Halil Rifat Paşa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Halil Rifat Paşa
277. Osmanlı Sadrazamı
Görev süresi
7 Kasım 1895 – 9 Kasım 1901
Yerine geldiği Kıbrıslı Mehmed Kamil Paşa
Yerine gelen Küçük Mehmed Said Paşa
Kişi bilgileri
Doğum 1827
Selanik, Osmanlı Devleti
Ölüm 1901
İstanbul
Bitirdiği okul Mülkiye Mektebi

Halil Rıfat Paşa (1827, Selanik - 1901, İstanbul) II. Abdülhamid saltanatında, 7 Kasım 1895-9 Kasım 1901 tarihleri arasında sadrazamlık yapmış, bunun öncesinde de Sivas ve İzmir valilikleri hizmetlerinde bulunmuş bir Osmanlı devlet adamıdır.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı Devleti'nin 1827 yılında Selanik vilayetinin Siroz sancağına bağlı Lika köyünde "Bölükbaşı ailesi" olarak tanınan bir ailenin çocuğu olarak doğmuştur.

Halil Rifat Paşa, Osmanlı bürokrasi kademesinin en altı olan tahrirat kaleminden, en üst makam olan Sadrazamlığa kadar yükselmiş önemli bir devlet adamıdır. Sibyan mektebinde yeteneği farkedilip bölge eşrafından bir zatın himayesinde İstanbul'da Mülkiye Mektebi'nde eğitimini tamamlamıştır. Kâtip olarak memuriyete başlayarak bürokrasi içinde yetişen Halil Rifat, çeşitli vilayetlerde divan kâtipliği, mektupçuluk, mutasarrıflık, valilik ve sonra Dahiliye Nazırlığı ve Sadrazamlık vazifelerinde bulundu.

Memuriyet hayatındaki en parlak icraatlarını Sivas, Aydın (İzmir) ve Manastır valilikleri dönemlerinde gerçekleştirdi. Balkanlarda eşkiyaya karşı orijinal mücadele taktikleri ve Anadolu’da bayindırlık alanında vatandaş-devlet isbirliği ile gerçekleştirdiği çalışmalarla şöhrete ulaştı.

1882'de o devirde eyalet merkezi olan Sivas'a vali olarak gönderilmiştir. Yol, içme suyu, tarım, orman alanlarında bölgeye çok hizmet vermiştir.

Halil Rıfat Paşa büstü, Sivas

Yol davasındaki şu sözü tarihe geçmiştir: “Gidemediğin yer senin değildir.” Bütün bu hizmetleri sonunda Sivas’tan görev icabı ayrılarak İzmir’e tayin olmuştur. [[1885-86 ve 1889-1891 yılları arasında iki dönem İzmir valiliği yapmıştır.

19. yüzyıldaki yüzlerce vali arasında özellikle yol yapımı konusunda isim bırakan tek şahsiyet Halil Rifat Paşadır.

Dahiliye Nazırlığı ve Sadrazamlığının ilk yıllarında en fazla meşgul olduğu mesele Ermeni isyanlarıydı. Dahiliye Nazırlığı gorevindeyken başlattığı Dar'ül aceze (Darülaceze) projesinin sadrazamlığının altıncı ayında tamamlanmasıyla resmi açılışını bizzat yapabilmiştir.

II. Abdülhamid döneminde bütün işlerin saraydan yürütüldüğü ve Sadrazamların nispeten az rolünün bulunduğu bir zamanda, yumuşak huyluluğu ve Padişaha sadakati sayesinde 9 Kasım 1901’de vefat edene kadar makamını muhafaza edebilmiştir. 6 yıllık bu sadrazamlık görevi esnasında da başarılı hizmetlere imza atmıştır.

1901 yılında vefat etmiş, Eyüp'te defnedilmiştir. Türbesi Bostan İskelesi Sokağı ile Boyacı Sokağının birleştiği yerdedir.[kaynak belirtilmeli]

Popüler Kültürdeki Yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sadrazam Halil Rıfat Paşa bir karakter olarak Elveda Rumeli dizisinde de canlandırılmıştır.[kaynak belirtilmeli]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Birinci, Ali, "Halil Rifat Paşa", (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.520-521 ISBN:975-08-0072-9
  • Birol, Nurettin (2009), "Halil Rıfat Paşa Dönemi ve İcraatı" Ankara: Cedit Neşriyat.
  • Halil Rifat Paşa (biyografi.pdf) Nurettin Birol - Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık 2003.
Önce gelen:
Kıbrıslı Mehmed Kamil Paşa
Sadrazamlik-nisanlari.svg
Osmanlı Sadrazamı

7 Kasım 1895 - 9 Kasım 1901
Sonra gelen:
Küçük Mehmed Said Paşa