1908-1912 Osmanlı Meclis-i Mebusanı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

1908-1912 Osmanlı Meclis-i Mebusanı veya III. Meclis-i Mebusan, Osmanlı Meclis-ı Umumisi'nin alt kanadı olan Meclis-i Mebusan'ın II. dönemidir. 17 Aralık 1908 - 18 Ocak 1912 tarihleri arasında görev yaptı.

II. Abdülhamid döneminin sonunda, 23 Temmuz 1908’de II. Meşrutiyet'in ilanıyla, aynı yılın Kasım ve Aralık aylarında mebus seçimi yapıldı. Ahrar Fırkası ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin katıldığı seçimlerde, İttihat ve Terakki çoğunluğu sağladı ve 17 Aralık 1908’de (Rumî takvime göre 4 Kânunuevvel 1324) 3. Meclisi Mebusan açıldı. Bu Meclis, 31 Mart Olayı ve II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesi sonrasında Mayıs 1909’da Kanuni Esasi üzerinde değişiklikler yaparak padişahın ve Ayan Meclisinin yetkilerini daralttı, kendi yetkilerini arttırdı. 1911’de tek bir mebusluğu ilgilendiren, ancak siyasi yankıları yüksek olan bir ara seçim yapıldı.

III. dönem Meclis-i Mebusanı'nda 142 Türk, 60 Arap, 25 Arnavut, 23 Rum, 12 Ermeni (bunlara 4 Taşnak ve 2 Hınçak mensubu dahildi), 5 Yahudi, 4 Bulgar, 3 Sırp, 2 Ulah ve 1 Asuri (Dawud Bey Yusufani, Musul Vilayeti) mebus bulunmaktaydı. İdeolojik altyapısı dönem içinde şekillenmeye devam edecek olan İttihat ve Terakki Fırkası yaklaşık 60 mebusun desteğine sahipti.[1]

Mebuslar[değiştir | kaynağı değiştir]

Vilayet Seçim Bölgesi Mebus Etnik Mensubiyeti
Adana Adana Abdullah Faik Efendi[2] Türk
Ali Münif Bey[3]
Cebelibereket Mehmed Reşid Efendi
İçel Hacı Mahmud Bayram Efendi
Kozan Boyacıyan Hamparsum Murat Efendi Ermeni
Mersin Abdülhalim Bey[4] Türk
Arif Hikmet Bey[5]
Ankara Ankara Hacı Mustafa Efendi
Kasım Nuri Efendi
Mahir Sait Bey
Talat Bey
Çorum Ali Osman Efendi
Mehmet Münir Bey
Kayseri Hacı Kasım Efendi
İmamzade Ömer Mümtaz Bey
Kırşehir Ali Rıza Bey
Mahmut Mahir Efendi
Yozgat Edip Bey
Hayrullah Efendi
Aydın Aydın İsmail Sıtkı Bey[6]
Hacı Süleyman Efendi[7]
Ubeydullah Efendi
Denizli Ahmed Muhip Efendi
Fraşarlı Gani Bey Arnavut
İzmir Aristidi Paşa[8] Rum
Emanuel Emanuelidi Efendi[9]
İstepan Efendi
Mehmet Sait Efendi Türk
Nesim Mazliyah Efendi Yahudi
Pavli Karolidi Efendi Rum
Seyid Bey Türk
Menteşe Halil Bey
Hamza Hayati Bey
Saruhan Haydar Bey
İlhami Bey
Mansurîzade Sait Bey
Tokadîzade Şekip Bey
Bağdat Bağdat Hacı Ali Efendi
Babanzade İsmail Hakkı Bey
Sason Efendi Ermeni
Divaniye Esseyid Mustafa Nuri Efendi Arap
Mehmet Şevket Paşa
Kerbela Abdülmehdî Bey
Basra Ammare Abdülmecid Bey[10]
Hüseyin El Ulvan Efendi[11]
Mehmed Kureyş Efendi[12]
Mehmed Selim Efendi[13]
Basra Abdülvahap Paşa[14]
Zehirzade Ahmed Paşa[15]
Seyyid Talip Bey
Müntefik Abdülmuhsin Bey[16]
Hıdır Hayati Efendi
Refet Senevî Efendi[17]
