İçeriğe atla

Apple M1

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Apple M1
Genel bilgiler
Üretim başlangıcıKasım 2020
TasarlayanApple
Yaygın üretici(ler)
Mimari ve sınıflandırma
UygulamaMac ve iPad
Teknoloji nodu5 nm
MikromimariFirestorm + Icestorm
Buyruk kümesiARM64
Fiziksel özellikler
Transistörler
  • ~16 milyar
Çekirdekler
  • 8 (4 performans + 4 verimlilik)
GPU(lar)7–8 çekirdek
Tarihçe
ArdılApple M2

Apple M1, Haziran 2020'de WWDC 2020 etkinliğinde duyurulan Apple silikon çiplere geçiş sürecinde Apple tarafından geliştirilen ilk çiptir. TSMC'nin 5 nm süreciyle üretilen ilk kişisel bilgisayar çipi olan M1, 2020'nin Kasım ayında tanıtılan MacBook Air, MacBook Pro ve Mac Mini modellerinde kullanılmaktadır.[1] Daha sonra 18 Ekim 2021 yılında Apple M1 Pro ve M1 Max çipleri sunuldu. ARM mimarisine dayandığı için yalnızca Intel işlemciler için derlenmiş programlar M1 yongalı Mac'lerde doğrudan çalışmaz; macOS bu programları Rosetta 2 ile çevirerek çalıştırabilir.[2]

Yazılım uyumluluğu

[değiştir | kaynağı değiştir]

M1 yongaları ARM mimarisine dayanır; Intel işlemcili Mac'ler ise x86 mimarisini kullanıyordu. İki mimarinin buyruk kümeleri farklı olduğu için, yalnızca Intel işlemciler için derlenmiş bir program M1 yongalı bir Mac'te doğrudan çalışmaz.[2] Apple, Mac'lerini kendi yongalarına geçireceğini Haziran 2020'de duyururken, iki mimari için de kod taşıyan Universal 2 program biçimini ve Intel programlarını çalışırken çeviren Rosetta 2'yi tanıttı.[3]

Rosetta, Intel için yazılmış uygulamaların çoğunu çevirebilir; çekirdek uzantılarını ve x86 bilgisayarları sanallaştıran sanal makine uygulamalarını ise çeviremez. Apple'ın geliştirici belgesine göre güncel sürümlerde AVX ve AVX2 buyruklarını çevirir, AVX-512 buyruklarını çevirmez.[4] Apple, Eylül 2026 itibarıyla Rosetta'nın genel amaçlı olarak macOS 27'ye kadar sunulacağını, macOS 28'den başlayarak yalnızca Intel'e özgü yazılım çerçevelerine dayanan bazı eski oyunlar için kalacağını açıkladı.[5][6]

Intel işlemcili Mac'lere Windows kurmaya yarayan Boot Camp, Apple yongalı Mac'lerde bulunmaz.[7] Microsoft, M1, M2 ve M3 yongalı Mac'lerde Windows 11'in ARM sürümünün Parallels Desktop ile sanal makinede çalıştırılmasını onaylar. Bu sürüm x86 ve x64 uygulamalarını öykünmeyle çalıştırabilir, ancak bazı donanım, oyun ve uygulamalarda sınırlamaları vardır.[8]

iPhone ve iPad uygulamaları M1 yongalı Mac'lerde değiştirilmeden çalışabilir; geliştiriciler uygulamalarını Mac'te sunmayı kapatabilir.[9] Bağımsız bir topluluk projesi olan Asahi Linux, M1 ve M2 kuşağındaki Mac'lerin çoğunda Linux'un doğrudan çalıştırılmasını destekler.[10]

Mimari

[değiştir | kaynağı değiştir]
Apple M1 yongasının paketini ve paketteki iki bellek yongasını gösteren çizim

İşlemci

[değiştir | kaynağı değiştir]

M1, TSMC'nin 5 nanometrelik (N5) üretim sürecinde üretilmiştir ve yaklaşık 16 milyar transistör içerir.[1] Merkezi işlemci, "Firestorm" adıyla bilinen dört performans çekirdeği ile "Icestorm" adıyla bilinen dört verimlilik çekirdeğinden oluşan sekiz çekirdekli bir tasarıma sahiptir. ARM mimarisini kullanan M1, x86 mimarisi için derlenmiş uygulamaları Rosetta 2 ikili çeviri katmanı aracılığıyla çalıştırabilir.

Grafik işlemcisi

[değiştir | kaynağı değiştir]

M1, yedi ya da sekiz çekirdekli tümleşik bir grafik işlemcisi içerir.[1] Bu kuşağın grafik işlemcisinde donanımsal ışın izleme bulunmaz; bu özellik M3 kuşağıyla eklenmiştir.

Neural Engine

[değiştir | kaynağı değiştir]

16 çekirdekli Neural Engine, saniyede 11 trilyon işlem gerçekleştirir ve cihaz üzerindeki makine öğrenmesi görevlerini hızlandırır.[1]

Ortam motoru

[değiştir | kaynağı değiştir]

M1; H.264 ve HEVC biçimleri için donanımsal video kodlama ve kod çözme desteği sunar.[1] Daha güçlü M1 Pro ve M1 Max türevlerinde ayrıca donanımsal ProRes kodlama ve kod çözme motoru bulunur.

