Otlukbeli Muharebesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Otlukbeli Muharebesi
UzunHasan1.jpg
Tarih 11 Ağustos 1473
Bölge Otlukbeli, Erzincan
Sonuç Kesin Osmanlı zaferi
Taraflar
Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu Akkoyunlular
Komutanlar
II. Mehmet
Mustafa (şehzade)
II. Bayezid (şehzade)
Davud Paşa
Uzun Hasan
Zeynel (şehzade)
Uğurlu Mehmet Bey (şehzade)
Güçler
70.000 - 100.000[1] 70.000
Kayıplar
1000 [2] 10.000

Otlukbeli Muharebesi, (11 Ağustos 1473) Osmanlı padişahı II. Mehmed ile Akkoyunlu Devleti sultanı Uzun Hasan arasında yapılmış bir meydan muharebesi.

Savaş Öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı ve Akkoyunlu hanedanları arasındaki düşmanlık, Yıldırım Bayezid ve Kara Yölük Osman zamanına dek uzanıyordu. Osmanlılar Karakoyunlularla müttefikken Akkoyunlular da Timur'u desteklemişlerdi.

Uzun Hasan'ın müttefiki olan Trabzon Rum İmparatorluğu'nun II. Mehmed tarafından yok edilmesi (1461) sırasında Uzun Hasan, II. Mehmed'i protesto etmiş; ancak daha fazlasına cüret edememişti. Doğuda kazandığı başarılarla kendine güveni artan Hasan'ın Venediklilerle işbirliği yapması, açıkça düşmanlık belirtisiydi.

1466'dan itibaren Osmanlı kuvvetleri Orta Anadolu'ya girerek Karamanoğullarını takibe başladı. Karamanoğlu kuvvetleri doğuya kaçarken Akkoyunlular sınırı geçti ve 1472'de Osmanlı birlikleriyle çatışmalar yaşandı. Ertesi yıl II. Mehmed, bizzat ordunun başına geçerek doğuya yürüdü.

Ordular ve taktikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Uzun Hasan'ın ordusu Karamanoğullarından arda kalanlarla takviye edilmişti. Ordu, kalabalık fakat düzensiz bir Türkmen ordusuydu. Asıl gücünü hafif süvariler ve mızraklı piyadeler oluşturuyordu. Uzun Hasan'ın amacı Osmanlı sipahilerini mızraklı yayalarla devirmek ve süvarileriyle de kıskaca sarıp yok etmekti.

Osmanlı ordusu'nun sipahileri de Uzun Hasan'ınkiler gibi Türkmen'di. Ancak Osmanlı piyadesi olan yeniçeriler çok daha profesyonel askerlerdi. II. Mehmed, İstanbul'un fethi sırasında gücünü ıspatlayan topların meydan savaşında da kullanılmasını istiyordu. Bu amaçla ilk kez hafif havan topları üretildi ve bunlar, doğu seferine götürüldü.

Osmanlı ordusu Doğu Karadeniz dağları arasında ilerlerken Uzun Hasan'ın birlikleri gizlice yaklaştı. Hasan, dağlarda baskın yapmayı planlamıştı. Osmanlı keşif birlikleri çok yakına sokulan düşmanı son anda fark etti ve II. Mehmed, derhal savaş düzeni alınmasını emretti.

İki ordunun karşılaştığı arazi, akarsu tarafından yarılmış bir vadiydi ve savaşa hiç müsait değildi. Kayalıklar ve engebe yüzünden atların kullanımı çok zordu. Osmanlı beyleri geri çekilip ova bulmayı önerdiyse de düşman bu kadar yakındayken geri çekilme manevrasının tehlikeli olacağını düşünen II. Mehmed savaşa girmeye karar verdi.

Savaşta iki tarafın Türkmen süvarileri de etkisiz kaldı. Akkoyunluların mızraklı piyadelerinin hücumunu Osmanlı'nın yeniçerileri rahatça püskürttü. Osmanlı havan topları, engebeli arazide başarılı aşırtma atışları yaptı ve bu yeni silah karşısında şaşıran Akkoyunlular darmadağın oldu.Aynı zamanda sol cenah komutanı Karaman Valisi Şehzade Mustafa ile sağ cenah komutanı Amasya Valisi Şehzade Bayezid'in düşmanın cenahlarını dağıtmaları savaşın kazanılmasını sağlamıştır. Uzun Hasan ve Karamanoğlu beyi savaş meydanını terk etti. Orduları bir daha toparlanamayacak şekilde bozuldu.

Zaferden sonra beyler düşmanı takibi önerse II. Mehmed ileri gitmedi. Arazi pusu kurmaya elverişliydi, keşif birliklerinin düşmanı fark etmede geç kalmasını da göz önünde bulunduran II. Mehmed, düşmanın gitmesine göz yumdu.

Ertesi yıl çatışmalar devam ettiyse de Akkoyunlular için çöküş dönemi başlamıştı. Savaştan sonra Fatih Sultan Mehmed pek çok ülkeye fetihnameler yollamıştır, bunlardan en dikkat çekici olanı Özbek hanına yollanan Uygurca fetihnamedir. Otlukbeli Muhaberesi birçok tarihçiye göre döneme oranla kullanılan taktik, teknoloji ve insan gücü bakımından 15. yüzyılın en büyük savaşı olarak kabul edilir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Diyanet İslam Ansiklopedisi, Otlukbeli Maddesi,Erhan Afyoncu c.34, s.5
  2. ^ Franz Babinger, Fatih Sultan Mehmet ve Zamanı, çev. Dost Körpe, Oğlak Yayınları, İstanbul 2003