Melek Mehmed Paşa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Damat Melek Mehmet Paşa
Osmanlı Sadrazamı
Görev süresi
4 Mayıs 1792 – 19 Ekim 1794
Yerine geldiği Koca Yusuf Paşa
Yerine gelen Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa
Kişi bilgileri
Doğum 1719
Ölüm 1802
İstanbul

Damat Melek Mehmet Paşa, (d. 1719 - ö. 1802 İstanbul) Kaptan-ı Derya; cesitli eyaletlerde valilik ve muhafizlik gorevlerinde bulunmus ve III. Selim saltanatında 4 Mayıs 1792 - 19 Ekim 1794 tarihleri arasında iki yıl beş ay on altı gün sadrazamlik yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğum tarihi olasılıkla 1719'dur.[1] Babası 1714 ile 1718-1721 dönemlerinde iki kez kaptan-ı deryalık yapmış olan İzmirli Süleyman Paşa'dır. "Melek" lakabını yakışıklı, halim selim tabiatlı olmasından almıştır. İİİ. Ahmet'in kızlarından Zeynep Aşıma Hanım ile evelnmesi ile damnad-ı şehriyarı olması dolayışla "Damad" olarak anılmıştır.

Babsi kapdtan-ı derya iken bulunduğu Taman'da derya beyi olarak göreve başladi. Sonra İstanbul'a geldikten sonra tersane kethudalığı yaptı. Sonra beylerbeyi rütbesi ile ilk kez kaptan-ı derya görevine getirildi. 1663'de bu görevden azledildi. Önce Vidin muhafizligi; ve ardından sıra ile 1764de Belgrad muhafızlığı; Anadolu Beylerbeyliği; sedarat kaymakamlığı; Aydın valiliği ve 1765'de Rumeli beylerbeyliği görevleri verildi. 1766'da 2. kez kaptan-ı derya görevine tayin edildi.

1768'de yine sedaret kaymakamı görevine getirildi. 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nda sadrazam ve serdar-ı ekrem olan Yağlıkçızade Mehmed Emin Paşa (1768-1769), Moldovancı Ali Paşa (1769), İvazzade Halil Paşa (1769-1770), Silahdar Mehmed Paşa (1770-1771) ve Muhsinzade Mehmed Paşa (1771-1774) ordunun başında cephede bulunmaktayken Melek Mehmet Paşa 6 yıl süreyle İstanbul'da sedaret kaymakamı görevi yaptı. 1774'de yeni padişah olan I. Abdülhamit'in tahta geçmesi ve savaşın Küçük Kaynarca Antlaşması ile sona ermesi ile bu görevden ayrıldı.

Vezir payesi de geri alınarak Şubat 1774'de Cezayirli Gazi Hasan Paşa yerine 3. kez kaptan-ı derya görevi verildi. Bu görevden Temmuz 1774'de azledildi ve taşraya gönderildi.

1779 ve 1783'de iki kez Mora muhasallığı; 1780'de Mısır valiliği; 1783'de tekrar Vidin miuhafızlığı yaptı. Sonra yine rikap kaymakamlığına getirildi. Sonra Kandiye Muhafızlığı görevine gitti.

III. Selim'in 1789'da başlıyan padişahlık dönemi sırasında 4 Mayıs 1792'de 73 yaşında olmasına rağmen Kandiye muhafızlığından alınarak Istanbul'da sadrazamlığa getirildi. Onun bu göreve getirilmesine de baş neden 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı döneminde Sadrazamlar cephede iken 6 yıl sedaret kaymakamlığı yapmakta iken halk arasında temiz, dürüst, ahlaklı birisi olarak tanınması dolayısiyla bu görevde üstün başarılı olmasıydı. III. Selim dönemeinin ıslahat faaliyetlerinin büyük bir kısmı Melek Mehmet Paşa'nın sedaret döneminde uygulanmaüya başlandı. Fakat gittikçe yüksek yaşını göstermeye başlamıştı. Bu nedenle iki yıl beş ay on altı gün sedaretten sonra 19 Ekim 1794'de istifa etti.

Sadrazamların azlinden sonra sürgüne gönderilmeleri adet olmuştu. Ama bu gelenek Melek Mehmed Paşa için uygulanmadı. Ortaköy'de bulunan sahil yalısında emekli olarak yaşamaya izin verildi. İstifasından 8 yıl sonra 83 yaşında iken 1802'de yalısında vefat etti. Eşi Zeynep Sultan'ın Soğukçeşme'de yaptırdığı türbeye eşinin yanıda gömüldü.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kayaş, Ahmet, "Mehmed Paşa (Melek, Damat)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.163 ISBN 975-08-0072-9

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Danışmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkâni, İstanbul:Türkiye Yayınevi.
  • Kayas, Ahmet, "Mehmed Paşa (Melek, Damat)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.163 ISBN 975-08-0072-9
Önce gelen:
Koca Yusuf Paşa
Sadrazamlik-nisanlari.svg
Osmanlı Sadrazamı

4 Mayıs 1792 - 19 Ekim 1794
Sonra gelen:
Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa
Önce gelen:
Önce gelen yoktur.
Kaptan-ı Derya
1. kez

1762 - Aralık 1763
Sonra gelen:
Nişli Mehmed Paşa
Önce gelen:
Tosun Mehmed Paşa
2. kez
1766 - 1768
Sonra gelen:
Eğribozlu İbrahim Paşa
Önce gelen:
Cezayirli Gazi Hasan Paşa
3. kez
24 Subat 1774 - Temmuz 1774
Sonra gelen:
Cezayirli Gazi Hasan Paşa