Aydın Vilayeti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
ولايت ايدين
Vilâyet-i Aidin'
Osmanlı İmparatorluğu Vilayeti

1864-1922
Location of Aidin Vilayeti
Aydın Vilayeti (1900)
Merkez İzmir
Tarih
 - Kuruluş 1864
 - Kaldırılış 1922
Nüfus
 - Müslüman, 1914[1] 1.249.067 
 - Yunan, 1914[1] 299.097 
 - Ermeni, 1914[1] 20.287 
 - Yahudi, 1914[1] 35.041 
Bugün parçası Türkiye Türkiye

Aydın Vilayeti Osmanlı Devleti vilayetidir.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Aydın Eyaleti 1864 yılında kabul edilen Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile kaldırılmış yerine Aydın Vilayeti kurulmuştur.İzmir (Aydın) Vilayeti, İzmir Merkez Sancağı, Aydın Sancağı ve Menteşe Sancağı'ndan oluşmaktaydı.

1877 yönetsel düzenlemesinde, Aydın (İzmir) Vilayeti'nin sancak sayısı 4'e çıktı. Merkezi İzmir olan Aydın Vilayeti, İzmir Merkez Sancağı, Aydın Sancağı, Saruhan (Manisa) Sancağı ve Menteşe (Muğla) Sancağı'ndan oluşmaktaydı.

1892'de Aydın (İzmir) Vilayeti'nin 4 sancağına Aydın Sancağı'ndan ayrılan Denizli'nin eklenmesiyle, toplam sancak sayısı 5'e çıktı.

II.Meşrutiyet'ten sonra Menteşe Sancağı Aydın Vilayeti'nden ayrılarak bağımsız sancak oldu. İzmir Merkez Sancağı'nın kazalarında ise bir değişiklik olmadı.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfus
Aydın
Yıl Nüfus +/-
1864 1.040.600 -
1884 1.264.300 21,50%
1890 1.390.800 10,06%
1891 1.396.500 0,41%
1900 1.398.600 0,15%
1910 1.702.900 21,76%
1920 1.691.200 -0,69%
Y & G

      Müslümanlar çoğunluk       Müslümanlar azınlık

Aydın Vilayeti 1914 nüfusu [2]
Kaza Müslüman Ortodoks Rum Ermeni Yahudi Bașka Toplam
İzmir 100.356 73.676 10.061 24,069 2,851 211,013
Bergama 56.812 16.841 968 698 12 75,331
Menemen 21.433 8.058 146 425 51 30,113
Urla 9.361 24.711 42 423 1 34,538
Çeşme 4.539 39.073 - 199 - 43,811
Foça 7.427 15.670 - 83 - 23.180
Kuşadası 11.438 9,220 114 157 - 20,929
Seferihisar 7.816 2.641 14 4 - 10,475
Tire 37.514 3,227 24 1.872 99 42,736
Bayındır 22.622 3,655 274 10 - 26,561
Ödemiş 71.069 6,104 1.552 12 - 78,737
Nif 19.658 4,876 12 15 - 24,561
Karaburun 8,838 9,934 - - - 18,772
İzmir Sancağı 378,883 217,686 13,207 27,967 3,014 640,757
Manisa 86,565 22,471 2,630 2.146 264 114,076
Turgutlu 32,938 3,573 447 983 - 37,941
Salihli 28,836 1.693 91 242 - 30,862
Alaşehir 33,467 3.359 17 - - 36,844
Kula 32,022 3.228 - - - 35,250
Eşme 23.415 33 - - 7 23,455
Demirci 34,440 141 9 - - 34,590
Gördes 36,858 988 - - - 37,846
Kırkağaç 18,076 3,388 919 30 - 22,413
Soma 20,360 2,094 10 11 - 22,475
Akhisar 31,359 6,358 514 471 - 38,702
Manisa Sancağı 378,336 47,326 4,637 3,883 272 434,454
Aydın 82.163 9,702 245 2,560 2,825 97,495
Nazilli 50,719 2,699 543 463 30 54,454
Bozdoğan 33,298 406 11 3 1 33,719
Söke 20,028 16,720 133 95 - 36,976
Çine 32,376 651 2 30 - 33,059
Karacasu 18,865 221 - - - 19,086
Aydın Sancağı 237,449 32,399 934 3,151 2,856 274,789
Denizli 41,788 2,409 548 35 - 44,780
Tavas 57,271 - 4 - - 57,275
Çal 52,585 177 14 - 1 52,777
Buldan 30,911 24 14 - - 30,949
Sarayköy 21,068 1,041 37 5 - 22,151
Garbikaraağaç 50,776 34 - - - 50,810
Denizli Sancağı 254,399 3,685 617 40 1 258,742
Menteşe 61,576 2,008 4 1 - 63,589
Marmaris 15,040 2,082 - 69 - 17,195
Köyceğiz 23,716 727 5 120 - 24,972
Fethiye 36,734 7,394 - 217 - 44,345
Bodrum 15,468 4,042 3 203 - 19,716
Milas 36,382 3,670 - 1.005 - 41,057
Menteşe Sancağı 188,916 19,923 12 1,615 - 210,874
Aydın Vilayeti 1,437,983 319,019 19,407 36,656 6,143 1,819,616

Sancakları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İzmir Sancağı, Aydın Vilayeti'nin merkez sancağı idi.Sancağa bağlı kazalar Kuşadası, Çeşme, Ödemiş, Urla, Tire ve Foçateyn (İki Foça: Eski ve yeni Foça) kazalarıydı. 1892 yılında Saruhan sancağından ayrılan Bergama, Tire kazasından ayrılan Bayındır ve Urla'dan ayrılan Seferihisar; 1903'te Urla'dan ayrılan Karaburun ve Saruhan sancağına bağlı Turgutlu kazasından ayrılan Nif (Kemalpaşa) kaza yapılarak sancağa bağlanmıştı.
  • Merkez kazası Manisa olan Saruhan Sancağı, Aydın Vilayetine bağlı sancak. Sancağa bağlı kazalar Turgutlu, Alaşehir, Gördes, Akhisar ve Kırkağaç kazalarıdır. Daha önce Karesi sancağına bağlı olan Bergama kazası 1868-1892 arası bu sancağa bağlıydı.
  • Aydın Sancağı, Aydın Vilayetine bağlı sancak. Sancağa bağlı kazalar Nazilli, Bozdoğan ve Söke kazalarıdır.
  • Denizli Sancağı, Aydın Vilayetine bağlı sancak.1892'de çıkarılan nizamname (tüzük) ile sancak halinde Aydın Vilayetine bağlandı. Sancağa bağlı kazalar Buldan, Çal, Saray (Sarayköy), Tavas, Garbikaraağaç (Acıpayam) kazalarıdır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]