Müt'a nikahı
 |
|
İslâm’ın şartları
Dinî metinler
Önemli kişiler
Tarih
Zaman ve Mekan
|
Müt'a veya Muta nikâhı; (Arapça: زواج المتعة Zawāj al-Mut'ah veya نكاح المتعة Nikāh al-Mut'ah) bir erkeğin, rızası olan bir kadınla, bir ücret karşılığında, belirli bir süreliğine birlikte olmak üzere evlenmesidir. Bazı kaynaklarda Acem - Fars nikâhı ya da muvakkat (geçici) nikâh da denir.
Konu başlıkları |
Etimoloji [değiştir]
Sözlükte "kendisinden faydalanılan şey" anlamına gelen müt'a, bir fıkıh terimi olarak, boşanma veya evliliğin feshinden sonra kocanın, kadına verdiği elbise ve benzeri hediyeye denir. [1]
Mezheplerin bakış açısı [değiştir]
Mut'a nikahı bütün Sünni mezheblerinde haram olarak kabul edilir[1]. Şiilik'teki birçok mezhebde ve Rafizilik'de ise izin verilmiştir. Bunun yanında Şia'nın önemli kollarından biri olan Zeydiyye mezhebinde, Nusayrilik'te [2] ve Alevilik'te [3] de bâtıl kabul edilir ve uygulanmaz.
Sünnilik'te müt'a nikahına bakış [değiştir]
Muhammed, henüz hakkında kesin hükmü gelmediği dönemlerde, müt'a nikahına üç defa ruhsat vermiş ancak daha sonra Allah'ın emri ile yasaklamıştır: "Ey insanlar, ben müt'a nikahı ile kadınlardan faydalanmanız için izin vermiştim. Şüphe yok ki Allah, kıyamete kadar bunu muhakkak haram kılmıştır. Kimin yanında bunlardan bir kadın varsa hemen onu serbest bıraksın, onlara verdiği şeylerden hiçbir şeyi geri almasın."[4] [5]
Rivayetlere göre Mü'minûn sûresinin 6 ve 7. âyetlerinin nazil olması üzerine, müt'a nikahı kesin olarak haram kılınmıştır. [6]
Ashab'dan, tabiinden ve müçtehitlerden, bu tür nikahı kabul eden kimse yoktur. İbn-i Abbas'dan rivayetle Ali bin Ebu Talib şöyle demiştir : "Rasulullah müt'a nikahından ve ehil eşeklerin etlerini yemekten Hayber'in fetih günü bizleri men etti."[7] [8] Hz. Ömer de, hilafeti döneminde müt'a nikahını zina gibi kabul ederek, yasaklamıştır.[1]
Caeteni, Taberi ve İbn Kesir’i kaynak göstermek suretiyle Muhammed’in Esma bt. Numan'la nikahlandıktan sonra müt'a verdiğini kaydeder.[9] Muhammed, Esma bt. Numan ile nikah yapmış, ancak bu kadının vucudunda beyaz lekeler olduğunu ve bunun kendisinden gizlendiğini görmüş, bunun üzerine ona “müt'a” vermek suretiyle onu bırakmıştır. Taberi bu olayı şu şekilde anlatır: “Rasulullah Esma bt. Numan ile evlendi. Gerdeğe girdiğinde onda beyazlık gördü. Bunun üzerine ona müt'a verdi, giyindirdi ve ailesine geri gönderdi.”[10]
Muhammed’in müt'a verdiği diğer kadın ise Kilab kabilesinden Aliye bt. Zabyan’dır. Taberi’nin ifadesi şöyledir: “Rasulullah, Benu Ebi Bekir İbn Kilab kabilesinden Aliye ile evlendi, sonra ona müt'a verdi ve onu bıraktı.”[11]
İbn Mace'ye göre Muhammed kadınlarla normal nikah yapmış ve onların bazılarında kusur görünce dokunmadan boşamıştır. Rivayetlerde, mut'a olarak geçen de, boşanma sırasında verdiği hediyedir ve böylece Bakara suresi 236. ayete uygun hareket etmiştir;"Nikahtan sonra henüz dokunulmadan veya onlar için belli bir mehir tayin etmeden kadınları boşarsanız bunda size günah yoktur. Bu durumda onları faydalandırın."[12] Bu yorum rivayetlerdeki nikahın müt'a ile başladığı ifadelerinin bulunmaması, nikahın sonlanması sırasında mut'a verildiği ifadesiyle desteklenir.
