Fatin Rüştü Zorlu

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Fatin Rüştü Zorlu, (d. 20 Nisan 1910 İstanbul Türkiye) – (ö. 16 Eylül 1961, İmralı Adası, Türkiye), Türk Devlet adamı.

Aslen Artvin ili Yusufeli ilçesine bağlı Esenyaka (eski adı Zor) köyündendir. Annesi ve Babası Zor köylü Tuvalogiller sülalesindendir. Soyadının kaynağı köyünün adıdır. İstanbul’da doğdu. Demokrat Parti (DP) iktidarı (1950-1960) döneminde Başbakan Yardımcılığı, Devlet Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı yaptı, 27 Mayıs Hareketi’ni gerçekleştiren Milli Birlik Komitesi’nin (MBK) kurduğu Yüksek Adalet Divanı’nca yargılanarak idam edildi.

Galatasaray Lisesi’ni, Paris Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi’ni ve Cenevre Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. 1933 yılında Atatürk'ün de hazır bulunduğu nikahla dönemin Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın kızı Emel Hanım'la evlendi ve 1936 yılında kızı Sevin doğdu. 1936 Montrö konferansına katıldı. Paris ve Kuybişef maslahatgüzarlığı, merkez şifre müdürlüğü yaptı. 1932’den başlayarak Dışişleri Bakanlığı’na bağlı çeşitli görevlerde bulunduktan sonra 1951’de Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri oldu. 1952’de Büyükelçiliğe yükselerek Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı’nda (NATO) Türkiye daimi temsilciliğine getirildi. 1959 yılında Adnan Menderes'le beraber, Bilderberg toplantısına katıldı.

Siyasal yaşama atıldığı 1954’te, ardından 1957’de Demokrat Parti’den Çanakkale Milletvekili seçildi. Adnan Menderes Hükümetlerinde Başbakan Yardımcılığı, (Mayıs 1954 - Kasım 1955), Devlet Bakanlığı (Temmuz 1957 – Kasım 1957) ve Dışişleri Bakanlığında (Kasım 1957 – Mayıs 1960) bulundu. 1957 yılında Kıbrıs Türkleri'ni EOKA terörüne karşı korumak için Türk Mukavemet Teşkilatı'nın kurulmasını sağladı. Dışişlerinde güttüğü politika NATO’ya bağlılığa dayanmakla birlikte, Türkiye'nin ekonomik büyümesi için Amerika’dan azami miktarda mali kaynak sağlamaya yönelikti. 1974'de Bülent Ecevit'in başbakanlığı döneminde TSK tarafından gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekatı'nın hukuki dayanağı, Fatin Rüştü ZORLU'nun 11.02.1959'da İsviçre'de Yunanistan ve İngiltere ile birlikte imzaladığı Zürih Antlaşması'ndaki Garantörlük hükmüdür. 1960 yılında 27 Mayıs Darbesi'nden sonra diğer hükümet üyeleri ve DP yöneticileriyle birlikte tutuklanarak, yeni oluşturulan cunta mahkemesi olan "Yüksek Adalet Divanı" tarafından Yassıada’da yargılandı. Bu cunta mahkemesi 14 sanıkla birlikte Fatin Rüştü Zorlu'yu da idam cezasına çarptırdı. Cezası, Adnan Menderes ve Hasan Polatkan’ınki ile birlikte, askeri müdahaleyi gerçekleştiren MBK tarafından onaylandı. 16 Eylül 1961’de asılarak katledildi. Cenazesi, ölümlerinden 29 yıl sonra, 17 Eylül 1990’da İmralı Adasındaki mezarından alınarak İstanbul’da yaptırılan Anıtmezar'a nakledildi.

Önce gelen: Fuat Köprülü	Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı 25 Kasım 1957 - 27 Mayıs 1960	Sonra gelen: Selim Rauf Sarper
Önce gelen: Samet Ağaoğlu	Türkiye Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı 17 Mayıs 1954 - 29 Temmuz 1955	Sonra gelen: Fuat Köprülü

T.C. Dışişleri Bakanları

Bekir Sami Bey • Ahmet Muhtar Mollaoğlu • Yusuf Kemal Tengirşenk • İsmet İnönü • Şükrü Kaya • Tevfik Rüştü Aras • Şükrü Saracoğlu • Numan Menemencioğlu • Hasan Saka • Necmettin Sadık Sadak • Mehmet Fuad Köprülü • Fatin Rüştü Zorlu • Selim Rauf Sarper • Feridun Cemal Erkin • Hasan Esat Işık • İhsan Sabri Çağlayangil • Osman Olcay • Haluk Bayülken • Turan Güneş • Melih Esenbel • Gündüz Ökçün • Hayrettin Erkmen • İlter Türkmen • Vahit Melih Halefoğlu • Mesut Yılmaz • Ali Bozer • Ahmet Kurtcebe Alptemoçin • Safa Giray • Hikmet Çetin • Mümtaz Soysal • Murat Karayalçın • Erdal İnönü • Coşkun Kırca • Deniz Baykal • Emre Gönensay • Tansu Çiller • İsmail Cem • Şükrü Sina Gürel • Yaşar Yakış • Abdullah Gül • Ali Babacan •

21. Hükümet - 3. Menderes Hükümeti (17 Mayıs 1954 - 9 Aralık 1955)

Başbakan: Adnan Menderes
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı: Fatin Rüştü Zorlu · Fuat Köprülü
Devlet Bakanı: İbrahim Ethem Menderes · Osman Kapani · Fahrettin Ulaş · Mükerrem Sarol
Gümrük ve Tekel Bakanı: Emin Kalafat · Milli Savunma Bakanı: İbrahim Ethem Menderes · İçişleri Bakanı: Namık Gedik · Dışişleri Bakanı: Mehmet Fuad Köprülü · Fatin Rüştü Zorlu · Adnan Menderes · Maliye Bakanı: Hasan Polatkan · Ekonomi ve Ticaret Bakanı: İbrahim Sıtkı Yırcalı · Milli Eğitim Bakanı: Hüseyin Celal Yardımcı · Bayındırlık Bakanı: Kemal Zeytinoğlu · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Behçet Uz · Ulaştırma Bakanı: Muammer Çavuşoğlu · Tarım Bakanı: Nedim Ökmen · Çalışma Bakanı: Hayrettin Erkmen · İşletmeler Bakanı: Fethi Çelikbaş · Samet Ağaoğlu