Fatin Rüştü Zorlu

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Fatin Rüştü Zorlu
Siyasetçi
Doğum tarihi	20 Nisan 1910
Doğum yeri	İstanbul, Osmanlı Devleti
Ölüm tarihi	16 Eylül 1961
Ölüm yeri	İmralı Adası, Türkiye
Eğitimi	Üniversite
Mesleği	Bürokrat

Fatin Rüştü Zorlu, (d. 20 Nisan 1910, İstanbul, Osmanlı Devleti – ö. 16 Eylül 1961, İmralı Adası, Türkiye), Türk Devlet adamı.

Fatin Rüşdü Zorlu'nun dedesi Rus İbrahim Paşa Osmanlı'ya sığınınca Yusufelili Zor Derebeyi Ali Paşa'nın kızıyla evlendirildi. ^[1] Zorlu soyisminin kaynağı buradan gelmektedir. İstanbul’da doğdu.Demokrat Parti iktidarında Başabakan olan Adnan Menderes ile bir nokta da bacanak sayılabilirler. Çünkü ikisininde kayın valideleri kardeştir! Demokrat Parti (DP) iktidarı (1950-1960) döneminde Başbakan Yardımcılığı, Devlet Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı yaptı, 27 Mayıs Darbesi’ni gerçekleştiren Milli Birlik Komitesi tarafından atanan yargıçlardan oluşan "Yüksek Adalet Divanı" tarafından idama mahkum edildi.

Galatasaray Lisesi’ni, Paris Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi’ni ve Cenevre Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. 1933 yılında Atatürk'ün de hazır bulunduğu nikahla dönemin Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın kızı Emel Hanım'la evlendi ve 1936 yılında kızı Sevin doğdu. 1936 Montrö konferansına katıldı. Paris ve Kuybişef maslahatgüzarlığı, merkez şifre müdürlüğü yaptı. 1932’den başlayarak Dışişleri Bakanlığı’na bağlı çeşitli görevlerde bulunduktan sonra 1951’de Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri oldu. 1952’de Büyükelçiliğe yükselerek Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı’nda (NATO) Türkiye daimi temsilciliğine getirildi. 1959 yılında Adnan Menderes'le beraber, Bilderberg toplantısına katıldı.

Siyasal yaşama atıldığı 1954’te, ardından 1957’de Demokrat Parti’den Çanakkale Milletvekili seçildi. Adnan Menderes Hükümetlerinde Başbakan Yardımcılığı, (Mayıs 1954 - Kasım 1955), Devlet Bakanlığı (Temmuz 1957 – Kasım 1957) ve Dışişleri Bakanlığında (Kasım 1957 – Mayıs 1960) bulundu. 1957 yılında Kıbrıs Türkleri'ni EOKA terörüne karşı korumak için Türk Mukavemet Teşkilatı'nın kurulmasını sağladı.^[2],^[3] Dışişlerinde güttüğü politika NATO’ya bağlılığa dayanmakla birlikte, Türkiye'nin ekonomik büyümesi için Amerika’dan azami miktarda mali kaynak sağlamaya yönelikti. 1974'de Bülent Ecevit'in başbakanlığı döneminde TSK tarafından gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekatı'nın hukuki dayanağı, Fatin Rüştü Zorlu'nun 11.02.1959'da İsviçre'de Yunanistan ve İngiltere ile birlikte imzaladığı Zürih Antlaşması'ndaki Garantörlük hükmüdür.

[değiştir] İdamı

1960 yılında 27 Mayıs Darbesi'nden sonra diğer hükümet üyeleri ve DP yöneticileriyle birlikte tutuklanarak, yeni oluşturulan cunta mahkemesi olan "Yüksek Adalet Divanı" tarafından Yassıada’da yargılandı. Bu cunta mahkemesi 14. sanıkla birlikte Fatin Rüştü Zorlu'yu da idam cezasına çarptırdı. Cezası, Adnan Menderes ve Hasan Polatkan’ınki ile birlikte, askeri müdahaleyi gerçekleştiren MBK tarafından onaylandı. 16 Eylül 1961’de idam edilerek hayatına son verildi. İdama büyük bir metanetle gitmiştir. Yassıada komutanı Tarık Güryay'ın anılarında bu olaya şu şekilde yer vermiştir :

