Türk Silahlı Kuvvetleri genelkurmay başkanları listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı forsu.

Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı, Kurtuluş Savaşı zamanında düzenli ordunun komuta ihtiyacı sonucunda kurulmuş olan ve resmî olarak Türkiye'yi korumakla görevlendirilen askeri kuruluştur.[1] Ek olarak görevleri arasında insani yardım ve kriz yönetimi de bulunmaktadır.[1] İlk Genelkurmay Başkanı Orgeneral İsmet İnönü'dür.[2] Genelkurmay Başkanlığı, Kara, Hava, Deniz, Jandarma ve Sahil Güvenlik olmak üzere beş ana komuta merkezinden oluşmaktadır. Jandarma ile Sahil Güvenlik, barış zamanında İçişleri Bakanlığı'na bağlıdır.[3]

1952 yılında Türkiye'nin NATO'ya katılmasıyla beraber Türk Silahlı Kuvvetleri'nde modernizasyon çalışmaları başlamıştır.[4] 1960 yılında silahlı kuvvetler, Türkiye'nin görmüş olduğu ilk askeri darbeyi gerçekleştirdi ve anayasayı değiştirdi.[5] Bu ihtilali Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç ile kuvvet komutanlarının imzasını taşıyan 12 Mart muhtırası izledi ve hükümet düşürüldü. 1974 Kıbrıs Harekatı'nın ardından oluşan siyasi kargaşa ortamı[6] sonucunda 12 Eylül Darbesi gerçekleşti. Sıkıyönetim ilan edilerek bir takım siyasi kuruluşlar feshedildi ve Genelkurmay Başkanı Kenan Evren, devlet başkanı oldu.[6][7] Askeri yönetimde 650 bin kişi gözaltına alındı, 1011 kişi mahkeme kararı olmadığı halde öldü veya öldürüldü.[8][9]

Türk Silahlı Kuvvetleri, NATO'nun ve Birleşmiş Milletlerin düzenlediği operasyonlara katılmaktadır.[4] Şu anda görevde bulunan 29. Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar, Ağustos 2015'te yapılan Yüksek Askerî Şûra'da göreve seçilmiştir.[10]

Cumhurbaşkanlık yapan Genelkurmay başkanları İsmet İnönü, Cevdet Sunay ve Kenan Evren'dir. En uzun görev yapan Genelkurmay başkanı Fevzi Çakmak[11], en kısa görev yapan ise Ragıp Gümüşpala'dır. Ragıp Gümüşpala, Millî Birlik Komitesi tarafından emekliye sevkedildi ve sadece 62 gün Genelkurmay başkanlığı yapmış oldu.[12]

