Anna Komnena

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Anna Komnena
Doğum 2 Aralık 1083
Porphýra Odası, Büyük Saray, Konstantinopolis, Bizans İmparatorluğu
Ölüm 1153
Keharitomene Kadınlar Manastırı, Konstantinopolis
Meslek Tarihci
Evlilik(ler) Nikeforos Bryennios
Ebeveyn(ler) Babası: Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos
Annesi:Bizans imparatoriçesi İrini Dukena

Anna Komnena (Yunanca: Ἄννα Κομνηνή) (2 Aralık 1083, Konstantinopolis-1153 Konstantinopolis), Bizansli tarihçi, alim kişidir. Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos'un (1081-1118 arası hükümdar) büyük kızı olup, babasının dönemini anlatan Aleksiad adlı tarih eseri ile ünlüdür.[1]

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Anna Komnena 2 Aralık 1085'de Konstantinopolis'de doğdu. Babası 1081-1118 arası hükümdarlık yapan Bizans Imparatoru I. Aleksios Komnenos ve annesi İrini Dukena idi. Doğduğu zaman babası I. Aleksios imparatorluk tahtında olduğu için geleneksel olarak Konstantinopolis imparatorluk sarayı olan Büyük Saray'da müstakil bir köşk olan ve duvarları imparatorluk moru renkli somaki mermerle kaplı "Porphýra/Porphyry Odası"'da doğmuştur. Bu nedenle "Porfirogennnētē (Mor Odada Doğan Kız Çocuğu)" onursal unvanını taşımak hakkına haizdi. İmparatorun ailesinin 7 çocuğundan en büyüğü idi. Küçük kardeşlerinin adları Maria, İoannis, Andronikos, İsaakios, Evodokia, ve Teodora idi. Anna yazdığı tarih kitabında babası imparator I. Aleksios'un "ilk göz ağrısı" en çocuk sevdiği çocuğu olduğunu açıkça belirtmektedir. Anna yazdığı tarih kitabında çocukluğunun başından itibaren Anna'nın çocukken nişanlılık yaptığı Konstantin Doukas'ın annesi ve eski imparatoriçe (imparator VII. Mikhail ile III. Nikeforos Botaneiates'in eşi) olan eski imparatoriçe Maria Bagrationi tarafından bakılıp büyütüldüğünü de yazmaktadır.[1] Çocukken bir ailenin oğlu ile nişanlanan kız çocuğuna nişanlı olduğu oğlun annesi tarafından bakıp büyütme Bizans imparatorluğunun o zamanki geleneklerine uymakta idi.[2]

Anna, iyi bir eğitim görerek, edebiyat, felsefe, tarih ve coğrafya okudu. Homeros'u, Aristofanes'i, Tukidides'i, Polibius'u ve Sokrates'i inceledi, Antik Yunan uygarlığını araştırdı ve güzel konuşma sanatı konusunda dersler aldı. [1]Bizanslı kronikçi tarihçi Nikıtas Honiatis Anna'nın "tüm bilimlerin kraliçesi olan felsefeye şevkle kendini adadığını ve her bilim alanında eğitim gördüğünü" bildirir. [3]

VII. Mikhail'in (1071-1078 arası hükümdar) ile Maria Bagrationi'nın oğlu ve tahtın vârisi Konstantin Doukas ile nişanlandı fakat onun erken ölümü üzerine 1097'de soylu ve tarihçi Nikeforos Bryennios ile evlendi.[1]

Babasi Aleksios'un son hastaligi sirasinda annesi Imparatorice ile birlikte hareket ederek babasi I. Aleksisos'un bir yenin verasetname yazarak imparator veliahti olan kucuk kardesi Ioannis'i bu gorevden attirmak ve kocasi Nikeforos Bryennios'u verasetle imartor yapmak icin caba verdilerse de bunda I. Aleksios' kendilerine inandiramayip basarili olamadilar.[1]

1118'de imparatorun ölümü üzerine, annesi İrini Dukena'nın desteği ile kocası Nikeforos'u tahta geçirmek için bir komplo planlayip tertip ettiler. Bu komplo imparatorluk bas yoneticileri tarafinda ogrenildi. Bu bir vatan ihaneti kabul edilip Anna Komnena ve kocasinin tum gayri menkulleri ve menkul serveti devletce musadere edildi. Anna Komnena'nin hayati imparator olan kucuk kardesi tarafindan bagislandi. Impartorluk tahtinin gerçek sahibi kucuk kardesi II. İoannis Komnenos (1118-1143 arası hükümdar) onu affetti. Ama Keharitomene Kadınlar Manastırı'na rahibe olarak sürgün edilmesi kabul edildi. [1]