Beyrut Akka Şakîrzade Esad Tevfik Efendi
Beyrut Kâmil El Esad Bey[18]
Rıza El Sulh Bey
Süleyman El Büstanî Efendi[19]
Lazkiye Emin Aslan Bey[20]
Mehmed Aslan Bey[21]
Nablus Şeyh Ahmed Hammaş Efendi
Trablusşam Fuat Hulusi Bey Türk
Bitlis Bitlis Mehmed Arif Efendi
Genç Mehmed Emin Efendi
Muş Hacı İlyas Sami Efendi
Kigam Efendi Ermeni
Siirt Abdürrezak Efendi Türk
Cezayir-i Bahr-i Sefid Limni Mihalaki Efendi Rum
Midilli Panayot Bostani Efendi
Mihalaki Salta Efendi
Rodos Teodor Konstantinldi Efendi
Sakız Mihalaki Çelebidi Efendi
Diyarbekir Diyarbekir Pirinçcizade Arif Bey[22] Türk
Pirinçcizade Feyzi Bey[23]
Ergani İbrahim Efendi
Mardin Sait Bey
Siverek Nureddin Bey
Edirne Dedeağaç Süleyman Bey
Edirne Asım Bey
Faik Bey[24]
Rıza Tevfik Bey
Mehmed Talat Paşa
Gelibolu İstefani Narlı Efendi Rum
Gümülcine İsmail Bey Türk
Mehmed Fehmi Efendi
Mehmed Arif Bey
Kırkkilise Emrullah Efendi
Mustafa Arif Bey
Tekirdağ Mehmed Adil Bey
Agop Babikyan Efendi[25] Ermeni
Agop Boyacıyan Efendi[26]
Erzurum Bayazıt Süleyman Sudi Efendi Türk
Erzincan Osman Fevzi Efendi
Erzurum Ahmed Ziya Bey
Hacı Şevket Efendi
Pastırmacıyan Karekin Efendi Ermeni
Seyfullah Efendi Türk
Ohannes Vartkes Efendi Ermeni
Hicaz Cidde Kasım Zeynel Efendi Arap
Hicaz Hasan Şeybî Efendi
Şerif Abdullah Bey
Halep Halep Ali Cenani Bey Türk
Artin Boşgezenyan Efendi[27] Ermeni
Şeyh Beşir Efendi[28] Arap
Emirîzade Mehmed Bahaeddin Bey[29]
Mellahzade Mer'i Paşa[30]
Kevakibîzade Mesud Efendi
Mustafa Bey[31]
Cabirîzade Abdünnafi Paşa
Bereketzade Rıfat Bey[32]
Maraş Hasan Fehmi Efendi Türk
Mehmed Şükrü Efendi
Hüdavendigâr Bursa Hafız Ahmed Hamdi Efendi
Hacı Ömer Feyzi Efendi
Sabri Bey
Mehmed Tahir Bey
Ertuğrul (Bilecik) Mehmed Sadık Bey
Mehmed Sıtkı Efendi
Karahisar-i Sâhib (Afyon) Kâmil Efendi
Rıza Paşa
Kethüdazade Salim Efendi
Kütahya Abdullah Azmi Efendi
Ahmed Ferid Bey
Ahmed Cemal Bey[33]
Hasan Tahsin Efendi
Mustafa Saffet Paşa[34]
İstanbul İstanbul Ahmed Nesimi Bey
Ahmed Rıza Bey[35]
Alber Feraci Efendi Yahudi
Halaçyan Efendi Ermeni
Hüseyin Cahit Bey Türk
Konstantin Konstanidi Efendi Rum
Pandelâki Kozmidi Efendi
Hoca Nasuhzade Mustafa Asım Efendi Türk
Manyasizade Refik Bey[36]
Rıfat Paşa[37]
Tahir Hayrettin Bey[38]
Kirkor Zöhrap Efendi Ermeni
İşkodra Draç Esad Paşa Arnavut
İşkodra Murteza Galip Bey
Rıza Bey[39]
Şakir Bey[40]
Kastamonu Kangırı (Çankırı) Behçet Bey Türk
Hacı Tevfik Efendi
Kastamonu Ahmed Mahir Efendi
Ahmed Şükrü Bey
İsmail Mahir Efendi
Necmeddin Molla Bey[41]
Yusuf Kemal Bey[42]
Sinop Hasan Fehmi Efendi
Rıza Nur Bey
Konya Antalya Ebüzziya Tevfik Bey
Elmalılı Mehmed Hamdi Efendi
Burdur Muhaddeszade Ömer Lütfi Efendi
Isparta Hacı Eşref Bey
Süleyman Sami Bey
Konya Mehmed Emin Efendi
Mehmed Vehbi Efendi
Hacı Mustafa Efendi
Salim Efendi