Zorlu, ölüme gerçekten zorlu bir metanetle gitti. O kadar ki, hatta mahut gömleğin üzerine giydirilişinden sonra, kendisine dini telkinde bulunan hocanın, Arapça kelimeleri telaffuzda düştüğü hataları düzeltti. Kollarını arkadan bağlarken, başsavcıya son bir ricada bulundu. Ellerinin önden bağlanmasını istedi. Fakat bunun kanunen imkânsızlığı kendisine anlatıldı. Beraberce sehpaya doğru yürüdük. Ne masaya, ne de masa üzerindeki sandalyeye çıkarken yardım istedi. Hatta heyecandan eli titreyen cellâda: "Oğulum ne titreyip duruyorsun? İlmik senin değil, benim boynuma geçecek" dedi. Sonra adetâ kendisini uçsuz bucaksız bir boşluğa atar gibi: "Allah memleketi korusun, haydi Allahısmarladık!" dedikten sonra, ayaklarının altındaki sandalyeyi itmek işini de kimseye bırakmadı. Boyu uzun olduğu için, ayakları masala basmıştı. Cellât masayı itti. Ona bu kadarcık da iş düşmüş bulunmasaydı, Zorlu sanki asılmış değil, intihar etmiş olacaktı.

İdamından hemen önce ailesine yazdığı mektup şöyledir:

Anneciğim, Emelciğim, Sevinciğim ve Ağabeyciğim, Şimdi Cenab-ı Hakk'ın huzuruna çıkıyorum. Sakinim. Huzur içindeyim. Benim için üzülmeyin. Sizlerinde sakin ve huzur içinde yaşamanız beni daima müsterih edecektir. Bir ve beraber olun. Allah'ın takdiratı böyle imiş. Hizmet ettim ve şerefimi daima muhafaza ettim. Anne, siz sevdiklerimi muhafaza edin ve Allah'ın inayetiyle onların huzurunu temin edin. Hepinizi Allah'a emanet eder, tekrar üzülmemenizi ve hayatta berdevam olarak beni huzur içinde bırakmanızı rica ederim. Allah memleketi korusun.

Cenazesi, ölümlerinden 29 yıl sonra, 17 Eylül 1990’da İmralı Adasındaki mezarından alınarak İstanbul’da yaptırılan Anıtmezar'a nakledildi.

[değiştir] Kaynakça

1. ^ Soner Yalçın, Efendi - Beyaz Türklerin Büyük Sırrı, Doğan Kitapçılık, İstanbul, 2007, s.368
2. ^ http://www.aksiyon.com.tr/detay.php?id=30244
3. ^ http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/9573453.asp?yazarid=218&gid=61&sz=34526

Önce gelen: Fuad Köprülü	Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı 25 Kasım 1957 - 27 Mayıs 1960	Sonra gelen: Selim Rauf Sarper
Önce gelen: Samet Ağaoğlu	Türkiye Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı 17 Mayıs 1954 - 29 Temmuz 1955	Sonra gelen: Fuad Köprülü

T.C. Dışişleri Bakanları

Bekir Sami Bey • Ahmet Muhtar Mollaoğlu • Yusuf Kemal Tengirşenk • İsmet İnönü • Şükrü Kaya • Tevfik Rüştü Aras • Şükrü Saracoğlu • Numan Menemencioğlu • Hasan Saka • Necmettin Sadık Sadak • Mehmet Fuad Köprülü • Fatin Rüştü Zorlu • Selim Rauf Sarper • Feridun Cemal Erkin • Hasan Esat Işık • İhsan Sabri Çağlayangil • Osman Olcay • Haluk Bayülken • Turan Güneş • Melih Esenbel • Gündüz Ökçün • Hayrettin Erkmen • İlter Türkmen • Vahit Melih Halefoğlu • Mesut Yılmaz • Ali Bozer • Ahmet Kurtcebe Alptemoçin • Safa Giray • Hikmet Çetin • Mümtaz Soysal • Murat Karayalçın • Erdal İnönü • Coşkun Kırca • Deniz Baykal • Emre Gönensay • Tansu Çiller • İsmail Cem • Şükrü Sina Gürel • Yaşar Yakış • Abdullah Gül • Ali Babacan • Ahmet Davutoğlu

