Çan, Çanakkale

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Çan
—  İlçe  —
Latrans-Turkey location Çanakkale.svg
Çanakkale location Çan.svg
Ülke Türkiye
İl Çanakkale
Coğrafî bölge Marmara Bölgesi
Yönetim
 - Kaymakam Hasan Gözen (2008 - ...)
 - Belediye başkanı Abdurrahman Kuzu (2009 - ...)(AKP)
Yüzölçümü
 - Toplam 887 km2 (342,5 mi2)
Rakım 73 m (240 ft)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 50,126
 - Kır 20,401
 - Şehir 29,725
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 17400
İl alan kodu 286
İl plaka kodu 17
İnternet sitesi: http://www.can.bel.tr/

Çan, Çanakkale ilinin coğrafi olarak merkezinde bulunan bir ilçedir. Kuzeyde Biga ve Lapseki, doğuda Yenice, batı ve güneyde Çanakkale ve Bayramiç ilçeleri ile çevrilidir. Çanakkale-Balıkesir yolu ilçemiz sınırlarından geçer. İlçe nüfusu 50.227 merkez ilçe nüfusu 30.000 civarındadır.

İlçemizin temel geçim kaynakları seramik sanayi, linyit kömürü yatakları ve Çan Termik Santrali, tarım ve hayvancılıktır. İlçe 1950'li yıllara kadar tamamen tarım ve hayvancılık ile geçiniyordu. Daha sonra kurulan Çanakkale Seramik Fabrikaları ile birlikte ilçe sosyo-ekonomik olarak gelişme gösterdi. Bugün Çanakkale Seramik Fabrikaları Türkiyenin en büyük ve en köklü seramik fabrikaları'dır.

Çanakkale Seramik Fabrikaları ile birlikte bugün Türkiye'nin en büyük ve köklü sanayi gruplarından biri olan Kale Grubu kurulmuştur. Sanayici ve işadamı İbrahim Bodur tarafından kurulan Kale Grubu'nda bugün 5.000'e yakın kişi doğrudan istihdam edilmektedir. En son olarak 2011 yılında İtalyan Seramik Üreticisi Edilcuoghi, Edilgres ve Campani markalarını bünyesinde barındıran Fincuoghi şirketinin tamamını satın almıştır. Bu İtalya’da seramik alanındaki ilk yabancı satınalmadır.

İlçemiz doğal kaynaklar bakımınından oldukça zengindir. İlçe'de özellikle seramik sanayinin önemli hammaddeleri olan kaolin ve feldspat yatakları vardır. Ayrıca büyük bir bölümü Çan 18 Mart Termik Santralinde kullanılan Linyit Kömürü yataklarıda mevcuttur. Çan 18 Mart Termik Santrali, Türkiye'nin en temiz ve çevreci termik santralidir.[kaynak belirtilmeli] Akışkan yatak teknolojisi ile kurulan santral bugün bölgeye ve ülkeye önemli katkılar sunmaktadır.

İlçe, Orman ve Tabiat varlığıyla da önemli bir yere sahiptir. Arazisinin büyük bölümü engebeli olan ilçe, yeşili ve orman varlığıyla, Kaz Dağı'na yakınlığı nedeniyle turizm açısından gelecek vaat etmektedir. İlçe Jeotermal Kaynak Suları açısından da oldukça zengindir. 2012 yılında yapımına başlanan Çan Belediyesi Termal Otel ve Konutları ile birlikte ilçeye büyük ekonomik yararlar sağlanacaktır. Halen inşaat aşamasında olan termal otel ve konutları önümüzdeki yıllarda bitirilip hizmet sunmaya başlayacaktır.

Çan, ileriki dönemlerde önemini arttıran bir merkez olmaya devam edecektir. Özellikle yapılması planlanan Tekirdağ-Çanakkale-Balıkesir Otoyolu ve Çanakkale Boğaz Köprüsü projeleri ilçemizin gelişmesini ve bölgenin merkezi yerlerinden biri olmasını sağlayacaktır. Termik Santral ve Linyit Kömürü Yataklarının bulunması, ilçenin büyük sanayi yatırımlarına açık bir bölge olduğunun göstergesidir. Özellikle İstanbul-Kocaeli-Bursa üçgeninde sıkışan sanayi tesislerinin tek alternatif bölgesi Güney Marmara bölgesidir. Çan ilçesi de bu önemli alternatif alanlardan birisidir. Geçmişten bu güne sanayici yapısıyla tanınan ilçe ileride de bu özelliğini koruyacaktır.

İleriki dönemlerde termik santralin bulunduğu bölgeye organize sanayi bölgesi kurulabilir. Özellikle yapılması planlanan Tekirdağ-Çanakkale-Balıkesir Otoyolu'nun ilçemizden geçmesi bunun için önemli bir adımdır. Çanakkale Boğaz Köprüsü'nün yapımı ile bölge tam anlamıyla bir üretim ve ihracat merkezi haline gelecektir. Yeter ki bu süreç iyi planlanıp, yönetilsin.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Çan ilçesinin kuruluş tarihi hakkında kesin bir bilgi yoktur. Tarihi kaynaklarda eski çağlarda adının Gergithes olduğu görülür. İlçe sınırları içinde bazı antik kalıntılar bulunması eski dönemlerden beri yerleşim yeri olduğunu gösterir. Etili yakınlarındaki antik kallikolone kentinin, üç tanrıça arasında güzellik yarışması yapılan yer olduğu söylenmektedir. Homeros’ta Ares’in Troyalıları bu tepeden saldırttığı yazar. Antik çağ tarihçilerinden Strabon ve Herodot “Gergisler” in yerini belirtirken Çan yöresini göstermiştir.Scliemann’ın Trova’da bulduğu bir yazıtta tüm Gergislerin MS 188 yılında Roma imparatorluğunun eline geçtiğini yazar. Çan 1897 yılında Bucak olarak Biga'ya bağlanmış ve 1 Ağustos 1945 yılında ilçe merkezi olmuştur. Kurtuluş savaşında 1921'de Yunan işgaline ve ağır bir yıkıma uğrayan Çan, işgalden 23 Eylül 1922’de kurtuldu. 1 Ağustos 1945'te çıkarılan bir yasa ile Biga ilçesinden ayrılmış, önceleri Bayramiç ilçesine bağlı olan Etili bucağı ile bugünkü Çan ilçesi oluşturulmuş ve daha sonra Çanakkale iline bağlanmıştır.