Zeynelabidin Efendi
Niğde Mustafa Hayri Efendi
Muhiddin Bey
Yorgaki Efendi Rum
Kosova İpek Ahmed Hamdi Efendi Arnavut
Ali Haydar Bey
Bedri Bey
Hafız İbrahim Efendi
Priştine Hüseyin Fuat Paşa Türk
Hasan Bey Arnavut
Mustafa Hamdi Efendi[43]
Sava Stepanoviç Efendi Sırp
Şaban Paşa[44] Arnavut
Prizren Mehmet Emin Efendi[45]
Şerif Bey
Vehbi Efendi[46]
Yahya Bey Türk
Seniçe Hacı Hasan Muhittin Bey
Taşlıca Ali Vasfi Bey
Üsküp Aleksandır Parliç Efendi Sırp
Necip Draga Bey Arnavut
Pavlof Efendi Bulgar
Sait Efendi Türk
Mamuret-ül-Aziz Dersim Lütfi Fikri Bey Türk
Malatya Ahmed Hamid Bey[47]
Keşşaf Efendi[48]
Mehmet Tevfik Efendi
Mamuret-ül-Aziz Mustafa Bey
Mehmed Nuri Efendi
Hacı Ziyaeddin Bey
Manastır Debre Basri Bey Arnavut
İsmail Bey[49]
Şevket Bey[50]
Elbasan Abdullah Mahir Efendi[51] Türk
Hacı Ali Efendi[52]
Görice Filip Mise Efendi Ulah
Şahin Naki Efendi Arnavut
Manastır Dimitroviç Efendi Rum
Mehmet Vasıf Bey Türk
Pançedoref Efendi Arnavut
Trayan Nali Efendi Ulah
Serfiçe Koço Drizi Efendi[53] Arnavut
Haris Vamvaka Efendi[54]
Yorgi Boşo Efendi Rum
Musul Kerkük Mehmed Ali Bey Türk
Salih Paşa
Musul Davud Yusufanî Bey Asuri
Mehmed Ali Fadıl Bey Türk
Süleymaniye Hacı Said Efendi
Selanik Drama Agâh Bey
Rıza Bey
Selanik Yorgaki Artas Efendi Rum
Cavid Bey Türk
Emanuel Karasu Efendi Yahudi
Yorgi Honeos Efendi Rum
Rahmi Bey Türk
Dimitri Vlahof Efendi Bulgar
Siroz Hristo Dalçef Efendi
Dimitri Dinga Efendi Rum
Derviş Ragıp Bey[55] Türk
Mithat Şükrü Bey
Yusuf Naşit Bey[56]
Sivas Amasya Arif Fazıl Efendi
Cudi Efendi
İsmail Hakkı Paşa
Karahisar-ı Şarki Ömer Feyzi Efendi
Serdarzade Mustafa Efendi
Sivas Dagavaryan Nazret Efendi Ermeni
Hüsnü Bey Türk
Mustafa Ziya Bey
Ömer Şevki Bey
Ahmet Şükrü Efendi
Tokat Hattatzade İsmail Paşa
Şeyh Hacı Mustafa Haki Efendi
Mustafa Sabri Efendi
Suriye Hama Abdülhamid Zöhravî Efendi Arap
Halid El Berazi Efendi
Havran Sadeddin Efendi
Kerek Tevfik El Mecali Bey
Şam Abdurrahman El Yusuf Bey[57]
Mehmed Aclanî Efendi[58]
Şem'azade Hasan Rüştü Bey
Süleyman Efendi[59]
Azmzade Şefikülmüeyyet Bey
Aslizade Şükrü Bey[60]
Trablusgarp Cebeli Garbi Süleyman Elbarunî Efendi
Fizan Cami Bey Türk
Humus Mustafa Bin Kaddare Efendi Arap
Trablusgarp Ferhat Bey Türk
Mahmud Naci Bey
Sadık Bey
Trabzon Gümüşhane Mısırlızade Hayri Bey
İbrahim Lütfi Paşa
Lazistan Ahmed Paşa
İbrahim Ferid Efendi
Trabzon Saraçzade Ali Naki Efendi[61]
Hacı Osman Bey
Eyüpzade İzzet Bey
Matyo Kofidi Efendi Rum
Mahmud Bey[62] Türk
Mahmud Mazhar Bey
Mahmud İmadeddin Efendi[63]
Mehmed Emin Efendi
Van Hakkari Seyyid Taha Efendi
Van Vahan Papasyan Efendi Ermeni
Hacı Tevfik Efendi Türk
Yanya Berat Aziz Paşa Arnavut
İsmail Kemal Bey
Preveze Azmi Bey[64] Türk
Hamdi Bey[65]
Ergiri Mamopulo Efendi Rum
Müfit Bey Türk
