Müşebbihe

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Basmala.svg

İslâm'da İ’tikad ve Mezhepler
The Blue Mosque at sunset.jpg

Müşebbihe, İslâm dininde Allah'ı yaratılmış olanların sıfatlarıyla anan ve kendisinin yarattıklarına benzeten i'tikat mensuplarının oluşturdukları i'tikadî mezheplerin tamamına mal olan bir tâbirdir. Günümüzde ise İslâm dini itikadî mezhepleri içerisinde, ne Şiîlik mezhepleri arasında ne de Sünnîlikte mensubu kalmamış olan bir i'tikattır. Tarihte Gâl’îyye'den olduğu kabul edilen siyâsî mezheplerin çoğu itikadî açıdan bu mezhebin takipçileriydiler.[1] Mûsevîlik'te bahsi geçen Yahveh ise "Müşebbihe" i'tikadının bir örneğini teşkil etmektedir.[2]

Antropomorfik benzetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Antropomorfizm

Benzetme genel olarak insani vasıflarla yapılır. (Antropomorfizm) teşbih, benzetmek anlamındadır.[3] Müşebbih de teşbih kelimesinden türer ve benzetenler anlamına gelir. Fırkanın bu ismi almasının nedeni Allah'ı insan veya diğer yaratıklara benzetmeleri veya onun sıfatlarını çeşitli şeylere benzetmeleridir.[4]

Ayrıca, insanlarınki gibi olmasa da Kur'ân’da geçen şekliyle Allah'ın organlarının (el, yüz) bulunduğuna inanan görüşler de bu fırkanın içinde sayılır.[4] Sünni kelâmcılara göre bu ifadeler mecazidir.

Müşebbihe grubunun temel düşüncelerinin Cehm bin Safvan'ın Allah'ın subuti sıfatlarını inkar etmesine tepki olarak doğduğu düşünülür.[4] Müşebbihe kendi içinde birçok farklı gruba ayrıldığı gibi, Müşebbihe'nin temel düşüncelerini veya benzerlerini barındıran diğer gruplar da Müşebbihe'nin içinde ele alınır.

Müşebbihe'den olan İslâm dinî i'tikadî mezhepleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça ve dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Mustafa Öz, Mezhepler Tarihi ve Terimleri Sözlüğü, Ensar, İstanbul, 2011.
  2. ^ Dursun, Turan, Din Bu 1: Tanrı ve Kur'an, Kaynak Yayınları, 2012.
  3. ^ "teşbih", TDK Güncel Sözlük URL erişim tarihi: 16 Haziran 2007
  4. 4,0 4,1 4,2 "Müşebbihe", ansar.de URL erişim tarihi: 16 Haziran 2007