Ali-İlahilik

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Ali-İlâhîlik; Batı İran'da Kürdistan ve Luristan eyâletlerindeki bazı Kürt kabileleri ve Lübnan'ın kuzeyi ile Suriye arasındaki yörelerde yerleşik bazı kabile ve topluluklar arasında yaşayan dinî i'tikad.

Ali bin Ebî Tâlib'in ulûhîyeti inancı[değiştir | kaynağı değiştir]

İran'ın Luristan Eyaleti'nde Şiîiğin Zerdüştçülük ve diğer eski dinlerle karışması neticesinde oluşmuş olan senkretik bir dindir. Tarih boyunca Tanrı'nın ard arda belirli kişilerde tecelli ettiği inancı hâkimdir. Bu tecelliler arasında en yüksek rütbeli olanının ise, İslâmî kişiliklerden Ali bin Ebî Tâlib olduğu i'tikadı inançlarının temelini teşkil etmektedir.[1] Şiî İslâm başta olmak üzere tasavvuf, Zerdüştçülük ve çeşitli gnostik düşünce akımlarından etkilenmiştir.[2] Mücessime'den olan "Ali-İlâhîler", ulûhîyet isnât ettikleri Ali bin Ebî Tâlib'i kendi ilâhları olarak addederler.

Dinî âyin ve törenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Öğretileri kendi civar muhitlerinde yaşayan komşu Müslüman ve Hristiyanlar tarafından tam olarak bilinmeyen, Yezîdîler, Nusayrîler ve benzeri birçok dinî topluluklara atfedilmiş olduğu gibi, Ali-İlâhîler'e ait olduğu iddia edilen pek çok ilginc ve gizli âyin ve törenlerin de mevcudiyeti öne sürülmüştür.[3]

Eski dinî geleneklerin bir araya yığılması[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı bilim adamları ve araştırmacılar, özellikle Batı İran ve genel olarak da Antik İran'da geçmiş dönemlerde yaygın olan din ve mitolojilerden aldıkları öğeler sebebiyle, Zerdüştçülük de dahil olmak üzere daha önceleri mevcut olan eski dinlerdeki gelenek ve törenlerin yığılarak bir araya toplanmasından oluşan Ali-İlâhîliğin, Ehl-i Hakk ve Êzîdîlik ile birlikte bir tür Batı İranî-Kürt dinî olarak kabul edilebileceğini dile getirmektedirler.[2]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ During, Jean (1998). "A critical survey on Ahl-e haqq studies in Europe and Iran". Religion, Cultural Identity, and Social Organization among Alevi in Ottoman and Modern Turkey. İstanbul: Swedish Research Institute. ss. 105-125. http://www.crem-cnrs.fr/CREM_Membres_general/pdf_articles/1998_critical_survey_on_A.H.pdf. 
  2. 2,0 2,1 Kreyenbroek, Philip G. (1996). "Religion and Religions in Kurdistan". Kurdish Culture and Identity. Zed Books Ltd.. ISBN 1856493296. 
  3. ^ Soane, E.B., To Mesopotamia and Kurdistan in disguise with historical notices of Kurdish tribes and the Chaldeans of Kurdistan, International Journal of Kurdish Studies, Jan, 2008, P. 10, http://books.google.com/books?id=-SQe_sNtIaMC&pg=PA216&lpg=PA216&dq=ali+illahism&source=bl&ots=6aa4DgyQSn&sig=265ueJ-UCGd_z_P-QtRZ-VtWhUo&hl=en&ei=KlgXTb-QIsOu8QPOj4WEBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CDEQ6AEwBA#v=onepage&q=ali%20illahism&f=false