Başkanlar listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

# Komutan Fotoğraf Göreve Başlangıcı Görev Bitişi Katıldığı muharebeler
1 Mirliva İsmet İnönü İsmet Pasa.jpg 3 Mayıs 1920 10 Kasım 1921 Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[13]
2 Mareşal Fevzi Çakmak Fevzi cakmak.png 5 Ağustos 1921 12 Ocak 1944 Arnavutluk isyanının bastırılması, Trablusgarp Savaşı,
Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[11]
3 Orgeneral Kâzım Orbay Mehmet Kazim Orbay.jpg 12 Ocak 1944 30 Temmuz 1946 31 Mart Ayaklanması'nın bastırılması,
Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[14]
4 Orgeneral Salih Omurtak Blanco portrait.svg 1 Ağustos 1946 8 Haziran 1949 I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[15]
5 Orgeneral Nafiz Gürman ANGurman.jpg 10 Haziran 1949 6 Haziran 1950 Trablusgarp Savaşı,
Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[16]
6 Orgeneral Nuri Yamut Blanco portrait.svg 5 Haziran 1950 10 Nisan 1954 Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[17]
7 Orgeneral Nurettin Baransel Blanco portrait.svg 28 Mayıs 1954 25 Ağustos 1955 Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[18]
8 Orgeneral Hakkı Tunaboylu Blanco portrait.svg 25 Ağustos 1955 10 Ekim 1957 I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[19]
9 Orgeneral Feyzi Mengüç Blanco portrait.svg 11 Ekim 1957 22 Ağustos 1958 I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[20]
10 Orgeneral Rüştü Erdelhun Blanco portrait.svg 23 Ağustos 1958 27 Mayıs 1960 I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[21]
11 Orgeneral Ragıp Gümüşpala Blanco portrait.svg 3 Haziran 1960 4 Ağustos 1960 I. Dünya Savaşı,
Kurtuluş Savaşı ve Şeyh Sait İsyanı'nın bastırılması.[12]
12 Orgeneral Cevdet Sunay Cevdet Sunay 1972.jpg 4 Ağustos 1960 16 Mart 1966 I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[22]
13 Orgeneral Cemal Tural Blanco portrait.svg 16 Mart 1966 16 Mart 1969 Katıldığı bir muharebe yok.[23]
14 Orgeneral Memduh Tağmaç Blanco portrait.svg 16 Mart 1969 29 Ağustos 1972 Katıldığı bir muharebe yok.[24]
15 Orgeneral Faruk Gürler Blanco portrait.svg 29 Ağustos 1972 6 Mart 1973 Katıldığı bir muharebe yok.[25]
16 Orgeneral Semih Sancar Semih Sancar.PNG 6 Mart 1973 7 Mart 1978 Kıbrıs Harekatı[26]
17 Orgeneral Kenan Evren Blanco portrait.svg 7 Mart 1978 1 Temmuz 1983 Katıldığı bir muharebe yok.[27]
18 Orgeneral Nurettin Ersin Blanco portrait.svg 1 Temmuz 1983 6 Aralık 1983 Kıbrıs Harekatı.[28]
19 Orgeneral Necdet Üruğ Blanco portrait.svg 6 Aralık 1983 2 Temmuz 1987 Katıldığı bir muharebe yok.[29]
20 Orgeneral Necip Torumtay Blanco portrait.svg 24 Temmuz 1987 3 Aralık 1990 Katıldığı bir muharebe yok.[30]
21 Orgeneral Doğan Güreş Blanco portrait.svg 6 Aralık 1990 30 Ağustos 1994 Katıldığı bir muharebe yok.[31]
22 Orgeneral İsmail Hakkı Karadayı Blanco portrait.svg 30 Ağustos 1994 30 Ağustos 1998 Katıldığı bir muharebe yok.[32]
23 Orgeneral Hüseyin Kıvrıkoğlu Blanco portrait.svg 30 Ağustos 1998 28 Ağustos 2002 Katıldığı bir muharebe yok.[33]
24 Orgeneral Hilmi Özkök Blanco portrait.svg 28 Ağustos 2002 28 Ağustos 2006 Katıldığı bir muharebe yok.[34]
25 Orgeneral Yaşar Büyükanıt Yaşar Büyükanıt cropped.jpg 28 Ağustos 2006 28 Ağustos 2008 Katıldığı bir muharebe yok.[35]
26 Orgeneral İlker Başbuğ Ilker Basbug.jpg 28 Ağustos 2008 27 Ağustos 2010 Katıldığı bir muharebe yok.[36]
27 Orgeneral Işık Koşaner Blanco portrait.svg 27 Ağustos 2010 29 Temmuz 2011 Katıldığı bir muharebe yok.[37]
28 Orgeneral Necdet Özel Necdet Özel cropped.jpg 29 Temmuz 2011 18 Ağustos 2015 Katıldığı bir muharebe yok.[38]
29 Orgeneral Hulusi Akar Hulusi Akar (cropped version).jpg 18 Ağustos 2015 Görevde Katıldığı bir muharebe yok.[39]
  • 1 Şeref/Savaş zamanı rütbesi.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b TSK, "Görevi" başlıklı internet yazısı.
  2. ^ TSK, "Genelkurmay Başkanları" başlıklı liste.
  3. ^ TSK, "Kuvvet Yapısı" başlıklı internet yazısı.
  4. ^ a b TSK, "Tarihçe" başlıklı internet metni.
  5. ^ TBMM resmi sitesi, "27 Mayıs ihtilali ile ülke yönetimine el koyan güç" başlıklı metin (Arşivlenmiş sayfadır).
  6. ^ a b CNN Türk, "Bir gecede değişimin adı: 12 Eylül Darbesi" başlıklı internet yazısı.
  7. ^ TSK, Kenan Evren biyografisi.
  8. ^ CNN Türk, "12 Eylül darbesinin bilançosu" başlıklı internet yazısı.
  9. ^ Ntvmsnbc, "12 Eylül’ün bilançosu" başlıklı internet haberi.
  10. ^ Türk Silahlı Kuvvetleri
  11. ^ a b TSK, "Fevzi Çakmak" biyografisi.
  12. ^ a b TSK, "Ragıp Gümüşpala" biyografisi.
  13. ^ http://www.tsk.tr/1_tsk_hakkinda/1_2_genelkurmay_baskanlari/konular/ismet_inonu.htm TSK, "İsmet İnönü" biyografisi.]
  14. ^ TSK, "Kazım Orbay" biyografisi.
  15. ^ TSK, "Salih Omurtak" biyografisi.
  16. ^ TSK, "Nafız Gürman" biyografisi.
  17. ^ TSK, "Nuri Yamut" biyografisi.
  18. ^ TSK, "Nurettin Baransel" biyografisi.
  19. ^ TSK, "İsmail Hakkı Tunaboylu" biyografisi.
  20. ^ TSK, "Feyzi Mengüç" biyografisi.
  21. ^ TSK, "Rüştü Erdelhun" biyografisi.
  22. ^ TSK, "Cevdet Sunay" biyografisi.
  23. ^ TSK, "Cemal Tural" biyografisi.
  24. ^ TSK, "Memduh Tağmaç" biyografisi.
  25. ^ TSK, "Faruk Gürler" biyografisi.
  26. ^ TSK, "Semih Sancar" biyografisi.
  27. ^ TSK, "Kenan Evren" biyografisi.
  28. ^ TSK, "Nurettin Ersin" biyografisi.
  29. ^ TSK, "Necdet Üruğ" biyografisi.
  30. ^ TSK, "Necip Torumtay" biyografisi.
  31. ^ TSK, "Doğan Güreş" biyografisi.
  32. ^ TSK, "İsmail Hakkı Karadayı" biyografisi.
  33. ^ TSK, "Hüseyin Kıvrıkoğlu" biyografisi.
  34. ^ TSK, "Hilmi Özkök" biyografisi.
  35. ^ TSK, "Yaşar Büyükanıt" biyografisi.
  36. ^ TSK, "İlker Başbuğ" biyografisi.
  37. ^ TSK, "Işık Koşaner" biyografisi.
  38. ^ TSK, "Necdet Özel" biyografisi.
  39. ^ TSK, "Hulusi Akar" biyografisi.