Mitanni

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Mezopotamya
Fırat · Dicle
Asuroloji · Sümeroloji
İmparatorluklar / Şehirler
Sümerler
Eridu · Kiş · Uruk · Ur
Lagaş · Nippur · Girsu
Akad İmparatorluğu
Akad · Mari
Amoriler
İsin · Larsa
Babil İmparatorluğu
Babil · Kalde
Asur İmparatorluğu
Asur · Nemrut
Horsabad · Ninova/Nineveh
Elam
Susa
Mezopotamya tarihi
Sümer (kral listesi)
Asur kralları listesi
Babil kralları listesi
Hitit kralları listesi
Sümerce · Akadca
Elam dili · Aramice
Hurrice · Hititçe
Enuma Eliş · Gılgamış
Ziggurat · Nibiru
Marduk · Asur-Babil dinleri
M. Ö. 1400 yılında Mitanni Krallığının sınırlarının en geniş olduğu dönemdeki haritası.

Mitanniler, MÖ 1500 ile MÖ 1200[1] yılları arasında Anadolu'da hüküm sürmüş bir devlettir. Halk Hurrilerden oluşmaktayken, yönetici sınıf büyük oranda taşıdığı isimlerden dolayı Hint-Aryan olduğu düşünülen elitlerden oluşmaktaydı. Mitanni, Hititler'in yıkılışından sonra bölgesel bir güç oldu. Son krallarının adı II. Şattuara idi. Kayıp prens (veya kral) Jiar-Jiara (Mitanni kral listesinde adı geçmez ve II. Şattuara'nın oğludur) efsanevî bir kişiliğe sahiptir.

Kültür mirası[değiştir | kaynağı değiştir]

Washshukanni'nin Asurlularca ele geçirilmesinden birkaç asır geçtikten sonra Mitanni tamamıyle Asurlulaştı. Hurricenin kullanımı ise bütün Yeni Asur İmparatorluğu'nun hudutları içerisinde caydırılmaya başlandı ve netice olarak konuşulan dil bu zamanla yerini Semitik dillerden olan Akadca, sonrasında da Aramiceye bıraktı. Bununla beraber Hurricenin bir lehçesi olan Urartuca, kuzeyde dağlık araziler üzerinde kurulan yeni Urartu Devleti hudutları içerisinde yaşamaya devam etti.[2] MÖ X ve IX. yüzyıllardaki Asur kralları II. Adad-Nirari ve III. Şulmanu-Aşared'in yazıtlarında Hanigalbat ismi coğrafî bir bölgenin adı olarak kullanılmaya devam etti.

Mittani hükümdarları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kürtler ve Mitaniler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kürtlerin bilimsel kökeni üzerine 2000'yılından beridir devam eden, ağırlıkla iskeletler üzerine yapılan, DNA araştırmaları başta olmak üzere, Paleo/Arkeo genetik kanıtların buluntularına dayalı disiplinler arası bir dizi bilimsel çalışma sonucunda; hala yoğun nüfuslarıyla Hurri-Mitani topraklarında yaşayan Kürtlerin Avrasya’daki Aryan(R1a1) atalarına etno-genetik açıdan en yüksek yüzdelerle benzedikleri belirtilmiştir. Bu kavrandığında, Güney Rusya’dan göç eden, Aryan (R1a1) ataların en erken M.Ö 2240-1140 yıllarında, Hurri-Mitani bölgelerindeki dilbilim bağlamındaki Hint-Avrupalılaşma süreçlerine de karıştıkları ve Kürtlerin atalarının da bu süreçte rol aldıkları anlaşılır.[3][4]

Bilimsel veriler sonucunda Kürtlerin,etno-genetik açıdan en çok Aryan atalarına benzediği,ancak Hurri-Mitani bölgesine yapılan göçler sonucun'da yerli halk ile karıştıkları, ve Kürt etnogenezine dna dizilimlerin'in bu göçler sonucunda oluştuğu, Aryanlar, Hurri, Mittani, Guti, Lullubi, Karduya, Kırti ve Medlerin Kürtlerin etno-genezini oluşturan ön atanlardan olduğu iddia edilmektedir.[4][3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Mitanni hudutlarını gösteren harita.
  • Gaal, E. "The economic role of Hanilgalbat at the beginning of the Neo-Assyrian expansion." In: Hans-Jörg Nissen/Johannes Renger (eds.), Mesopotamien und seine Nachbarn. Politische und kulturelle Wechselbeziehungen im Alten Orient vom 4. bis 1. Jahrtausend v. Chr. Berliner Beiträge zum Vorderen Orient 1 (Berlin, Reimer 1982), 349–354.
  • Harrak, Amir "Assyria and Hanilgalbat. A historical reconstruction of the bilateral relations from the middle of the 14th to the end of the 12 centuries BC." Studien zur Orientalistik (Hildesheim, Olms 1987).
  • Kühne, Cord "Politische Szenerie und internationale Beziehungen Vorderasiens um die Mitte des 2. Jahrtausends vor Chr. (zugleich ein Konzept der Kurzchronologie). Mit einer Zeittafel." In: Hans-Jörg Nissen/Johannes Renger (eds.), Mesopotamien und seine Nachbarn. Politische und kulturelle Wechselbeziehungen im Alten Orient vom 4. bis 1. Jahrtausend v. Chr. Berliner Beiträge zum Vorderen Orient 1 (Berlin, Reimer 1982), 203–264.
  • Novák, Mirko: "Mittani Empire and the Question of Absolute Chronology: Some Archaeological Considerations." In: Manfred Bietak/Ernst Czerny (eds.): "The Synchronisation of Civilisations in the Eastern Mediterranean in the Second Millennium BC III"; Österreichische Akademie der Wissenschaften Denkschrift Band XXXVII; Wien, 2007; ISBN 978-3-7001-3527-2; pp. 389–401.
  • Starr, R. F. S. Nuzi (London 1938).
  • Weidner, "Assyrien und Hanilgalbat". Ugaritica 6 (1969)
  • Thieme, P., The 'Aryan Gods' of the Mitanni Treaties, Journal of the American Oriental Society 80, 301–317 (1960)
  • Wilhelm, Gernot: The Hurrians, Aris & Philips Warminster 1989.
  • Von Dassow, Eva Melita. Social Stratification of Alalah Under the Mittani Empire. [S.l: s.n.], 1997.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "8.1. Hurri-Mitanni Devleti" (PDF). 2 Nisan 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  2. ^ Jacquetta Hawkes, The First Great Civilizations "Yet the Hurrians did not disappear from history. Away to the North in their Armenian homeland, they entrenched themselves and build up the kingdom of Urartu."; M. Chahin, The Kingdom of Armenia, "The new kingdom of Urartu, which proved to be the stronghold of the Hurrian race."
  3. ^ a b Hennerbichler, Ferdinand (30 Mayıs 2012). "The Origin of Kurds". Advances in Anthropology (İngilizce). 2 (2): 720-726. doi:10.4236/aa.2012.22008. 
  4. ^ a b Hennerbichler, Ferdinand (30 Haziran 2017). Aslanoğullari, Mehmet tarafından çevrildi. "Kürtlerin Kökeni". Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi. 2 (3): 87-119. ISSN 2147-5679. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]