Kiel

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 54°19′31″K 10°8′26″D / 54.32528°K 10.14056°D / 54.32528; 10.14056

Flama Konum
Wappen Kiel.svg Lage der kreisfreien Stadt Kiel in Deutschland.png
Temel veriler
Eyaleti: Schleswig-Holstein
Rakım: NN'den 5 metre m. yüksek
Yüzölçümü: 118.6 km2 km2
Nüfus: 239.526 (31 Aralik 2010)
Posta koduen: 24103–24159
Telefon alan kodu: 0431
Plaka kodu: KI
Web sitesi:
Belde/Belediye başkanı: Torsten Albig (2009-)

Kiel, Almanya'nın kuzeyinde, Schleswig-Holstein eyaletinin merkezi (1945) kent. Kiel Kanalı nın doğu ucunda, Baltık Denizindeki Kiel Fiyordu'nun (Kieler Förde) her iki yakasında toprakları olan bir liman kentidir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

10. yüzyıla ait kaynaklarda adı Kyle biçiminde geçer. "Fiyort" ya da "kaynak" anlamına gelen bu sözcüğün Anglosakson dilindeki kille’den (gemiler için güvenli yer) türediği sanılmaktadır. 1242'de kurulan kent, ortak bir ticari savunma anlaşması olan Lübeck Yasaları’nı kabul etti. 1284'te Hansa Birliği'ne katıldı ve 14. yüzyılda yeni ticaret ayrıcalıkları kazandı. 1773'te Danimarka'ya bağlandı. 1814'te burada imzalanan Kiel Antlaşması’yla Danimarka, Norveç'i İsveç'e bıraktı.

1866'da Schleswig-Holstein'ın geri kalan bölümüyle birlikte Prusya'ya geçen kent, 1871'den sonra deniz üssü olarak önem kazandı. 1917'de eyalet merkezi oldu. 1918'deki devrim, Kiel'li denizcilerin ayaklanmasıyla başladı. Bu olay tarihe Kiel İsyanı olarak geçti.

II. Dünya Savaşı'nda kent, Müttefik kuvvetlerince yoğun biçimde bombalandı. Savaştan sonra yeniden inşa edilirken geniş yeşil alanlara yer verildi. Bu dönemde onarılan tarihsel yapılar arasında yaklaşık 1240'ta yapılmış Nikolaikirche (St. Nikolaus Kilisesi) ile Holstein-Gottorp düklerinin sarayı (y. 1280) sayılabilir; Çar III. Petro bu sarayda doğmuştur.

II. Dünya Savaşı sırasında, Kiel, büyük deniz üsleri ve Alman Reich gemi inşa merkezlerinden biri olarak kaldı. Yerel sanayii de köle işçilerde çalıştırıldı. Bir deniz limanı olarak ve denizaltılar için üretim merkezi olarak II. Dünya Savaşı sırasında müttefikler tarafından yoğun şekilde bombalandı. Bombalama yüzünden eski şehrin % 80'den fazlası, Merkezi yerleşim alanlarının % 72'si ve endüstriyel alanlarında %83'ü yokoldu. Kiel, 23/24 Temmuz 1944 tarihhinde RAF tarafından bombalandı ve şehre üç gün su verilmedi; tren ve otobüsler sekiz gün çalıştırılmadı ve de üç hafta boyunca yemek pişirebilmek için gaz verilmedi. Diğer ağır bombaladı Alman şehirleri gibi, kent savaştan sonra yeniden inşa edildi.

Eğitim ve Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Kiel'deki Schleswig-Holstein Eyalet Meclis binası

1665'te kurulmuş olan Kiel Christian Albrecht Üniversitesi'nde, dünya ekonomisi üzerine çalışmalarıyla ünlü bir enstitü vardır. Üniversitenin eski binalarının yakınında bir sanat galerisi ile Almanya'nın en eski botanik bahçeleri bulunur. Yeni yapılar arasında da Belediye Tiyatrosu (1907), Belediye Binası (1911), sergi ve kongre salonu Ostseehalle (1950) ve yeni üniversite binaları sayılabilir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kiel Kanalı'nın 1895'te açılmış olan havuzları dışında kentte çok gelişmiş bir ticari liman ve yat tesisleri bulunur. Kentin doğu ve batı kıyıları arasında ulaşım sağlayan feribotlar, çevredeki balıkçı köyleri ile sayfiyelere de sefer yapar. Gemi ve makine yapımı başlıca sanayi kollarıdır. Ayrıca basımevleri, metal işleme tesisleri, bira ve tekstil fabrikaları vardır. Her haziranda düzenlenen Kieler Woche (Kiel Haftası) uluslararası bir yelken yarışı ve kültür şenliğidir. Kiel'in nüfusu, 31 Mart 2007 tarihi itibariyle 232.398'dir.

Taşımacılık[değiştir | kaynağı değiştir]

Kiel, Hamburg, Lübeck, Flensburg ve Danimarka'daki yerlere giden tren istasyonuna sahiptir.

Kiel Merkez istasyonu (iç kısım)

Kiel, Baltık eyaletlerine yolcu ve yük taşıyan denizcilik şirketleri için önemli bir limandır.

Kiel'de feriler ve cruise gemileri.

Yolcular Kiel'den karşıya aşağıdaki şekilde geçer

Yükler Kiel'den aşağıdaki şekilde taşınır

Ünlü Kielliler[değiştir | kaynağı değiştir]

Fahri hemşehrilik beratı verilenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kiel kent yönetimi, kronolojik sırada listelenen şu kişilere fahri hemşehrilik beratı vermiştir:

Paul von Hindenburg

Adolf Hitler ve Erich Raedere verilen fahri hemşehrilik beratı 1945'te geri alındı.

Kiel doğumlular[değiştir | kaynağı değiştir]

Max Karl Ernst Ludwig Planck
Andreas Köpke

Kiel'de dünyaya gelmeyen, ancak uzun süre kentte yaşayıp üretimde bulunmuş ünlüler:

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]