Yanya Dimitraki Kingos Efendi Rum
Konstantin Surla Efendi
Yemen Hudeyde Ali Süveyd Efendi Arap
Hadi El Rızk Efendi
Mahmud Nedim Bey[66]
Seyyid Muhammet Abdurrahman Efendi[67]
Tahir Recep Efendi[68]
Zühtü Mustafa Bey[69]
San'a Hüseyin Abdülkadir Bin Ali[70]
Hüseyin El Halâli Efendi[71]
Mehmet Abdullah Mukhafi Efendi
Seyyid Ahmed Habbânî Bey[72]
Seyyid Ahmed Bin Yahya Elkisbî Efendi
Seyyid Ali Muta Efendi
Seyyid Ali Bin Hüseyin Efendi[73]
Taaz Esseyid Salih Sindar Efendi
Asir Ali Bin Hasan Efendi
Şeyh Said Feraci Efendi
Şeyh Ahmed Efendi[74]
Bağımsız Sancaklar Bolu Hacı Abdülvehap Efendi Türk
Mehmet Habip Bey
Şerafettin Bey
Mustafa Zeki Bey
Bingazi Ömer Mansur Paşa Türk
Yusuf Şetvan Bey Arap
Canik (Samsun) Abdullah Efendi[75] Türk
Hacı Ahmed Hamdi Efendi
Mehmed Ali Bey
Nail Bey[76]
Sait Efendi[77]
Süleyman Necmi Bey[78]
Çatalca Dimitri Zafiropulos Efendi Rum
İzmit Ahmed Müfit Bey Türk
Anastas Efendi Rum
Hafız Rüştü Efendi Türk
Kale-i Sultaniye Seyyid Ali Rıza Efendi[79] Türk
Arif ismet Bey[80]
Atıf Bey[81]
Mustafa Bey[82]
Karesi (Balıkesir) Hafız Abdülaziz Mecdi Efendi
Ali Galip Efendi
İbrahim Vasfı Efendi
Muharrem Hasbi Efendi
Konstantin Savapulos Efendi[83] Rum
Şefik Efendi[84] Türk
Kudüs Ruhi El Halîdî Bey Arap
Hafız Essait Efendi
Said El Hüseynî Efendi
Medine-i Münevvere Seyyid Abdülkadir Haşimî Efendi
Urfa Mahmut Nedim Bey Türk
Şeyh Saffet Efendi
Zor Hıdır Lütfi Efendi

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ * Philip Mansel, "İstanbul: Dünyanın arzuladığı kent", alıntı Straits: The origins of the Dardanelles campaign - "Boğazlar: Çanakkale Savaşlarının nedenleri".
  2. ^ İstifa eden Ali Münif Bey'in yerine mebus oldu.
  3. ^ Ankara Valiliğine atanarak milletvekilliğinden ayrıldı.
  4. ^ Vefat eden Arif Hikmet Bey'in yerine mebus oldu.
  5. ^ Dönem içinde vefat etti.
  6. ^ İstifa eden Süleyman Efendi'nin yerine seçildi.
  7. ^ Dönem içinde istifa etti.
  8. ^ 31 Ocak 1911'de Ayan azalığına atandı.
  9. ^ Aristidi Paşa'nın yerine mebus oldu.
  10. ^ Müstafi sayılan Hüseyin El Ulvan Efendi'nin yerine milletvekili oldu.
  11. ^ İki yıl Meclise devam etmediğinden müstafi sayıldı.
  12. ^ Müstafi sayılan Mehmet Selim Efendi'nin yerine milletvekili oldu.
  13. ^ İki yıl Meclise devam etmediğinden müstafi sayıldı.
  14. ^ Vefat eden Ahmed Paşa'nın yerine mebus oldu.
  15. ^ Dönem içinde vefat etti.
  16. ^ Vefat eden Refet Efendi'nin yerine mebus oldu.
  17. ^ Dönem içinde vefat etti.
  18. ^ Sü­leyman El Büstani Efendi'nin yerine mebus oldu.
  19. ^ 31 Ocak 1911'de Ayan azalığına atandı.
  20. ^ 31 Mart İsyanı'nda öldürüldü.
  21. ^ Vefat eden Emin Aslan Bey'in yerine mebus oldu.
  22. ^ Dönem içinde vefat etti.
  23. ^ Vefat eden Arif Bey'in yerine mebus oldu.
