I. Mustafa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Osmanli-nisani.svg    I. Mustafa
Mustafa 1.jpg
I. Mustafa
Tughra of Mustafa I.JPG
Saltanatı 22 Kasım 1617- 26 Şubat 1618 (3 ay)
2. saltanatı 10 Mayıs 1622- 10 Eylül 1623 (1 yıl)
Padişahlık sırası 15
Doğum tarihi Manisa, 1591
Ölüm tarihi İstanbul, 20 Ocak 1639 (48 yaşında)
Önce I. Ahmet
II. Osman
Sonra II. Osman
IV. Murat
Soyu Osmanlı Hanedanı
Babası III. Mehmed
Annesi Fûldane Valide Sultan
Dini İslam

I. Mustafa, (Arapça: مصطفى الأول) (d. 1591, Manisaö. 20 Ocak 1639, Topkapı Sarayı, İstanbul) 15. Osmanlı padişahı ve 94. İslam halifesidir.

Babası Sultan III. Mehmed'tir. I. Mustafa'nın annesinin ismi kesin olarak bilinmemekle beraber Fûldane Valide Sultan olduğu bazı tarihçilerce rivâyet edilmiştir. Osmanlı tarihinde ilk defa padişahlığın babadan oğula geçmesi kuralını bozarak kardeşinin arkasından tahta çıkmış olan padişah olması özelliğini taşır. İki ayrı defa padişahlık yapmıştır.

Kösem Sultan'ın, eşi I. Ahmet'i etkileyerek kayınbiraderi I. Mustafa'nın hayatta kalmasını sağladığı söylenir. I. Ahmet öldüğünde en büyük oğlu (Mahfiruz Hadice Sultan'dan doğma) II. Osman Genç Osman 13 yaşında olduğu için, hanedanın en kıdemli erkek üyesi olması bakımından, I. Mustafa'nın tahta çıkarılmasına karar verildi. Osmanlı Padişahları’nın on beşincisi olan I. Mustafa, her şehzade gibi iyi bir eğitim gördü. Sultan I. Mustafa ağabeyi Sultan I. Ahmed Han’ın vefatı üzerine 22 Kasım 1617'de hanedanın en yaşlı mensubu olarak tahta geçti. I. Mustafa devlet meseleleri ile ilgilenmediğini ifade ederek saltanatı kabul etmediyse de bu hal, devlet erkânı tarafından göz önüne alınmadı. Ancak gerçekten I. Mustafa devlet işleri ile ilgilenmeyip, devlet işlerini ehline teslim etmek istedi. Nitekim tahta çıktıktan 96 gün sonra 26 Şubat 1618 günü tahttan indirildi, yerine II. Osman geçti. Ancak yenilik taraftarı olmayanların tahrikleri neticesinde isyan eden yeniçerilerin 19 Mayıs 1622’de II. Osman’ı tahttan indirmeleri, Sultan Mustafa’nın yeniden ikinci defa tahta çıkmasına yol açtı. Bu sırada sultan II. Osman Han’ın veziriazam Kara Davut Paşa tarafından şehit ettirilmesi büyük karışıklıklara sebep oldu. I. Mustafa, Davut Paşa’yı azletti ancak isyanlar durmadı. İstanbul’daki karışıklıklar ve Anadolu’da meydana gelen isyanlar, Osmanlı Devleti’nin başında devlet işlerinden anlayan ve bunu yapmak isteyen bir padişahın bulunmasını gerekli kılıyordu. Şeyhülislâm Yahya Efendi ve devlet erkânı, I. Mustafa’nın yerine IV. Murad’ın geçmesi konusunda karara vardı.

I. Mustafa 1,5 yıl daha hüküm sürdükten sonra akıl sağlığı bozuk olduğu için 10 Eylül 1623 tarihinde şeyhülislam'ın fetvası ile tekrar tahttan indirildi. Sultan I. Mustafa'nın kendi erkek çocuğu yoktu; çünkü akıl sağlığı bozuk olduğu için hiçbir kadınla evlenememişti. Yerine 11 yaşındaki diğer yeğeni ve Kösem Sultan'ın oğlu olan IV. Murat geçirildi. Sultan I. Mustafa tahttan indirildikten sonra 16 yıl daha yaşadı. 20 Ocak 1639 günü Topkapı Sarayı'nda vefat etti. Ayasofya Camii'nde Roma döneminde vaftizhane olarak kullanılan yapıya defnedilmiştir.

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Mustafa
Doğumu: 1591 Ölümü: 20 Ocak 1639
Resmî unvanlar
Önce gelen
I. Ahmed
Osmanlı Sultanı
22 Kasım 1617 - 26 Şubat 1618
Sonra gelen
II. Osman
Önce gelen
II. Osman
Osmanlı Sultanı
20 Mayıs 1622 - 10 Eylül 1623
Sonra gelen
IV. Murad
Sünni İslam unvanları
Önce gelen
I. Ahmed
İslam Halifesi
22 Kasım 1617 - 26 Şubat 1618
Sonra gelen
II. Osman
Önce gelen
II. Osman
İslam Halifesi
20 Mayıs 1622 - 10 Eylül 1623
Sonra gelen
IV. Murad