21. Hükümet - 3. Menderes Hükümeti (17 Mayıs 1954 - 9 Aralık 1955)

Başbakan: Adnan Menderes
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı: Fatin Rüştü Zorlu · Fuad Köprülü
Devlet Bakanı: İbrahim Ethem Menderes · Osman Kapani · Fahrettin Ulaş · Mükerrem Sarol
Gümrük ve Tekel Bakanı: Emin Kalafat · Milli Savunma Bakanı: İbrahim Ethem Menderes · İçişleri Bakanı: Namık Gedik · Dışişleri Bakanı: Mehmet Fuad Köprülü · Fatin Rüştü Zorlu · Adnan Menderes · Maliye Bakanı: Hasan Polatkan · Ekonomi ve Ticaret Bakanı: İbrahim Sıtkı Yırcalı · Milli Eğitim Bakanı: Hüseyin Celal Yardımcı · Bayındırlık Bakanı: Kemal Zeytinoğlu · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Behçet Uz · Ulaştırma Bakanı: Muammer Çavuşoğlu · Tarım Bakanı: Nedim Ökmen · Çalışma Bakanı: Hayrettin Erkmen · İşletmeler Bakanı: Fethi Çelikbaş · Samet Ağaoğlu

22. Hükümet - 4. Menderes Hükümeti (9 Aralık 1955 - 25 Kasım 1957)

Başbakan: Adnan Menderes
Devlet Bakanı: Şemi Ergin · Mehmet Cemil Bengü · Emin Kalafat · Hüseyin Celal Yardımcı · Fatin Rüştü Zorlu
Gümrük ve Tekel Bakanı: Hadi Hüsman · Adalet Bakanı: Şemi Ergin · Milli Savunma Bakanı: Adnan Menderes · İçişleri Bakanı: Hüseyin Avni Göktürk · İbrahim Etem Menderes · Namık Gedik · Dışişleri Bakanı: İbrahim Ethem Menderes · Mehmet Fuad Köprülü · Maliye Bakanı: Hasan Polatkan · Nedim Ökmen · Adnan Menderes · Ekonomi ve Ticaret Bakanı: Hadi Hüsman · Fahrettin Ulaş · Abdullah Aker · Zeyyat Mandalinci · Milli Eğitim Bakanı: Ahmet Tevfik İleri · Ahmet Özel · Bayındırlık Bakanı: İbrahim Ethem Menderes · Muammer Çavuşoğlu · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Nafiz Körez · Ulaştırma Bakanı: Arif Demirer · Tarım Bakanı: Esat Budakoğlu · Çalışma Bakanı: Mehmet Mümtaz Tarhan · Samet Ağaoğlu · Sanayi Bakanı: Samet Ağaoğlu İşletmeler Bakanı: Samet Ağaoğlu

23. Hükümet - 5. Menderes Hükümeti (25 Kasım 1957 - 27 Mayıs 1960)

Başbakan: Adnan Menderes
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı: Medeni Berk · Ahmet Tevfik İleri
Devlet Bakanı: Samet Ağaoğlu · Muzaffer Kurbanoğlu · Ahmet Haluk Şaman · Abdullah Aker · Yusuf İzzet Akçal · Emin Kalafat
Gümrük ve Tekel Bakanı: Hadi Hüsman · Adalet Bakanı: Esat Budakoğlu · Hüseyin Celal Yardımcı · Milli Savunma Bakanı: Şemi Ergin · İbrahim Ethem Menderes · İçişleri Bakanı: Namık Gedik · Dışişleri Bakanı: Fatin Rüştü Zorlu · Maliye Bakanı: Hasan Polatkan · Milli Eğitim Bakanı: Ahmet Tevfik İleri · Mehmet Atıf Benderlioğlu · Hüseyin Celal Yardımcı · Bayındırlık Bakanı: Ahmet Tevfik İleri · İbrahim Ethem Menderes · İmar ve İskan Bakanı: Hayrettin Erkmen · Medeni Berk · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Lütfi Kırdar · Ulaştırma Bakanı: Muzaffer Kurbanoğlu · Şemi Ergin · Fevzi Uçaner · Tarım Bakanı: Nedim Ökmen · Çalışma Bakanı: Ahmet Haluk Şaman · Hayrettin Erkmen · Abdullah Aker · Sanayi Bakanı: Abdullah Aker · Samet Ağaoğlu · İbrahim Sıtkı Yırcalı · Hayrettin Erkmen · Ahmet Sebati Ataman · Hasan Polatkan · Basın, Yayın ve Turizm Bakanı: Ali Server Somuncuoğlu · Ahmet Haluk Şaman · İbrahim Sıtkı Yırcalı · Koordinasyon Bakanı: Ahmet Sebati Ataman · Abdullah Aker