Doğal Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

887 kilometrekarelik bir alanı kaplayan Çan İlçesinin toprakları genellikle engebelidir.İlçenin en büyük yükseltisi AğıDağı (983 m)'dır.

En çukur yeri ise Kocabaş Çayı'nın (Tarihteki adı GRANİKOS) Biga İlçesi topraklarına geçtiği yerdir. Ovalar, su kenarlarında ve tepeler arasındadır. Karakoca Ovası, Bahadırlı Ovası, Helvacı Ovası en önemli ovalarıdır.İlçenin belli başlı tek akarsuyu vardır. Tarihi adı Granikos olan Kocabaş Çayı 90 km uzunluğundadır. Bu çay İlçenin güney kısmındaki dağlık bölümde olan Türkmen Deresi'nden doğar. Çan-Biga İlçelerinin topraklarını sulayarak Karabiga'dan Marmara Denizi'ne dökülür. Gölcük Deresi, Dereoba Deresi, Kaz Dere, İnceçay Deresi, Yuvalar Deresi, Soğuksu (Altıkulaç) Deresi önemli kollarıdır. İlçede genellikle Akdeniz İklimi ile Karadeniz İklimi arasında geçiş iklimi hakimdir. Kuzey rüzgarları daha etkilidir. Yıllık yağış miktarı 600 850 mm kadardır. Yağışlar daha çok sonbahar, kış, ilkbahar mevsiminde görülür. En yüksek sıcaklık +38,7 °C, en düşük -11,5 °C'dir. İlçenin %58'i ormanlıktır. İlçe sınırları içindeki ormanlarda daha çok akçam, karaçam, köknar, meşe, kayın, gürgen, kestane ağaçları görülür. Son yıllarda dikimlerle yeni orman alanları meydana getirmektedir.

Mahalleleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Atatürk Mahallesi
  • Cumhuriyet Mahallesi
  • İstiklal Mahallesi
  • Fatih Mahallesi
  • Karşıyaka Mahallesi
  • Seramik Mahallesi
  • Osman Efendi Mahallesi
  • Çakmakçayır Mahallesi

Belde[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Terzialan Beldesi

Bucak[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Etili Bucağı

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[2] 36.192 5.826 30.366
1970[3] 37.467 8.535 28.932
1975[4] 40.641 11.797 28.844
1980[5] 42.953 15.137 27.816
1985[6] 48.247 19.549 28.698
1990[7] 51.713 23.855 27.858
2000[8] 52.929 28.878 24.051
2007[9] 51.965 29.172 22.793
2009[10] 50.960 28.769 22.191
2010[11] 50.669 28.808 21.861
2011[12] 50.227 28.831 21.396
2012[13] 50.002 29.214 20.788
2013[14] 50.126 29.725 20.401

Eğitim-öğretim[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe'de 1 okul öncesi,14 ilkokul, 7 ortaokul, 9 ortaöğretim, 2 özel eğitim ve Meslek Yüksek Okulu faaliyet göstermektedir.

Yakın zamanda üniversite senatosundan geçen Çan Teknoloji Fakültesi'nin kurulması kararı ile birlikte ilçemiz eğitim-öğretim alanında daha da gelişecektir. Şuan da faal olan Çan Meslek Yüksek Okulunda 9 bölümde 23 programda 1302 (2012 verisi) önlisans öğrencisi öğrenim görmektedir.

Bölümler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Elektronik ve Otomasyon Bölümü
  • Yönetim ve Organizasyon Bölümü
  • Elektrik ve Enerji Bölümü
  • Madencilik ve Maden Çıkarma Bölümü
  • Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Bölümü
  • Pazarlama ve Reklamcılık Bölümü
  • Malzeme ve Malzeme İşleme Teknolojileri Bölümü
  • Bilgisayar Teknolojileri Bölümü
  • El Sanatları Bölümü

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Biga-Çan Karayolunun 4-33 km'leri arasındaki Bölünmüş Yol Çalışması ile ilçemizin ulaşım imkanları daha da gelişecektir.

Bu sayede özellikle Bandırma Limanına ulaşım daha da kolaylaşacaktır. Bu Bölünmüş yol çalışması ile ilçemiz Bursa Otoyolu'na Entegre olmuştur.

Bölünmüş Yol Çalışmasının 2013 yılında bitirilmesi planlanmaktadır.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede Çanakkale Seramik fabrikası ile Çan Termik Otel bulunmaktadır.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUgUz15. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspaVAes. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmzACQC. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtpLnNJ2. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuPYwqN. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwMqlpV. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bty3f8xw. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu03eOEs. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1mI4lt. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCmG4oe. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEqNTQh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGR15c5. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxT0itf. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  14. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUgUz15. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.