Asım Gündüz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Âsım Gündüz
1316-P. 2[1]
Âsım Gündüz.jpg
Doğum 1 Aralık 1880
Kütahya, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 14 Ocak 1970 (90 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Bağlılığı  Osmanlı (1901-1921)
 Türkiye (1921-1945)
Hizmet yılları 1901-1945
Rütbesi Orgeneral
Komuta ettiği 3. Kolordu Kurmay Başkanlığı, Sina Cephesi Kurmay Başkanlığı, 8. Ordu Kurmay Başkanvekili, 48. Tümen, Harp Akademisi Taktik Öğretmenliği, Şehzade Öğretmenliği, Genelkurmay 2. Başkanlığı
Batı Cephesi Kurmay Başkanlığı, Genelkurmay Başkan Vekili, 8. Kolordu, 9. Kolordu, 5. Kolordu, Yüksek Askeri Şura üyesi
Savaşları/Çatışmaları Balkan Savaşları
I. Dünya Savaşı
Türk Kurtuluş Savaşı
Madalyaları İstiklâl Madalyası
Sonraki işi Milletvekili
Büyük Taarruz öncesi Batı Cephesi Kurmay Başkanı Asım Bey (Soldan üçüncü), Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa (Soldan ikinci) ile birlikte

Âsım Gündüz (1880, Kütahya – 14 Ocak 1970, İstanbul) Türk asker ve siyasetçi.

Müftü Hacı İsmailoğulları'ndan Ömer Bey'in oğludur. Kütahya Rüştiyesi'ni bitirdikten sonra Kuleli Askeri Lisesi'ne girdi. 1905 yılında Harp Akademisi'nden Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Mustafa Kemal, Ali Fuat Cebesoy ve Ali İhsan Sabis ile aynı sınıfta okudu. 1909-1911 yılları arasında Alman Harp Akademisi'nde okudu ve Alman Genelkurmayı'nda staj yaptı.

27 Kasım 1911 tarihinde Binbaşı rütbesine terfi etti. Bu rütbedeyken 27 Kasım 1911 tarihinde 10. Kolordu 1. Şube Müdürü, 22 Ocak 1912 tarihinde Genelkurmay 3. Şube, 4 Haziran 1912 tarihinde geçici olarak Harp Okulu'nda Tabiye Öğretmeni, 29 Eylül 1912 tarihinde, Balkan Savaşı süresince, Genel Karargâh Harekât Şube Müdürü Yardımcısı, 22 Aralık 1913 tarihinde Alman Islah Heyetinden Harp Akademisi'nde istihkâm öğretmenliği görevini yapan Mirliva Veber Paşa'nın yardımcısı, 17 Ocak 1914 tarihinde İstihkâm Kıtaları ve Müstahkem Mevkiler Müfettişliği Kurmay Başkanı, Müfettiş Vekili olarak görevlendirildi.

14 Eylül 1915 tarihinde Kaymakam rütbesine terfi etti. 29 Eylül 1915 tarihinde müfettişliğin lağvı üzerine Genel Karargâh 12. Şube Müdürü olarak görevlendirildi. 13 Mayıs 1917 tarihinde 3. Kolordu Kurmay Başkanı, 18 Eylül 1917 tarihinde Sina Cephesi Kurmay Başkanı, 10 Ekim 1917 tarihinde 8. Ordu Kurmay Başkan Vekili, 17 Şubat 1918 tarihinde 48. Tümen Komutanı olarak atandı.

25 Mayıs 1918 tarihinde Miralay rütbesine terfi etti. 27 Ağustos 1918 tarihinde 5. Ordu Kurmay Başkanlığına atandıysa da Yıldırım Ordular Grubu'nun isteğiyle 48. Tümen Komutanlığı görevinde bırakıldı. 2 Ekim 1918 tarihinde Şam dolaylarında İngilizlere esir düştü.

4 Ağustos 1919 tarihinde esaretten İstanbul'a dönerek Harp Akademisi'nde Tabya Öğretmenliği ve aynı zamanda Şehzade Öğretmenliği yaptı. 3 Ağustos 1921 tarihinde Anadolu'ya geçerek Kurtuluş Savaşı'na katıldı. 30 Ağustos 1921 tarihinde Batı Cephesi Komutanlığı Kurmay Başkanlığı'na atandı. Büyük Taarruz planlarının hazırlanmasında önemli rol oynadı. Savaştaki başarısından sonra 31 Ağustos 1922 tarihinde Mirliva rütbesine terfi etti ve Paşa oldu.

Genelkurmay II. Başkanı Orgeneral Asım Gündüz Hatay'da karşılanırken (Temmuz 1938)

2 Eylül 1923 tarihinde Genelkurmay II. Başkanlığı'na atandı. Bu görevden sonra 8. ve 9. Kolordu Komutanlığı yaptı. 1926 yılında Ferik rütbesine terfi etti. 5. Kolordu Komutanı iken 5 Ocak 1929 tarihinde tekrar Genelkurmay II. Başkanlığına atandı. 1937 yılında Trakya Manevraları'na katıldı. 30 Ağustos 1937 tarihinde Orgeneral rütbesine terfi etti. Genelkurmay II. Başkanlığı döneminde Mareşal Fevzi Çakmak'ın en yakın çalışma arkadaşı oldu.[2]

1938 yılında Hatay'ın Türkiye'ye katılması için Hatay'da Fransızlarla yapılan görüşmelerde Türk Askeri Heyeti'nin başkanlığını yaptı. 1 Aralık 1943 tarihinde Yüksek Askeri Şura üyeliğine atandı. 3 Ağustos 1945 tarihinde yaş haddinden emekliye ayrıldı.

Emekli olduktan sonra VIII. ve IX. dönem TBMM Kütahya milletvekili seçildi. 1954 yılına kadar bu görevini sürdürdü. Daha sonra Kadıköy Bahariye'deki köşküne çekilerek oğlu Ferruh Gündüz ile beraber hayatını geri kalan kısmını istirahat ederek geçirdi.

14 Ocak 1970 tarihinde vefat etti. İstanbul Garnizon Komutanlığı'nın hazırladığı askerî törenle Bahariye'deki evinden alınarak Kadıköy'den Dolmabahçe'ye ve oradan Harbiye'ye getirilerek askeri törenle Şişli Camii'nde kılınan cenaze namazından sonra Zincirlikuyu'daki aile kabristanına getirildi ve 25 sene önce vefat eden hanımının yanına defnedildi.

Almanca ve Fransızca bilmekteydi.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk Kurtuluş Savaşı'na katılan üst kademelerdeki komutanlar listesi

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri, Genelkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, s. 124.
  2. ^ John M. VanderLippe, The politics of Turkish democracy: İsmet İnönü and the formation of the multi-party system, 1938-1950, SUNY Press, 2005 ISBN 0-7914-6435-0.
Askerî görevi
Önce gelen:
Mehmet Kâzım Orbay
TSK Genelkurmay II. Başkanı
5 Ocak 1929 - 1 Aralık 1943
Sonra gelen:
Mehmet Kâzım Orbay
Önce gelen:
Salih Omurtak
TSK Genelkurmay II. Başkanı
2 Eylül 1921 - 12 Ocak 1924
Sonra gelen:
Mehmet Kâzım Orbay