Tortumkale, Tortum

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Tortumkale
Mahalle
Erzurum'un konumu
Erzurum'un konumu
Tortumkale is located in Erzurum
Tortumkale
Tortumkale
Tortumkale'nin Erzurum'daki konumu
Ülke  Türkiye
İl Erzurum ili
İlçe Tortum
Coğrafi bölge Karadeniz Bölgesi
Rakım 1.500 m (4.900 ft)
Nüfus
 (2012)
 • Toplam 820
Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAZD)
Posta kodu
25430
Alan kodu 0442
Plaka kodu 25
Resmî site
[1]

Tortumkale, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerleşimin kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Yerleşime bakan tepelik alanda inşa tarihi kesin olarak bilinmeyen kale kalıntıları bulunmaktadır. Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde bu kalenin Memaroz/Mamrel olarak adladırılan Gürcü hükümdarı tarafından inşa edildiği söylenmektedir.[2] Malazgirt Meydan Muharebesi sonrasında Saltuklular tarafından ele geçirilen kale, 1202 yılına kadar bu beyliğin hakimiyetinde kaldı. 13. yüzyılda Gürcistan Krallığı'na bağlı Samtshe-Saatabago'nun egemenliğinde görülen kale 1282 yılında Anadolu Selçuklu Devleti nin topraklarına katıldı. İleriki yıllarda Karakoyunlular ile Akkoyunlular'ın çekişmesine sahne oldu.[3] 1402 yılında kale Timur tarafından ele geçirildi.[4] 1538 yılında Osmanlılar tarafından ele geçirilen kale daha sonra yeniden Samtshe-Saatabago'nun denetimine girdi. 1541 yılında İmereti Krallığı'nın Samtshe-Saatabago topraklarını ele geçirmesiyle kale de bu krallığın hakimiyetine girdi. Vezir Ahmed Paşa komutasındaki Gürcistan seferi sırasında 9 Eylül 1549'da kuşatılan kale, savunucularının 13 Eylül'de teslim olmasıyla kesin olarak Osmanlı topraklarına katıldı[5]. Osmanlı hakimiyetine girmesiyle Çıldır Eyaleti'ine bağlı Tortum sancağı oluşturuldu ve Tortumkale yerleşimi de bir süre bu sancağın merkezi konumunda bulundu. Daha sonra bazen kaza bazen de nahiye olarak görülen Tortum'un bir köyü olarak kayıtlarda yer aldı.[6]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Erzurum iline 68 km, Tortum ilçesine 16 km uzaklıktadır. Yerleşik iki dağ arasındaki dar bir vadide, Tortumkale çayının iki yakasında kuruludur.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre mahalle nüfus verileri
2007
2000 332
1990 465

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Tortumkale Köyü". YerelNet.org.tr. 18 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2017.  Bilinmeyen parametre |= görmezden gelindi (yardım)
  2. ^ Gürcistan Dostluk Derneği
  3. ^ Solmaz, G., Orta Çağda Erzurum Kalesi. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı: 12, Erzurum 1999. URL:http://www.turkiyatjournal.com/Makaleler/1247141702_20.pdf[ölü/kırık bağlantı]. Erişim: 2017-01-18
  4. ^ Solmaz, G., Penek/Bana Kalesi. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Prof. Dr. M. Fahrettin Kırzıoğlu Özel Sayısı, Sayı: 28, Erzurum 2005. URL:http://www.turkiyatjournal.com/Makaleler/53746707_16.%20PENEK-BANA%20KALES%C4%B0.pdf. Erişim: 2017-01-18
  5. ^ Geçmişten Geleceğe Yusufeli Sempozyumu Bildirileri. İstanbul: Yusufeli Belediyesi Yayınları. 2010. s. 49. ISBN 978-605-88588-0-0. 
  6. ^ Özger, Y., 19. Yüzyılda Tortum'un Nüfus Durumu. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Ciltː8, Sayı: 2, Erzurum 2010. URL:http://e-dergi.atauni.edu.tr/ataunisosbil/article/viewFile/1020000357/1020000351 27 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Erişim: 2017-01-18