Özdemiroğlu Osman Paşa
| Özdemiroğlu Osman Paşa | |
|---|---|
| Osmanlı Sadrazamı | |
| Görev süresi 28 Temmuz 1584 - 29 Ekim 1585 |
|
| Yerine geldiği | Kanijeli Siyavuş Paşa |
| Yerine gelen | Hadim Mesih Mehmed Paşa |
| Kişi bilgileri | |
| Doğum | 1526 Kahire, Mısır |
| Ölüm | 29 Ekim 1585 Şenb-i Gazan, İran |
Özdemiroğlu Osman Paşa (1526 - 29 Ekim 1585), III. Murat saltanatı döneminde 1584-1585 yıllarında sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır.
Kızıl Deniz cevresinde idarecilik ve beylerbeylikler yapmistir. Kafkasya'daki elde ettiği başarılar ile Kafkas Fatihi unvanını almıştır.
[değiştir] Yaşamı
1526'da Mısır'da Kahire'de doğmuştur. Babası "Özdemir Paşa", Memlûklular döneminde Mısır'a yerleşen bir Çerkes ailesine mensup olup Osmanlı devleti hizmetinde yetişerek Kızıl Deniz'de Portekizlilere karşı Hadim Süleyman Paşa seferlerine iştirak ettikten sonra (günümüzdeki Eritre ve Sudan Kızıl Deniz kıyılardaki arazilerden oluşan) Habeşistan Beylerbeyliği görevini ifa etti. Annesi ise Mısır'da bulunan Abbası halifeleri soyundandı.[1]
Özdemiroğlu Osman Paşa 20 yaşına girmeden Osmanlı Devleti idari görevlerine tayin edilmiştir. Önce Mısır Beylerbeyliğine bağlı bazı sancaklarda sancak beyliği yapti. 1561'de Mısır "emirhaçlığına " tayin edildi ve sonra babası ölünce onun yerine yedi yıl Habesistan Beylerbeyi görevi yaptı.[1]14 Ocak 1569'da Yemen eyaleti Yemen Beylerbeyliği ve Sana Beylerbeyliği olarak ikiye bölündu ve Sana Beylerbeyliği'ne Özdemiroğlu Osman Paşa atandı. Bu sırada Yemen'de Zeydi "İmam Topal Mütahhar" isyanı çıkti ve bu isyanı bastırmak isteyen Yemen Beylerbeyi Murat Paşa isyancılar tarafından öldürüdu. Bu isyanı bastırmak için Sana ve Yemen beylerbeylikleri tekrar birleştirilerek kurulan Yemen eyaleti valiliği Özdemiroğlu Osman Paşa'ya verildi.[1]İsyanı bastırmak için serdarlık ise önce Lala Mustafa Paşa'ya verildi ve Özdemiroğlu Osman Paşa ona yakınlığı ile bilinmeye başladi. Fakat sonra Lala Mustafa Paşa ile arası iyi olmayan Koca Sinan Paşa Yemen'e serdar olarak gönderildi. Bu iki rakip paşa arasında mücadele içinde Lala Mustafa Paşa taraftarı olarak bilinen Özdemiroğlu Osman Paşa Yemen'den öldürülüceğinden korkarak İstanbul'a kaçti. Fakat Koca Sinan Paşa tarafından aleyhinde Yemen'den yazılar gönderildiği için zamanın sadrazamı Sokollu Mehmet Paşa İstanbul'da ona soğuk davrandi.
Lala Mustafa Paşa'nın ricaları ile bir müddet sonra bazı Anadolu (bu arada Niğde) sancak beylikliği ve sonra valiliklerde bulundu. 1573'de ise Diyarbakır beylerbeyliğine getirildi. Bu beylerbeyliği yapmakta iken İran'la savaş için serdar seçilen Lala Mustafa Paşa maiyetine verildi. Burada gösterdiği beceriden ve komuta ettiği alayının mükemmelliği dolayısiyla isim yaptı ve Çıldır Mühârebesi'nde büyük kahramanlık gösterip [[Şirvan]'ın ele geçmesinde buyk katkı yaptı. Bu başarılardan dolayı 1578'de yeni ele geçirilip kurulan Şirvan Beylerbeyliği görevi verildi.[2]
Bundan sonra beş yıl bu idari görevle Kafkasya'da İran Şahları orduları ile mücadelelerde uğraştı. Şirvan, kuzey Azerbaycan, Dağıstan ve Gürcistan'da Osmanlı egemenliğini kurup güçlendirdi. Şirvan beylerbeyi iken cesareti ve yüksek ve komuta ve kontrol becerisi ile İran Sahliğinin kendine karşı gönderdiği büyük orduları yendi. 9 Eylül 1578'de İran birliklerini "Koyun Geçidi Muharebesi"nde büyük bozguna uğrattı.
Özdemiroğlu?nun bundan sonra Kafkasya?da geçen beş yıllık idârî görevi dâimî olarak İranlılarla mücâdele içerisinde geçti. Şirvan, Kuzey Âzerbaycan, Dağıstan ve Gürcistan?da Osmanlı hâkimiyetini pekiştirdi.
Kırım Hanı Mehmed Giray’ın yardımı ile Karabağ, Mugan ve Kızılağaç’a kadar bütün kuzey Azerbaycan’ı yağma ve tahrip etti. Kırım Hanı Mehmed Giray’a daha ileri gitmeyi teklif ettiyse de Mehmed Giray, bunu kabul etmeyerek Kırım’a döndü. Şirvan, İranlıların eline geçti. Kefe Beylerbeyi Cafer Paşa kumandasında yardımcı kuvvetler gelince İmam Kuli Han’ı Meşale Savaşı’nda yendi. Bu savaştan sonra Şirvan kesin olarak Osmanlı egemenliği altına geçti.
8 Mayıs 1583'te yetmiş bin kişilik İran ordusunu üç gün üç gece devâm eden Mesâleler Savaşında büyük bir bozguna uğrattı.
27 Ekim 1585'de hastalığı nedeni ile Tebriz'den ayrıldı. Şenb-i Gazan'a kadar ağır hastalığı dolayısıyla tahtırevanla taşındı. Bu mevkide üzerine bir Safevi ordusu geldi ve burada yapılan "Şenb-i Gazan Muharebesi"ni de Osmanlı ordusu kazanıp İran ordusu püskürtüldü. Aralık 1585'de Şenb-i Gazan'da kaldığı bir gece durumu daha da ağırlaşıp o kentte 65 yaşında iken hayata gözlerini yumdu. Vasiyetine uyularak ceseti Diyarbakır'a getirildi ve burada beylerbeyi iken yaptırdığı türbeye gömüldü.
Özdemiroğlu Osman Paşa İstanbul'da Sultan Selim civarında bir medrese yaptırmıştır. Ama sonradan Kösem Sultan buna bir minare de ekleyip medreseyi camiiye dönüştürmüştür.
[değiştir] Kaynakça
- ^ a b c Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN:978-975-16-0010) say.341
- ^ [1]
- ^ Buz, Ayhan (2009), Osmanlı Sadrazamları, İstanbul:Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5
[değiştir] Dış bağlantılar
- Özdemiroğlu_Osman_Paşa biyografisi
- Buz,Ayhan (2009) Osmanlı Sadrazamları, İstanbul: Neden Kitap ISBN978-975-254-278-5
- Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN:978-975-16-0010) say.343-345
- Tektaş, Nazım. (2009), Sadrâzamlar - Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı. İstanbul:Çatı Kitapları. ISBN: 9789758845000
