Yüksek Askerî Şûra

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Yüksek Askerî Şûraya da kısaca YAŞ Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı'na bağlı Türkiye’de başkent Ankara’da yalnızca barış zamanlarında görev yapmak üzere kurulmuş olan kuruldur.

Kurulun görevleri 17 Temmuz 1972 tarihinde TBMM’de kabul edilerek 26 Temmuz 1972 tarihinde 14257 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren “Yüksek Askeri Şûranın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun” ile belirlenmiştir. Bu yasanın üçüncü maddesi uyarınca görevleri arasında Genelkurmay Başkanlığı tarafından hazırlanan stratejik konseptin yeniden gözden geçirilmesi, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ana program ve hedefleri hakkında görüş bildirilmesi, yine TSK hakkında önemi bulunan kanun, tüzük ve yönetmelik taslaklarını incelemek ve görüşmek ile lüzumu görülen diğer konular hakkında görüş bildirmek bulunmaktadır. Ayrıca Yüksek Askeri Şûra kendisine diğer kanunlar ile verilen görevleri de yerine getirir.[1] Türk Silahlı Kuvvetleri'ne ait her türlü önemli meseleleri inceler, bunlarla ilgili prensip kararları alır, savaş gücü çalışmaları vb. konularda hükumete gerekli tavsiyelerde bulunur, silahlı kuvvetlere ait kanun tasarılarını, silahlı kuvvetlerin en yüksek kurulu olarak görüşür ve tasarılara son şeklini verir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası gereğince Başbakan'ın başkanlık ettiği Şûra'ya, Genelkurmay Başkanı, Millî Savunma Bakanı, Kuvvet Komutanları, Jandarma Genel Komutanı ile TSK'ya mensup tüm Orgeneral/Oramiral rütbesindeki komutanlar katılır. Genel sekreteri Genelkurmay II. Başkanıdır.

YAŞ kurulu ilk olarak 1972 yılında toplanmıştır. Her yıl iki defa olağan şekilde yapılan YAŞ’ın toplantılarından ilki Ağustos ayının ilk haftasında, diğeri ise Genelkurmay Başkanlığı’nın belirleyeceği bir tarihte yapılmaktadır. Yine Genelkurmay Başkanının istemi üzerine ise aynı yıl içerisinde tekrar toplanabilir. Şûra'da, Türk Silahlı Kuvvetleri'ne mensup albayların general ya da amiralliğe terfileri ile bir üst rütbeye terfi edecek general ve amirallerin durumları görüşülür. Ayrıca çeşitli nedenlerden dolayı TSK'dan ihraç edilecek personel için de karar verilme merciidir.

Genelkurmay ikinci başkanı toplantının genel sekreteri konumundadır ve toplantıda alınan kararlar Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmasının ardından yürürlüğe konulur. Toplantıda alınan kararların veya açıklanması yasak olmakla birlikte; kurulun kararı doğrultusunda açıklanması gereken hususlar genel sekreter tarafından kamu ile paylaşılır. TSK’daki amiraller ile generallerin yükselme ve emeklilik durumlarının da karara bağlandığı kurul toplantılarına şûra üyelerinden bu durumları oylanacak olan general ve amirallerden daha düşük veya eşidi konumda olan üyeler katılamazlar. Ayrıca kurula özür durumu olarak katılmayacaklar, bu durumlarını genel sekreterliğe toplantı gününden önce bildirirler. Yüksek Askeri Şûra’nın başkanı Türkiye Cumhuriyeti Başbakanıdır. Başbakanın bulunmadığı durumlarda ise toplantıya Genelkurmay Başkanı başkanlık eder. Kurulun üyeleri ise Millî Savunma Bakanı, TSK’daki kuvvet komutanları, Ordu Komutanları, Jandarma Genel Komutanı, Donanma Komutanı ile TSK’da görev yapan orgeneral ve oramirallerdir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda Yüksek Askeri Şûra kararlarının yargı denetimi dışında olduğu 5982 sayılı yasa ile eklenmiştir. Ancak buna bir istisna getirilerek terfiler ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma kararları hariç tutulmuştur.[2]

Yüksek Askeri Şûra 2014 yılına kadar TSK’da disiplinsizlik yapanları veya irtica gibi nedenlerden dolayı haklarında işlem yapılan Subay, Astsubay ve Uzman Jandarmalardan, 92’inci madde kapsamında ihraç için kurula sevk edilenlerin de ayırma kararlarını uygular. Ancak 2013 yılında çıkarılan yeni 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu doğrultusunda, 2014 yılında YAŞ kararlarını ilgilendiren yedi yönetmelikte düzenleme yapıldı. Yapılan düzenleme ile irtica ve ahlaki durum nedeniyle ayırma konularını düzenleyen maddeler yasadan çıkarıldı. Bu kapsamda; günümüzde TSK’da disiplinsizlik suçunu işleyen rütbeli personel hakkında işlemlerin yapılabilmesi için kuvvet komutanlıkları bünyesinde disiplin kurullarının oluşturulması amacıyla TSK Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği yayımlanmıştır.[3] General ve amirallerin disiplinsizlikleri ile ilgili cezaların verilmesi ise oluşturulan Genelkurmay Başkanlığı Yüksek Disiplin Kurulu’na verildi.[4] Subay, Astsubay, Uzman Jandarma, Uzman Erbaşlar ile sözleşmeli Erbaş ve Erler hakkında uygulanacak silahlı kuvvetlerden ayırma cezası ile ilgili hususlar 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu’nun 13’üncü maddesinde belirtilmiştir.[5] Ancak bu değişiklik medya tarafından haber yapılmasına rağmen, 2014 yılı itibarıyla hala YAŞ toplanıyor konulu yapılan haberlerin neredeyse tamamında disiplinsizlik nedeniyle (hatta kaldırıldığı halde ahlaki durum da eklenerek) ayrılacak personel hakkında kurulun görüşme yapılacağı belirtilmektedir.[6]

