey
Sadullah Fevzi Bey
Bolu Tunalı Hilmi Bey
Ahmed Selahaddin Bey
Cevat Abbas Bey
Nuhoğlu Mehmed Bey
Ahmed Tayyar Efendi
Bozok (Yozgat) İsmail Fazıl Paşa
Yusuf Bahri Efendi
Burdur Hüseyin Baki Bey
Bursa Hasan Fehmi Kolay
Osman Nuri Bey
İlyas Bey
Ahmed Münir Bey
Canik (Samsun) Cavit Paşa
Emin Bey
Çorum İsmet Efendi
Denizli Hakkı Behiç Bey
Faik Efendi
Dersim Hasan Hayri Bey
Diyarbekir Mehmet Zülfü Bey
Piriççizade Feyzi Bey
Edirne Faik Bey
Mehmet Şerafettin Efendi
Galip Bey
Ergani Kadri Bey
Rüştü Bey
Ertuğrul (Bilecik) Ahmet İffet Bey
Erzincan Halil Bey
Erzurum Mustafa Kemal Paşa[1]
Celalettin Arif Bey
Hüseyin Avni Bey
Süleyman Necati Bey
Zihni Bey
Eskişehir Abdullah Azmi Efendi
Hacı Veli Efendi
Gelibolu Celal Nuri Bey
Şakir Kesebir
Genç Mehmet Celal Bey
Gümüşhane Kadirbeyoğlu Zeki Efendi
Hakkari Mazhar Müfit Bey
Isparta Mersinli Cemal Paşa
Seyfullah Efendi
İstanbul Abdülhak Adnan Bey
Reşat Hikmet Efendi
Ahmet Muhtar Bey
Ahmet Ferit Bey
Köstenceli Numan Usta
Kami Bey
İzmir Refet Bey
Hasan Tahsin Bey
Yunus Nadi Bey
Saracoğlu Şükrü Bey
İzmit Ali Bey
Hüseyin Sırrı Bey
İçel Ali Rıza Bey
Kangırı (Çankırı) Behçet Bey
Hacı Tevfik Efendi
Karahisar-ı Sâhib Kel Ali Bey
Ömer Lütfi Bey
Mustafa Hulusi Bey
Karahisar-ı Şarki Fazıl Bey
Karesi (Balıkesir) Hacim Muhittin Bey
Kastamonu Yusuf Kemal Bey
Mehmet Besim Bey
Suat Bey
Kayseri Ahmet Hilmi Bey
Ahmet Rifat Bey
Konya Hacı Bekir Efendi
Kazım Hüsnü Bey
Mehmet Vehbi Bey
Musa Kazım Bey
Ömer Vehbi Bey
Kütahya Haydar Bey
Hocazade Ragıp Efendi
Kırşehir Rıza Bey
Benliağazade Ali Rıza Bey
Lazistan (Rize) Osman Nuri Bey
Malatya Mustafa Fevzi Bey
Mamuret-ül-Aziz (Elazığ) Muhittin Bey
Mustafa Şükrü Bey
Hüseyin Avni Bey
Maraş Tahsin Bey
Mardin Mithat Bey
Menteşe (Muğla) Hilmi Bey
Muş Osman Kadri Bey
Niğde Ata Bey
Oltu[2] Yasin Bey
Rüstem Bey
Saruhan (Manisa) Mahmud Celâleddin Bey
İbrahim Süreyya Bey
Reşit Bey
Siirt Halil Hulki Bey
Sinop Rıza Nur
Zeki Bey
Sivas Hüseyin Rauf Bey
Mustafa Vasıf Bey
Bacanakzade Ziya Bey
Siverek Bekir Sıtkı Bey
Teke (Antalya) Hamdullah Suphi Bey
Tokat Ahmet Bey
Şevki Bey
Trabzon Hüsrev Bey
Ali Şükrü Bey
Ahmet Muhtar Bey
İsmail Bey
Ali Şefik Bey
Eşref Bey
Van Hakkı Bey
Haydar Bey
Münip Bey

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ İstanbul'daki meclis çalışmalarına katılmadı.
  2. ^ Oltu Şura Hükümeti temsilcisi olarak.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]