Gurlular

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Gurlular (Farsça: غوريان Gūrīyān, Kendileri arasındaki adları Şensebânîler شنسبانیان Şansabānīyān), Horasan'da, diğer birçok doğu İran Tacikler'i gibi Sünni Müslüman bir hanedandı.[1][2] Gurlular'ın kurduğu imparatorluğun merkezi bugün Afganistan sınırları içinde kalan Gur kenti olup toprakları günümüz İran, Afganistan, Pakistan topraklarını, Hindistan'ın kuzey bölgelerini, Türkistan'ın ve günümüz Arap ülkelerinin ise bazı bölümlerinden oluşuyordu.

Gurluların Türk[3][4][5][6][7][8][9][10][11][12] veya Tacik kökenli oldukları tahmin edilmektedir ancak bu kesinlik kazanmamıştır.[13]

1175 ve 1192 yılları arasında Gurlu Muhammed önderliğinde , Multan, Peşaver, Lahor ve Delhi hibi merkezler işgâl edilerek ele geçirildi. 1206'da Gurlular'ın ordusunda yer alan Kıpçak Türk bir general olan, Delhi'yi fethetmiş Kutbettin Aybek veya Kutbiddin Aybek bağımsızlığını ilân etti ve gelecekte Delhi Sultanlığı adı altında yaşayacak sultanlıklar dizisinin ilk halkasını kurdu. (1206-1526) [14]

Gurlular, yazılı kaynakların birçoğu günümüze dek ulaşamamış olsa da sanat ve edebiyatta oldukça ileri gitmişlerdir. Horasan'da gördükleri mimarî eserleri, minarelerin seçkin örnekleriyle anayurtlarına, Hindistan'a uyarlamışlardır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Encyclopaedia Iranica, C.E. Bosworth, ("Ghurids" 18 Temmuz 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.): "... The Ghurids came from the Šansabānī family. The name of the eponym Šansabānasb probably derives from the Middle Persian name Wišnasp (Justi, Namenbuch, p. 282). [...] Nor do we know anything about the ethnic stock of the Ghori's in general and the Sansabanis in particular; We can only assume that they were eastern Iranian Tajiks ... The sultans were generous patrons of the Persian literary traditions of Khorasan, and latterly fulfilled a valuable role as transmitters of this heritage to the newly conquered lands of northern India, laying the foundations for the essentially Persian culture which was to prevail in Muslim India until the 19th century. ..."
  2. ^ Encyclopaedia of Islam, "Ghurids", C.E. Bosworth, Online Edition, 2006: "... The Shansabānīs were, like the rest of the Ghūrīs, of eastern Iranian Tājīk stock. ..."
  3. ^ https://books.google.com.tr/books?redir_esc=y&hl=tr&id=POAwBwAAQBAJ&q=Ghuri#v=snippet&q=Ghuri&f=false
  4. ^ https://books.google.com.tr/books?id=XXnqbXhaTf8C&printsec=copyright&redir_esc=y#v=onepage&q=Ghurids&f=false
  5. ^ https://books.google.com.tr/books?redir_esc=y&hl=tr&id=985a1M7L1NcC&q=Ghori#v=snippet&q=Ghori&f=false
  6. ^ https://assets.cambridge.org/97805213/90453/sample/9780521390453ws.pdf
  7. ^ https://books.google.com.tr/books?id=RegDAAAAMBAJ&pg=PA31&lpg=PA31&dq=pratiyogita+darpan+april+2007&source=bl&ots=mR9vHZ22uv&sig=ACfU3U1Q5MOnW92SzWeQ2s3RR9lebRattw&hl=tr&sa=X&ved=2ahUKEwjh4sqhjuXoAhUr7KYKHd1HDZUQ6AEwAXoECAsQMg#v=onepage&q=turk%20invasions&f=false
  8. ^ "Central Asian arts - Eastern Turkistan". Encyclopedia Britannica (İngilizce). 21 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2021. 
  9. ^ "India - The Rajputs". Encyclopedia Britannica (İngilizce). 12 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2021. 
  10. ^ Formichi, Chiara (30 Nisan 2020). Islam and Asia: A History. 1. Cambridge University Press. doi:10.1017/9781316226803.005. ISBN 978-1-316-22680-3. 
  11. ^ Beaujard, Philippe (24 Ekim 2019). The Worlds of the Indian Ocean: A Global History. 1. Cambridge University Press. doi:10.1017/9781108341219.010. ISBN 978-1-108-34121-9. 
  12. ^ History of the Afghans : Translated from the Persian of Neamet Ullah. Dorn, Bernhard., Nimat Allah, Haravi. Cambridge: Cambridge University Press. 2013. ISBN 978-1-108-05625-0. OCLC 889971254. 
  13. ^ C. E. Bosworth, "Ghurids" 18 Temmuz 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Encyclopaedia Iranica, 2001, Online edition.
  14. ^ Ira M. Lapidus, A History of Islamic Societies 2nd ed. Cambridge University Press 2002

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]