Darbe girişimi sonrasında üyeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

2016 Türkiye askerî darbe girişiminden sonra ilan edilen OHAL kapsamında 31 Temmuz 2016 tarihinde açıklanan Kanun Hükmündeki Kararname gereğince Başbakan Yardımcıları, Adalet, İçişleri ve Dışışleri Bakanları da Şûra üyesi oldu.[7] Madde 2 – (Değişik: 25/7/2016-KHK-669/45 md.) Yüksek Askerî Şûranın üyeleri; Başbakan, Genelkurmay Başkanı, Başbakan Yardımcıları, Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı ve Millî Savunma Bakanı ile Kuvvet Komutanlarıdır.[8][9]

Yüksek Askeri Şura üyeleri (YAŞ)[değiştir | kaynağı değiştir]

Yüksek Askeri Şûra Ağustos 2017 itibarıyla aşağıdaki üyelerden oluşmaktadır.

# İsim Resim Görev
1 Binali Yıldırım Portrait of Binali Yıldırım (cropped).jpg Başbakan
Şûra Başkanı
2 Bekir Bozdağ Bekir Bozdağ (cropped).jpg Başbakan Yardımcısı
3 Mehmet Şimşek Mehmet Şimşek (cropped).jpg Başbakan Yardımcısı
4 Fikri Işık Fikri Işık.jpg Başbakan Yardımcısı
5 Recep Akdağ RecepAkdağ2011.png Başbakan Yardımcısı
6 Hakan Çavuşoğlu Başbakan Yardımcısı
7 Nurettin Canikli Nurettincanikli6.png Millî Savunma Bakanı
8 Süleyman Soylu Süleyman Soylu.png İçişleri Bakanı
9 Abdulhamit Gül Adalet Bakanı
10 Mevlüt Çavuşoğlu Mevlüt Çavuşoğlu (cropped).jpg Dışişleri Bakanı
11 Orgeneral Hulusi Akar Hulusi Akar (cropped version).jpg TSK Genelkurmay Başkanı
12 Orgeneral Salih Zeki Çolak Salih Zeki Çolak.jpg Türk Kara Kuvvetleri Komutanı
13 Oramiral Bülent Bostanoğlu Blanco portrait.svg Türk Deniz Kuvvetleri Komutanı
14 Orgeneral Abidin Ünal Blanco portrait.svg Türk Hava Kuvvetleri Komutanı

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Yüksek Askeri Şûranın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun" (Türkçe). mevzuat.gov.tr. 17 Temmuz 1972. 19 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20131019191734/http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1612.pdf. Erişim tarihi: 14 Mart 2017. 
  2. ^ "Türkiye Cumhuriyeti Anayasası" (Türkçe). 7 Kasım 1982. 5 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20141208135008/http://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf. Erişim tarihi: 14 Mart 2017. 
  3. ^ "Türk Silahlı Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği" (Türkçe). 12 Nisan 2014. 20 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20140820121741/http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/04/20140412-12.htm. Erişim tarihi: 14 Mart 2017. 
  4. ^ "TSK’dan ihraçta YAŞ devre dışı!" (Türkçe). Milliyet. 13 Nisan 2014. 14 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20140814093428/http://www.milliyet.com.tr/tsk-dan-ihracta-yas-devre-disi-/gundem/detay/1866202/default.htm. Erişim tarihi: 14 Mart 2017. 
  5. ^ "Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu". T.C. Resmî Gazete. 16 Şubat 2013. 20 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20141208135008/http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/02/20130216-1.htm. Erişim tarihi: 14 Mart 2017. 
  6. ^ "YAŞ Pazartesi Toplanacak" (Türkçe). Sabah. 1 Ağustos 2014. 3 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20141208135008/http://www.sabah.com.tr/Gundem/2014/08/01/yas-pazartesi-toplanacak. Erişim tarihi: 14 Mart 2017. 
  7. ^ "YAŞ'ın yapısı değişti!". Habertürk. 1 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160801194435/http://www.haberturk.com/gundem/haber/1274597-yasin-yapisi-degisti. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2016. 
  8. ^ "Tarihi KHK'da çok önemli kararlar". Hürriyet. 7 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160807010932/http://www.hurriyet.com.tr/tarihi-khkda-cok-onemli-kararlar-40176976. Erişim tarihi: 27 Eylül 2016. 
  9. ^ "Yüksek Askeri Şuranın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun". mevzuat.gov.tr. 29 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160829041740/http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1612.pdf. Erişim tarihi: 27 Eylül 2016.