Şiilik'de müt'a nikahı'na bakış [değiştir]
Şiiler ve Rafiziler müt'a nikahını uygularlar.[13] Anadolu Aleviliğinde ve Şia'nın önemli kollarından biri olan Zeydiyye mezhebinde müt'a nikahının batıl olduğuna inanılır.
Şiilerin hadis anlayışları sünnilerden farklıdır ve sünni kaynaklarda kaydedilen hadisler yerine sadece Ehl-i beyt kanalıyla nakledilen hadisleri referans alırlar.
Şiiler müt'a nikahı konusunda Nisa suresinin 24.ayetini delil olarak sunarlar. Şîa yorumuna göre, Nisâ sûresinin bu âyetde[14] geçen ve Türkçeye "faydalanmak" olarak çevrilmiş استمتعتم kelimesinin kökü متع'den gelmektedir.[15] [16][17]
-"Malik olduğunuz (cariye veya esire) dışındaki kadınlardan 'evli ve özgür' olanlar da size Allah'ın emri olarak haramdır. Bunların dışındaki kadınlardan sefahat yapmamak üzere mallarınızla kadın aramanız size helal kılındı. Öyleyse onlardan neye karşılık yararlandıysanız, onlara ücretlerini gereken kadar ödeyin. Anlaşma dışında karşılıklı hoşnut olunan şeyler konusunda üstünüze bir sorumluluk yoktur." (4:24)
Uygulama [değiştir]
Müt'a nikahında erkek ve kadın belirli bir süre ve ücret karşılığında anlaşırlar. Bu evliliğin süresi en az bir cinsel birleşme kadar, en çok 99 sene olabilir. Erkek, rızası olan kadına, "Beni (...) (aylık) bir zaman için müt'alandır" veya " (...) kadar para karşılığında seninle müt'alandım" der. Müt'a nikahı ile evlenen kadın, nikahın süresi ne kadar olursa olsun mirastan hak iddia edemez.[18]
Müt'a nikahı kıyan erkek, sonradan normal nikahın şartlarını yerine getirip bu kadını sürekli eş olarak alabilir.[19]
Eleştiriler [değiştir]
Ücret karşılığı belirli bir süre birlikte yaşama ve cinsel birlikteliği kapsayan Mut'a uygulamasını nikah ile ilişkilendirmek zorlama bir yorum olsa gerekir. Ticari bir anlaşmaya benzeyen Mut'a sözleşmeli evliliklerle benzerlikler taşıyabilir, ancak mut'ayı geleneksel evlilik kurumu ile ilişkilendirmek, anlaşma karşılığı verilen ücreti de evlilikteki mehir olayı ile bağlantılamak sosyolojik gerçeklerle ve nesnellikle bağdaşmayan bir durumdur.
Kaynakça [değiştir]
- Kaynaklarıyla Büyük Kadın İlmihali, Rauf PEHLİVAN, Sayfa 277-278, Gonca Yayınevi, İstanbul, 1993.
- ^ a b c Diyanet'in müt'aya bakışı
- ^ Nusayrilikte mut'a var midir
- ^ Alevilikte mut'a var midir
- ^ Müslim:4/131
- ^ el-Hidaye:1/I95
- ^ Tirmizî, Nikâh, 27
- ^ Buhari:6/129 Nesai:2190 Müslim:4/134
- ^ Buhari, Megazi, 38; Müslim, Nikâh 29; Nesai, Nikah, 71
- ^ Caerani, İslam Tarihi, İst., 1925, VII, 392-393.
- ^ Taberi, Tarihu’I-Ümem ve’l-Muluk, Beyrut, tts., IIlI, 1179.
- ^ Taberi, Tarih, III, 168.
- ^ [İbn Mace, Ta1ak, 11; Nesaı, Talak, 14; İbn Said, Tabakat, VIII, 141, 143; İbn Esir, Üsdii'l-Gabe, VII, 16-1]
- ^ el-Mebsul:5/152 Fethu'l Kadir:21384 Bidayetü'l Müctehit:2/43
- ^ Nisâ sûresi 24. âyeti (DİB)
- ^ "Müt'a" maddesi, İslâm Ansiklopedisi, Cilt 32, Türkiye Diyanet Vakfı, s. 174.
- ^ Nisa Suresi 24.ayet
- ^ Nisa Suresi 24.ayet
- ^ Fetava-i Kadıhan :1/330 (Hindiyye kenan)
- ^ Fetava-i Hindiyye:I/330
 |
İslam ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
