Aglebiler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Arap tarihi
Checa Y Sanz Ulpiano - Fantasia.jpg
Aglebiler'in en geniş sınırları

Aglebîler (Arapça: الأغالبة‎), Fâtımîlerden önce Kuzey Afrika'nın bir bölümünde 800-909 yılları arasında hüküm süren emirlik.

Bağdat'ta Abbâsî hâkimiyeti devam ederken, Halife Harun Reşid emirlerinden İbrahim bin Agleb'i, Kuzey Afrika'ya vali tayin etti. İbrahim bin Agleb, Tunus'ta isyanları bastırarak duruma hakim oldu ve 801 yılında içişlerinde özerk, dışişlerinde halifeye bağlı Aglebiler Devleti'ni kurdu. Başkentleri 800-876 arası Tunus'ta Abbasiye, 892-894 arası Tunus ve 876-892 ile 894-909 arası Rakkaade olan hanedan Abbâsîlere bağlılığını hep sürdürdü ve Abbâsî Halifeleri adına hutbe okuttu.

Ağlebîler 75 yıllık mücadeleden sonra Sicilya adasının fethini gerçekleştirdiler. 840'ta Brindisi ve Taranto'yu aldılar. 845'te Pianosa ve Ischia adalarını alıp Napoli'yi abluka altına aldılar. 846'da Roma'nın limanı Ostia'yı ele geçirdikten sonra Roma'ya yürüdüler ve bu şehri yağmaladılar. Benevento ve Bari'yi fethettikten sonra 870'te Malta'yı Arap topraklarına kattılar.

Aglebî saltanatı 904 yılında Şii Fâtımîler'in propagandaları sonucunda parçalandı ve toprakları Fâtımîler'in eline geçti.

Aglebi sultanları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İbrahim I (800-812)
  • Abdullah I (812-817)
  • Ziyadetullah (817-838)
  • El-Agleb (838-841)
  • Muhammed I (841-856)
  • Ahmed (856-863)
  • Ziyadetullah II (863-864)
  • Muhammed II (864-875)
  • İbrahim II (875-902)
  • Abdullah II (902-903)
  • Ziyadetullah III (903-909)

Tunus'un Kayrevan şehrinde bulunan ve yapımı 670'de başlatılan Kayrevan Ulu Camii'nin (Seydi Ukba Camii) planı ilk İslam camileri gibidir. 724-727 yıllarında yeniden yapılan yapının minaresi bu sırada yapılmıştır. 836 yılında genişletilen cami bugünkü hâliyle Aglebiler dönemine aittir.