  24. ^ Vefat eden Asım Bey'in yerine mebus oldu.
  25. ^ Dönem içinde vefat etti.
  26. ^ Vefat eden Agop Babikyan Efendi'nin yerine mebus oldu.
  27. ^ Mustafa Bey'in yerine mebus oldu.
  28. ^ Vefat eden Rıfat Bey'in yerine mebus oldu.
  29. ^ İstifa eden Mer'i Paşa'nın yerine mebus oldu.
  30. ^ Dönem içinde Halep Evkaf Muhasebeciliğine atandığı için istifa etti.
  31. ^ Dönem içinde Devlet Şûrası azalığına atandı.
  32. ^ Dönem içinde vefat etti.
  33. ^ İstifa eden Saffet Paşa'nın yerine mebus oldu.
  34. ^ Dönem içinde istifa etti.
  35. ^ 23 Ocak 1912'de Ayan azalığına atandı.
  36. ^ 4 Mart 1909'da vefat etti.
  37. ^ Refik Bey'in vefatı üzerine mebus se­çildiyse de istifa etti.
  38. ^ Rıfat Paşa'nın istifası üzerine mebus oldu.
  39. ^ Vefat eden Şakir Bey'in yerine mebus oldu.
  40. ^ Dönem içinde vefat etti.
  41. ^ İstifa eden Yusuf Kemal Bey'in yerine mebus oldu.
  42. ^ Dönem içinde istifa etti.
  43. ^ Dönem içinde vefat etti.
  44. ^ Vefat eden Hamdi Efendi'nin yerine mebus oldu.
  45. ^ Dönem içinde istifa etti.
  46. ^ İstifa eden Mehmet Emin Efendi'nin yerine mebus oldu.
  47. ^ Dönem içinde vefat etti.
  48. ^ Vefat eden Ahmed Hamid Bey'in yerine mebus oldu.
  49. ^ Dönem içinde vefat etti.
  50. ^ Vefat eden İsmail Bey'in yerine mebus oldu.
  51. ^ Dönem içinde vefat etti.
  52. ^ Vefat eden Mahir Efendi'nin yerine mebus oldu.
  53. ^ Dönem içinde vefat etti.
  54. ^ Vefat eden Koço Drizi Efendi'nin yerine mebus oldu.
  55. ^ İstifa eden Naşit Bey'in yerine mebus oldu.
  56. ^ Dönem içinde istifa etti.
  57. ^ İstifa eden Süleyman Efendi'nin yerine mebus oldu.
  58. ^ Dönem içinde vefat etti.
  59. ^ Dönem içinde istifa etti.
  60. ^ Vefat eden Mehmet Aclanî Efendi'nin yerine mebus oldu.
  61. ^ Şeyhülmebusin (Meclisin en yaşlı üyesi)
  62. ^ Vefat eden Mahmud İmadeddin Efendi'nin yerine mebus oldu.
  63. ^ Dönem içinde vefat etti.
  64. ^ Dönem içinde Hüdavendigâr Valiliğine atandı.
  65. ^ Azmi Bey'in yerine mebus oldu.
  66. ^ İstifa eden S.M. Abdurrahman Efendi'nin mebus oldu, sonra da Yemen Vali Vekâletine atandı.
  67. ^ Dönem içinde istifa etti.
  68. ^ Dönem içinde istifa etti.
  69. ^ İstifa eden Tahir Recep Efendi'nin yerine mebus oldu.
  70. ^ Vefat eden Seyyid Ali Bin Hüseyin Efendi'nin yerine mebus oldu.
  71. ^ Dönem içinde istifa etti.
  72. ^ İstifa eden Hüseyin El Halâli Efendi'nin yerine mebus oldu.
  73. ^ Dönem içinde vefat etti.
  74. ^ Dönem içinde vefat etti.
  75. ^ Dönem içinde Temyiz Mahkemesi azalığına atandı.
  76. ^ 21 Ocak 1911'de Ayan azalığı­na atandı.
  77. ^ Abdullah Efendi'nin yerine mebus oldu.
  78. ^ Nail Bey'in yerine mebus oldu.
  79. ^ Dönem içinde vefat etti.
  80. ^ Dönem içinde vefat etti.
  81. ^ Vefat eden Arif İsmet Bey'in yerine mebus oldu.
  82. ^ Vefat eden Ali Rıza Efendi'nin yerine mebus oldu.
  83. ^ Şefik Efendi'nin yerine mebus oldu.
  84. ^ Dönem içinde Temyiz Mahkemesi azalığına atandı.