İoannis Komnenos (Domestikos tōn scholōn)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
İoannis Komnenos
Seal of John Komnenos, Domestic of the Schools.jpg
Kuropalatis ve Domestikos tōn scholōn olarak İoannis Komnenos'un Kurşun sikkesi
Hüküm süresi 1057 – ?
Önce gelen Theodore
Sonra gelen Philaretos Brachamios
Eş(leri) Anna Dalassini
Çocukları
Hanedan Komnenos Hanedanı
Babası Manuil Erotikos Komnenos
Doğum y. 1015
Ölüm 12 Temmuz 1067

İoannis Komnenos (Yunanca: Ἰωάννης Κομνηνός, Iōannēs Komnēnos; y. 1015 - 12 Temmuz 1067) Bizans aristokrak ve askeri lider. İmparator I. İsaakios'un kardeşidir. İsaakios'un 1057 ile 1059 yılları arasında kısa hükümdarlığında Domestikos tōn scholōn olarak hizmet etmiştir. I. İsaakios tahtan çekilip, X. Konstantinos imparator olunca, İoannis öldüğü 1067 yılına kadar inzivaya çekilmiştir. Oğlu I. Aleksios 1081 yılında imparator olmuş ve 1081 ile 1185 yılları arasında Bizans İmparatorluğu'nu ve 1204 ile 1461 yılları arasında Trabzon İmparatorluğu'nu yönetmiş Komnenos Hanedanı'nı başlatmıştır.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

İoannis Komnenos yaklaşık 1015 yılında, II. Basileios (976-1025 arası hükümdar) döneminin kıdemli ordu komutanı patrikios Manuel Erotikos Komnenos'un küçük oğlu olarak doğmuştur.[1][2] İlk kez 1057 yılında, bir grup generalin başındaki ağabeyi I. İsaakios'un, VI. Mihail'e (1056–1057 arası hükümdar) karşı ayaklandığı ve onu tahttan indirmeye zorladığında zikredilmiştir. İsyan sırasında, İoannis doux görevindeydi, ancak kardeşinin zaferinden sonra, Kuropalatis rütbesine yükseltildi ve Batı'nın Domestikos ton sholon olarak atandı.[3] İoannis'in torunu Anna Komnini ile evlenen, Genç Nikeforos Bryennios, Batı'nın Domestikos'u olarak (belirsiz) eylemlerinin Balkan eyaletleri halkına “ölümsüz bir anıt” olarak kaldığını söylese de kardeşinin hükümdarlığı sırasında İoannis'in faaliyetleri hakkında hiçbir şey bilinmemektedir.[4]

İsaakios'un iktidarı, VI. Mihail'in tahttan indirilmesini sağlayan güçlü Konstantinopolis Patriği, I. Mihail Kirularios ile güçlü başkent saray sivil aristokrasi ile çatışmaları yüzünden kısa sürdü. Kirulariosve destekçileri, İsaakios'un sıkı ekonomi politikalarına karşı muhalefete liderlik ettiler ve 22 Kasım 1059'da onu istifaya zorladılar, ardından İsaakios Studios Manastırı'na çekildi.[5][6] Daha sonra taç, X. Konstantinos'a (1059-1067 arası hükümdar) geçti, ancak Bryennios, tacın ilk olarak İoannis'e teklif edildiğini, karısı Anna Dalassini'nin kabul etmesi için baskısına rağmen, bunu ret ettiğini iddia eder.[7] Tarihçi Konstantinos Varzos'a göre bu versiyon şüphelidir ve nihayetinde oğlu I. Aleksios'un (1081–1118 arası hükümdar) tahtı gaspını meşrulaştırmak için olay sonrası ekleme girişimi olabilir.[8]

X. Konstantinos'un hükümdarlığında İoannis'den kaynaklarda bahsedilmez, Bryennios'un hem kendisinin hem de erkek kardeşinin yeni imparator tarafından onurlandırıldığını iddia etse de belki de bunun sebebi, Konstantinos Varzos'a göre, imparatorun gözünden düşmesidir.[4] Aleksios'un karısı İrini Dukena'nın kurduğu İsa Filanthropos Manastırı'nın 12. yüzyıl sonlarında yazılan tipikon'u,[9] İoannis Komnenos'un, muhtemelen eşi Anna Dalassini ile aynı zamanda bir manastırda emekli olduğunu gösteren tek kaynaktır. 12 Temmuz 1067'de bir keşiş olarak ölmüştür.[4][10]

Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Aleksios'un minyatür portresi

İoannis Komnenos, büyük olasılıkla 1044'te Aleksios Haron'un kızı Anna Dalassini ile evlendi.[11] Yaklaşık 1028 yılında doğan Anna kocasından çok daha uzun yaşadı ve onun ölümünden sonra tartışmasız Anaerkil aileyi yönetmiştir. Anna, 1059 yılında tahtı aldığı için asla affetmediği Dukas Hanedanı'na karşı komplolara karışmıştır. Daha sonra III. Nikiforos'un (r. 1078-1081 arası hükümdar) başarılı bir şekilde devrilmesinde ve oğlu Aleksios'un yerine tahta geçmesinde önemli bir rol oynamıştır.[12] Ondan sonra on beş yıl boyunca, imparatorluğun oğluyla birlikte gerçekte etkili olan yönetici olarak görev yaptı. Daha sonra 1100 veya 1102'de öldüğü bir manastıra kapanmıştır.[13][14]

Çiftin beşi oğlan üçü kız toplam sekiz çocuğu olmuştur:[15]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel
  1. ^ ODB, "Komnenos" (A. Kazhdan), pp. 1143–1144.
  2. ^ Varzos 1984, s. 49.
  3. ^ Varzos 1984, ss. 41–42, 49.
  4. ^ a b c Varzos 1984, s. 50.
  5. ^ ODB, "Isaac I Komnenos" (C. M. Brand, A. Cutler), pp. 1011–1012.
  6. ^ Varzos 1984, ss. 42–43.
  7. ^ Varzos 1984, ss. 49–50.
  8. ^ Varzos 1984, ss. 49–50, esp. note 5.
  9. ^ Kouroupou & Vannier 2005, ss. 41ff..
  10. ^ Kouroupou & Vannier 2005, s. 65.
  11. ^ Varzos 1984, s. 51.
  12. ^ Varzos 1984, ss. 51–53.
  13. ^ Varzos 1984, ss. 53–56.
  14. ^ ODB, "Dalassene, Anna" (C. M. Brand), p. 578.
  15. ^ Varzos 1984, s. 52.
  16. ^ Varzos 1984, ss. 61–64.
  17. ^ Varzos 1984, ss. 64–67.
  18. ^ Varzos 1984, ss. 67–79.
  19. ^ Varzos 1984, ss. 80–84.
  20. ^ Varzos 1984, ss. 85–86.
  21. ^ Varzos 1984, ss. 87–114.
  22. ^ Varzos 1984, ss. 114–117.
  23. ^ Varzos 1984, ss. 118–120.
Genel