Kara Ahmed Paşa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Kara Ahmed Paşa
Osmanlı Sadrazamı
Görev süresi
6 Ekim 1553 - 28 Eylül 1555
Hükümdar I. Süleyman
Yerine geldiği Damat Rüstem Paşa
Yerine gelen Damat Rüstem Paşa
Kişisel bilgiler
Ölüm 28 Eylül 1555
İstanbul

Kara Ahmed Paşa (ö. 28 Eylül 1555, İstanbul), I. Süleyman saltanatı döneminde, 6 Ekim 1553-28 Eylül 1555 arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Sadrazamlıktan önce[değiştir | kaynağı değiştir]

Arnavut asılıdır. "Ahmed Paşa Külliyesi" vakifiyesinde babasının adı Abdülmuîn olarak verilmiştir.[1][2][3]

Devsirme olarak Istanbul'a getirilmis ve Topkapi Sarayi'nda Enderun'da yetişmiştir. Kapıcıbaşı olarak çıkma yapmıştır. Sonra Yeniçeri ağası olarak atanmıştır.Kaynak hatası: <ref> etiketi için </ref> kapanışı eksik (Bkz: Kaynak gösterme)

Kara Ahmed Pasa sefer ordusu ile Budin Beylerbeyi Ali Paşa’nın tavsiyesiyle uyarak Eğri Kalesini de kuşattı ise de alamadı. 18 Ekimde kusatmayi basarisiz olarak kaldirdi. Sonra sulh yapıp 1553'de Kanuni Sultan Süleyman'in yeni İran Seferine katılmak uzere Istanbul'a dondu.[3]

Sadrazamlik donemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Padisah Kanuni Sultan Suleyman Erdel seferi yapilmakta iken Edirne'de Kanuni adini almaya atif veren hazirlatttigi kanunname ile "Sultan Suleyman Kanunnamesi" ile ugrasmakta idi. Fakat Safavilerin sinir ihlalleri haberini alinca yeni bir Iran seferi icin Istanbul'a dondu ve hazirliklara hizla devam edip ordu 28 Agustos'da Iran uzerine Nahcivan Seferi adi verilen askeri sefere cikti. Kara Ahmed Pasa ordusu ile bu sefere istirak icin Erdel'den erismisti. Sadrazam Rustem Pasa daha once kendine bagli bir ordu ile Anadolu'da ilerlemeye devam etmekte idi. Rustem Pasa buyuk Sehzade Mustafa'ya karsi Hurrem Sultan'in hazirladigi komplo planini uygulamaya koydu. Yolda iken padisaha buyuk sehzade Mustafa'nin tahti ele gecirmek icin planlar yaptigini bildiren raporlar gondermisti. Karisi Hurrem Sultan'in da telkinleri yle birlikte bunlar padisahi buyuk oglundan suphelenmeye ve onu elimine etma karari vermesine yol acti. Sehzade 6 Ekim gunu Konya Ereglisi'nde babasinin sefer ordusuna eristi. Onun otagina vardiginda celledlar tarfindan karsilandi ve dilsiz celletler tarfindna bogularak idam edildi.[3]

Kapikulu askeri Sehzade Mustafa'nin idamindan cok etkilendiler ve bunu bir cinayaet sayip eyleme gectiler. Bunda kabahatlinin sadrazam Rustem Pasa oldugunu kabullendiler. Bunun haberini hemen alan padisah ayni gun Sadrazam Rustem Pasa'yi azletti ve damadi olan Rustem Pasa'yi Istanbul'a geri gonderdi. Boylece 6 Ekim 1553 gunu ikinci vezir olan Kara Ahmed Pasa'ya sedaret muhuru verilerek o yeni Sadrazam olarak atandi. Bu cok karmasik ve gizemli politik gelismelerin arkasinda ne cesit entrikalarin dondugu hakkinda tarihcilerin pek bilgileri yoktur ama pekcok sorular sormaktadirlar.[3]


Değerlendirme[değiştir | kaynağı değiştir]

Sicill-i Osmani'de şöyle değerlendirilmistir:[1]

Gazi, gayretli, herkese haddince riayet eder, insaflı bir zat idi.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Topkapı'da kıymetli çinilerle süslü olan cami kendisinin olup vefatından az evvel yaptırmaya başlamış ise de tamamlanmasını görememiştir. Vefatinda eksik kalan kisimlara kethudasi Husrev Bey tarafindan tamamlatilmis ve camii 1559/60 yilinda ibadete acilmistir. Kendisi camii yanında medfundur.

Popüler kültürdeki yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

2003 yapımı Hürrem Sultan dizisinde Mehmet Soykan, 2011 yapımı Muhteşem Yüzyıl dizisinde ise Yetkin Dikinciler tarafından canlandırılmıştır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar), "Ahmed Paşa (Kara)" (1996), Sicill-i Osmani, C.I say. 198-199, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 Online: [1]
  2. ^ Uluçam, Müjdat, "Ahmed Paşa (Kara)", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.149 ISBN 975-08-0072-9
  3. ^ a b c d Emecen, Feridun, "Kara Ahmed Paşa" (2001) Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:24 Sayfa:357-358 İstanbul:TDV Yayınları. Online:[2]

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954, 8. bas.:2003 ) Osmanlı Tarihi II. Cilt, İstanbul'un Fethinden Kanunî Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar , Ankara: Türk Tarih Kurumu ISBN 975-16-0012-X say.:551
  • Danişmend, İsmail Hami, (2011), İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi 6 Cilt, İstanbul:Doğu Kütüphanesi, ISBN 9789944397681 C.:5 say.:18
  • Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul:Türkiye Yayınevi.
  • Uluçam, Müjdat, "Ahmed Paşa (Kara)", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.149 ISBN 975-08-0072-9
  • Clot, Andre, (Tr.çev.:Ilgaz, Turhan) (1987, 4.bas.:1994), Muhteşem Süleyman, İstanbul:Milliyet Yayınları

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Emecen, Feridun, "Kara Ahmed Paşa" (2001) Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:24 Sayfa:357-358 İstanbul:TDV Yayınları. Online:[3]
  • Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar), "Ahmed Paşa (Kara)" (1996), Sicill-i Osmani, C.I say. 198-199, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 Online: [4]
Siyasi görevi
Önce gelen:
Damat Rüstem Paşa
Osmanlı Sadrazamı
6 Ekim 1553 - 29 Eylül 1555
Sonra gelen:
Damat Rüstem Paşa