Anna Komnena burada dinle ilgilenmeyip, bilimle uğraştı. Ozellikle bu manastirin alalelade halka sagladigi saglik hizmetleri ile ilgilendi ve gunumuzde bir tıp doktoru ve hastane yöneticisi gorevlerini yuklendi.

1148'den sonra tarih kitabı Aleksiad'ı kaleme almaya başladı. Bu kitapda bulunan parcalarda Anna Komnena'nin bu rahibe hayatindan hic hoslanmadigini acikca belirtmektedir. Moralinin gayet dusuk oldugunu; kimsenin kendi gormeye gelmedigini ama bircok kisinin kendinden nefret ettiklerine inandigi da bu kitabinda soz edilmektedir.

Anna Komnena bu manastirda olmustur. Fakat tam olarak ne zaman oldugu ve ne sebeble oldugu hakkinda elimizde hicbir belge bulunmamaktadir. Ancak Aleksiad kitabinin 1148'de bitirildigine dair gostergeler bulundugu icin olumunun 1148'den sonra 1153'de oldugu karine ile cikartilmaktadir. [1]

Aleksiad[değiştir | kaynağı değiştir]

Kitapta I. Aleksios'un kişiliği aşırı yüceltilmekte ve onun iktidarı ile I. Manuel Komnenos dönemi (1143-1180) karşılaştırılmaktadır. Anna'nın kronolojisi gerçeğe uymadığı gibi olayların da çarpıtıldığı görülür. Yazarın Antik Yunan kültürüne olan yakınlığı eseri güzel yazı sanatının bir örneği yapmış; buna karşılık gerçekler bir ölçüde göz ardı edilmiştir. Saraya dahil bir kişi olduğundan, anlatımları birçok ayrıntıyı içeren, canlı ve renkli betimlemelerdir. Eserinde düşgücünü sıklıkla kullanmış ve birçok kurgusal kahraman yaratmıştır. Bütün bu yönleriyle Aleksiad, I. Aleksios'un yaşamı, savaşları ve dış ilişkileriyle, Haçlı Seferleri'nin Bizans cephesinden anlatan çok değerli bir kaynaktır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g Chisholm, Hugh, ed. (1911), "Anna Comnena", Encyclopædia Britannica, Cilt:2 (11. ed.), Cambridge University Press, Say. 59 Wikisource: [Britannica /Anna_Comnena] (İngilizce)
  2. ^ Garland, Lynda ve Rapp, Stephen, "Maria ‘of Alania": Kaynak: ed. Lynda Garland (2006), Woman and Empress Between Two Worlds, Byzantine Women: Varieties of Experience, New Hampshire: Ashgate,
  3. ^ Niketas Honiates (İng. çev.: Harry.J. Magoulias) (1984) O city of Byzantium: annals of Niketas Choniates Detroit:Wayne State University Press İSBN 0-8143-1764-2. (İngilizce)

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Anna Komnena, (Türkçeye çev. Bilge Umar), (1996), Alexiad, Malazgirt Sonrası İmparator Alexios Komnenos Döneminin Tarihi, İstanbul:İnkilap Kitabevi, ISBN 978-975-10-1135-0 15. Kitap
  • Hür, Ayşe (1994) "Anna Komnena", Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, Cilt: 4, Sayfa: 47, İstanbul,
  • Diehl, C. (1943) Byzantium, Greatness and Decline, New Jersey, s. 233-236, 242 (İngilizce)
  • Hunger, H. (1981) "Anonyme Metaphrase zu Anna Komnene", Alexias XI-XIII, Viyana, (Almanca)
  • Bucler, G. (1929) Anna Comnena, Oxford, (İngilizce)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Chisholm, Hugh, ed. (1911), "Anna Comnena", Encyclopædia Britannica, Cilt:2 (11. ed.), Cambridge University Press, Say. 59 Wikisource: [Britannica/Anna_Comnena] (İngilizce)