Kutub

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Jump to navigation Jump to search

Kutub, Kutb, veya Kotb (Arapça: قطب), 'eksen', 'mihver' ya da 'kutup' demektir.[1] Kutub göksel hareketlere atfen ve astronomik bir terim veya ruhani bir imge olarak kullanılabilir.[2] Sufilik'te, kutub kemale ermiş insandır, insan-ı kâmil'dir (Alemşümul insan), kutsal hiyerarşiyi yönetendir.[3] Kutub, Sufi tinsel önderidir, Allah ile ilahi bir bağı vardır ve kendisini Sufiliğin merkezine oturtan veya kutbu olduğu bilgiyi aktarır ama dışarıdan bilinmez.[4] Her çağda bir kutub vardır ve yanılmazdır, güvenilir ruhani liderdir. Yalnızca seçilmiş bir mistik gruba görünür çünkü "insanın Allah'ın doğrudan bilgisine ihtiyacı" vardır.[1]

İsmailiye Çalışmaları Enstitüsü'ne göre "Mistik literatürde, Tirmizî, Abdürrezzak ve İbn Arabi (ö. 1240) gibi, [Kutub] tüm azizlerin evrensel lideri olduğu düşünülen en mükemmel insan demektir, ilahi ve dünyevi arasında aracıdır ve onların varlığı dünyanın var olması için elzemdir."[5]

Kutbun kitabi delili[değiştir | kaynağı değiştir]

Hâkim et-Tirmizî'nin öğretilerinde Kutbun, kutb inancını destekleyecek kitabi kanıt olduğunu düşündüğü, kutsal hiyerarşinin başında olduğunu iddia eden delil vardır. İbn Mes'ud'a dayandırılan bir hadis kutbun varlığına dair bir kanıt olarak değerlendirilmiştir. Bu hadis Muhammed Reşit Ridā tarafından isnad yönünden sorgulanarak terk edilmiştir.[6]

Geçici Kutub ve Kevni Kutub[değiştir | kaynağı değiştir]

Geçici Kutub[değiştir | kaynağı değiştir]

Sufilik'te kutub bahsinde iki temel farklı tür vardır: geçici kutub ve kevni kutub. Geçici ve kevni kutub Tanrının her zaman dünyada var olduğuna delalet edeler ve birbirlerine bağlıdırlar. Geçici kutub "yardımcı" ya da "gavs" olarak bilinir ve yeryüzündeki bir insandır. Kevni kutub ise geçici kutbda bir hassa olarak ortaya çıkar ve Hallâc-ı Mansûr'a kadar geri götürülebilir. Geçici kutub yeryüzü azizlerinin ruhani lideridir. Bütün varlıkların - gizli, canlı ve cansız - kutba büyük otorite veren bağlılık yemini etmesi gerektiği söylenir. Bundan azade olanlar el efrad, meleklerden olanlar; cinniler Kadir'in emri altında olanlar ve rical-i gayb'ın onuncu basamağında olanlardır.[6]

Kutbun doğası gereği kaldığı mekan, geçici veya kevni, sorgulanmalıdır. Çoğunluk tarafından Kutbun madden ve manen Mekke'de kendisinin makam'ı olarak görülen Kabe'de bulunduğu düşünülür.[7]

Kevni Kutub[değiştir | kaynağı değiştir]

Kevni kutub, gücünü aldığı geçici kutbdan (nihai olarak Allah'tan olsa da) üst bir boyutta Evrenin Ekseni'dir.[8] [9][10]

Kutbun kozmik hiyerarşisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kozmik hiyerarşi kozmosta tinsel gücün devamlılığının sağlandığı yoldur. Hiyerarşinin iki tanımı saygın Sufilerce yapılmıştır. İlki Ali Hecveri'nin ilahi divanıdır. Burada üç bin ahyar ("hayırlılar"), kırk abdal, yedi ebrar ("dindarlar"), dört evtad ("direkler"), üç nukaba (önderler) ve bir kutub vardır.[11]

İkincisi İbn Arabi'nin farklı ve daha müstesna yapısıdır. Burada sekiz nuceba ("soylular"), yedi abdal, dört evtad, iki eimme ("rehberler") ve bir kutub vardır.[12]

Kutub isimli insanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kutb ed-Din isimli pek çok kişi vardır. En önemlileri şunlardır:

  • Seyyid Kutb (1906–1966), İslamcı ve Mısırlı Müslüman Kardeşler üyesi, Cemal Abdül Nasır'a suikast girişimi tertiplemek suçundan idam edilmiştir.
  • Kutb Şahi hanedanı üyeleri, Güney İran'da Golkonda Krallığı'nın (1518-1687) yönetici ailesidir.
  • Hüda Kutb, Amerikan televizyon kişisi
  • Kutup Osman Fazlı (1632-1691) Kıbrıs'ta ölen bir Sufi

Binalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Esposito, John L. (2003). The Oxford dictionary of Islam. New York: Oxford University Press, Inc.. 
  2. ^ Hobson, J. Peter (2001). The Concise Encyclopaedia of Islam. London, England: Stacey International & Cyril Glasse. ss. 374. 
  3. ^ Sult̤ān Mohammad Najib-ur-Rehman. Sultan Bahoo: The Life and Teachings. Sultan-ul-Faqr Publications. ISBN 978-9-699-79518-3. https://books.google.com/books?id=hlyMAwAAQBAJ&pg=PA292&dq=murshid+kamil+akmal&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=murshid%20kamil%20akmal&f=false. 
  4. ^ Brill, E.J. (1938). Encyclopaedia of Islam. A Dictionary of the Geography, Ethnography and Biography of the Muhammadan peoples. Netherlands: Leiden. ss. 1165–1166. ISBN 90-04-09796-1. 
  5. ^ A glossary of terms, The Institute of Ismaili Studies
  6. ^ a b Bearman, P.; Kunitzsch, P.; Jong, F.. "Encyclopaedia of Islam, Second Edition". Koninklijke Brill NV. http://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_COM-0550. Erişim tarihi: April 2, 2011. 
  7. ^ Lewisohn, Leonard (1999). "An Introduction to the History of Modern Persian Sufism, Part II: A Socio-Cultural Profile of Sufism, from the Dahahbi Revival to the Present Day". Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London 62 (1): 36–59. DOI:10.1017/s0041977x00017559. JSTOR 3107388. 
  8. ^ "Idris and Al Khidr"--see Axis of the Universe about one-fourth of the way down the web page:
  9. ^ "The Tree Symbol in Islam" by Noble Ross:
  10. ^ Discussion of the Planes of existence as conceived in Shi’ism:
  11. ^ The Saints of Islam, quoting The Mystics of Islam by Dr. Reynold A. Nicholson
  12. ^ Jones, Lindsay (2005). Encyclopedia of Religion, Second Edition. Farmington Hills, MI: Thomson Gale. ss. 8821. ISBN 0-02-865733-0.