Kaşkalar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

1948 yılında bir arkeolojik kazı amaçlı Kastamonu ve çevresinde yapılan araştırmalarda Germeç ve Gölköy'de ele geçen yontma taş devrine ait çakmaktaşı el baltaları Kastamonu ve çevresinin Tarih Öncesi devrini MÖ 50000'lere kadar gerilere götürmektedir.[1]

Kaşkalar, (Hitit metinlerinde Gašga, Kašga, Kaška; II.Ramses yazıtlarında Kškš, Asur kaynaklarında māt Kašku (Sargon yıllıkları), Ugarit dilinde ise ktk)[2] Hititlerin Anadolu'da hüküm sürdükleri devirlerde, şarkın en kuvvetli milletleri sayılan Mısırlılarla, Kaldelilerle, Suriyelilerle ve her zaman Hititlerle siyasi, ticari münasebetlerde bulunmuş ve hatta uzun seneler onlarla kavga ederek millî varlık ve kuvvetlerini onlara kabul ettirmiş bir kabiledir.

Kaşkaların kendi ellerinden çıkma maddi kalıntıları henüz bulunamamıştır. Buna sebep olarak ise ağaç mimarisi kullandıkları öne sürülüyor. [3]

Kaşkalar yarı göçebe yarı yerleşik bir yaşam tarzına sahip ve Anadolu'da yaygın olan çobanlık ve dokumacılık mesleğini yaparlardı. Kaşkalar aynı zamanda üzüm bağlarına da sahiplerdi. Hititler, ele geçirdiği Kaşka bölgelerine kendilerine şarap vermelerini zorunlu kılmıştı. [4] Hitit belgelerinde savaşçı, yağmacı domuz çobanları, barbar ve kundakçı olarak tanıtılmışlardır. Fakat bu sözlerin ırkçılık içerdiği düşünülüyor. [3] III. Hattuşili'nin Kaşkalar ile yapılan savaşlar sonucu yıkılan Tiliura kenti halkı ile yapmış olduğu antlaşmada geçenlere göre ise hiçbir silahlı Kaşkalı kente giremeyecekti. Eğer bir kimse Kaşka ülkesinde bir köle veya cariye edinmiş ise, onu dahi kente sokamayacaktı; kent dışında bir ahırda yaşayacaklardı. Sığır ve koyun çobanları Kaşkalar ile bir araya gelemeyecekti.[5]

Kaşkaların Kuzey Anadolu'da bulundukları bilinmektedir ve bu iddiayı ilk olarak Hititolog Albretch Goetze ortaya atmıştır. Goetze bu iddiayı ortaya atarken Kaşkaların Tuthaliya döneminde Hattuşaya kadar gelebildiğini, Güney ve Güneydoğu Anadolu'da başka kavimler olduğu için orada olamayacaklarını, eğer orada olsalardı Hititlerin Kuzey Suriye'ye geçişlerinin o kadar kolay olmayacağını, bu yüzden de Doğu ve Kuzey Anadolu'nun kaldığını belirmiştir.[6] Doğu'daki bölge Harput ve Trabzon arasındaki bölgeyi kapsıyor fakat orada Azzi Hayasa ülkelerinin bulunduğunu biliyoruz.[7]

Kaşkalar zaman zaman Hititlere birçok kez saldırmış, III. Tuthaliya döneminde ise Nensa (Niğde) şehrine kadar dayanmışlardı.[8] Hitit hükümdarı III. Tuthaliya ölünce yerine geçen oğlu Şuppiluliuma Kaşkalarla ciddi bir mücadeleye girmiş, sonunda onları mağlup etmeyi başarmıştır. III. Tuthaliya ölünce genç oğlu II. Murşili tahta geçti. II. Murşili'nin gençliğinden istifade edeek birkez daha saldırıya geçen Kaşkalar ve Hititler arasında şu savaşlar geçmiştir:[9]

1- Ishupitta harbi (MÖ 1349-1345)

2- Pala yolları harbi (MÖ 1345-1343)

3- Timhuala ve Dağğasta harbi (MÖ 1337-1335)

4- Kalasma harbi (MÖ 1334-132

Bu savaşlardan sonra Kaşkalar'ın hayvanları alınmış, kendileri köle yapılmıştır. Ancak bu savaşlar yeterli bir çözüm olmamıştır. M.Ö 1200 yılları civarında Hitit Devleti'nin sona ermesi ile birlikte Kaşkalar için güneye inme fırsatı doğdu. Yeni Asur kaynaklarına göre Kaşkaların hüküm sürdüğü topraklar batıda Muşki'ye, doğuda Urartu'ya ve güneyde Tabal'a uzanmaktaydı.[10] Asur'un egemenliğine girmeyi reddeden Kaşkalar, Urartu ve Muşki gibi krallıklar ile birlik olup Asur'a karşı savaşmıştır fakat Asur karşısında tekrar onlara vergi vermekle yükümlü olmuşlardır.[10]

Kaşkaların Dini[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaşka dini hakkında bulunan bilgiler çok azdır. Kaşka Tanrılarının yine Hitit-Kaşka antlaşmalarında şahitlik yaptıkları bilinmektedir. Bu tanrılar şunlardır:

Fırtına Tanrısı Hanupteni,

Fırtına Tanrısı Kutpurruri,

Fırtına Tanrısı Pazim[ ]is,

Güneş Tanrıçası Huatassi,

[ ]x-te-na Güneş Tanrıçasının Babası,

[-]ru-i Ordunun Fırtına Tanrısı,

Tanrı Telepinu. [11]

Kaşkaların Dili[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaşkaların dili hakkında elimizde somut bilgi veren bir kaynak yoktur. Ancak Kaşkalar iddia edildiği gibi Hatti kökenli bir halk ise,[12] Kaşkalar Hattice ya da Hattice'ye benzer bir dil konuşuyor olabilirlerdi.[13]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

İleri Okuma[değiştir | kaynağı değiştir]