Bellek

[değiştir | kaynağı değiştir]

M1, paket içi sistem (SiP) yapısı sayesinde belleği işlemciyle aynı pakete bütünleştirir ve LPDDR4X türünde birleşik bellek kullanır; bant genişliği yaklaşık 68 GB/s, kapasite ise 8 GB veya 16 GB'tır.[1] Bu birleşik bellek; merkezi işlemci, grafik işlemcisi ve Neural Engine tarafından ortak kullanılır.

Performans ve Verimlilik

[değiştir | kaynağı değiştir]
Apple M1 Max'ın mikroişlemcisinin çizimi

M1 çipli Mac'ler, Geekbench 5 testinde daha önce satışa sunulan kendi serilerindeki Intel modellere göre daha yüksek skorlar elde etmektedir.[11] Genel işlemci performansının yanı sıra çipin içinde bulunan Neural Engine adlı işlem birimi, yapay zeka gerektiren işlemleri büyük ölçüde hızlandırabilmektedir.

Ayrıca Apple, M1 çipe sahip olan MacBook Pro'nun 20 saatlik pil ömrü sunduğunu ve bunun bir Mac'te sunulan en uzun pil ömrü olduğunu iddia etmektedir.

Türevler

[değiştir | kaynağı değiştir]

M1'in daha yüksek başarımlı türevleri M1 Pro, M1 Max ve M1 Ultra'dır. Ekim 2021'de tanıtılan M1 Pro ve M1 Max, profesyonel MacBook Pro modelleri için geliştirildi; M1 ile aynı 5 nm üretim sürecini kullanır ancak daha fazla işlemci ve grafik çekirdeği, daha yüksek bellek bant genişliği ve daha büyük birleşik bellek sunar.[12] İki M1 Max kırmığının tek pakette birleştirilmesiyle elde edilen M1 Ultra ise Mart 2022'de tanıtıldı.

M1 ailesi karşılaştırması
YongaTanıtımİşlemci çekirdeğiGPU çekirdeğiAzami bellekTransistör
M1Kasım 20208 (4P+4E)7–816 GB~16 milyar
M1 ProEkim 20218–10 (6–8P+2E)14–1632 GB~33,7 milyar
M1 MaxEkim 202110 (8P+2E)24–3264 GB~57 milyar
M1 UltraMart 202220 (16P+4E)48–64128 GB~114 milyar

Apple M1 Çipini Kullanan Cihazlar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. 1 2 3 4 5 6 "Apple unleashes M1" (İngilizce). Apple Newsroom. 10 Kasım 2020. 9 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2026.
  2. 1 2 "Building a universal macOS binary" (İngilizce). Apple Developer. Erişim tarihi: 15 Eylül 2026.
  3. ↑ "Apple announces Mac transition to Apple silicon" (İngilizce). Apple Newsroom. 22 Haziran 2020. 22 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2026.
  4. ↑ "About the Rosetta translation environment" (İngilizce). Apple Developer. 14 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2026.
  5. ↑ "Using Intel-based apps on a Mac with Apple silicon" (İngilizce). Apple Support. 14 Eylül 2026. 14 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2026.
  6. ↑ "Upcoming changes to Rosetta support for Intel-based macOS apps" (İngilizce). Apple Developer. 1 Eylül 2026. 16 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2026.
  7. ↑ "Install Windows 10 on your Mac with Boot Camp Assistant" (İngilizce). Apple Support. 8 Aralık 2025. 15 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2026.
  8. ↑ "Options for using Windows 11 with Mac computers with Apple M1, M2, and M3 chips" (İngilizce). Microsoft Support. 1 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2026.
  9. ↑ "Running your iOS apps in macOS" (İngilizce). Apple Developer. 16 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2026.
  10. ↑ "About" (İngilizce). Asahi Linux. 17 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2026.
  11. ↑ "Mac Benchmarks - Geekbench Browser". browser.geekbench.com. 18 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2021.
  12. ↑ "Introducing M1 Pro and M1 Max, the most powerful chips Apple has ever built" (İngilizce). Apple Newsroom. 18 Ekim 2021. 8 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2026.
  13. ↑ "MacBook Air (M1, 2020) - Technical Specifications". support.apple.com. 11 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2020.
  14. ↑ "Mac mini (M1, 2020) - Technical specifications". support.apple.com. 11 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2020.
  15. ↑ "MacBook Pro (13-inch, M1, 2020) - Technical Specifications". support.apple.com. 11 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2020.
  16. ↑ "iMac features all-new design in vibrant colors, M1 chip, and 4.5K Retina display". Apple Newsroom (İngilizce). 20 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2021.
  17. 1 2 "iPad Pro - Technical Specifications". Apple (İngilizce). 4 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2021.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Apple_M1&oldid=38156136" sayfasından alınmıştır