Şabankara

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şabankara
Şıwankaran
1155-1425
Şabankara haritadaki konumu
Yaygın diller Kürtçe Farsça
Resmî din
İslam
Hükûmet Monarşi
Tarihçe  
• Kuruluşu
1155
• Dağılışı
1425

Şabankara (Kürtçe:Şıwankaran,Farsça : شبانکاره) (1363-1155)yılları arasında İran'ın Fars bölgesinde hüküm sürmüş Kürt[1][2] hanedanlık.

Hanedanlık bazen bağımsız bazen vasallık olarak hüküm sürmüştür, Bu Hanedanlığın kurucusu Şabankara Aşireti'nin (Kürt)[1][3][4] lideri Mir Fedlu (Fedlevi) bin Ali bin Hasan bin Eyyub'dur.[5]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Mir Fedlu, Büveyhîler'e bağlı bir komutanken, Büveyhîler'e isyan ederek onların hükümdarı Ebu Mansur'un, annesini kaçırdı, hapsetti ve öldürdü hükümdarlığı ele geçirdi ve bölgedeki kaleleri güçlendirdi.

Bunun üzerine Selçuklular, Sultan Alparslan'ın kardeşi Kavurd'u Mir Fedlu'ya gönderdi ve savaş başladı. Bu savaştan sonra Mir Fedlu Selçuklulara bağlılığını bildirdi ve İran valisi oldu.Bir süre sonra Selçuklulara bağlılığı red eden Fedlu,Khorshah kalesini ele geçirdi, bunun üzerine Nizamü'l-Mülk kaleyi kuşattı ve şiddetli bir savaş çıktı,Savaşın sonunda Selçuklular kaleyi ele geçirdi ve Mir Fedlu yakalandı. Daha sonra 1072'de idam edildi.

Mir Fedlu'nun ölümünden sonra Hasan b. El-Mübariz Hüsrev,Başa geçti,ve İran Valisi Cawli yönetimini kabul etmedi. Aralarında şiddetli çatışmalar yaşandı, ancak sonunda Mir Hüsrev, Kirman savaşında Cawli'ye yardım etti ve bir barış anlaşması yapıldı. Selçuklu hükümeti çöktüğünde, Bakan Nasihuddin,Şabankara'ları bölgedeki isyanları, yolsuzlukları ve yağmayı durdurmaya çağırdı,Mir bunu kabul etsede geri döndüğünde kirman ve burdesiri ele geçirdi, ardından Oğuz Türkleri kirmana saldırdı,burada yapılan savaşta Şabankara'lar zafer kazandı.

1260'da Moğol hükümdarı Hülagu, Ixa'ya saldırdı,Mir'i öldürdü ve Hanedanlığı yıktı, ancak tamamen dağılması 1363'te Müsâfirîler tarafından gerçekleştirildi.

Günümüzde hala Kirmanşah eyaletinde Şabankara adında bir Kürt Aşireti vardır.[6]

Kökeni[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilim adamları Şabankara'ların Kürt olduğunu söylemektedir.[7][8][9][2] Nitekim Kirmanşah eyaletinde hala Şabankara adında bir Kürt aşireti bulunmaktadır. Bununla birlikte, bazı bilim adamları, Ortaçağ döneminde “Kürt” teriminin sosyal bir etiket olduğunu ve etnik bir atama olarak yorumlanmaması gerektiğini belirtmektedir.[10]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Büchner, V. F.; Bosworth, C. E. (24 Nisan 2012). "S̲h̲abānkāra". Encyclopaedia of Islam, Second Edition (İngilizce). 
  2. ^ a b Yılmaz Öztuna, "Kürt Atabeyleri", Devletler Ve Hanedanlar - 1 İslam Devletleri, Ankara 2005, s. 510
  3. ^ "Shabankara". Academic Dictionaries and Encyclopedias (İngilizce). 28 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2021. 
  4. ^ First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936 (İngilizce). BRILL. 1993. ISBN 978-90-04-09796-4. 
  5. ^ First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936 (İngilizce). BRILL. 1993. ISBN 978-90-04-09796-4. 
  6. ^ [Ateş, Sabri (2013), Ottoman-Iranian Borderlands: Making a Boundary, 1843–1914, Cambridge University Press, p. 162, ISBN 9781107245082 Ateş, Sabri (2013), Ottoman-Iranian Borderlands: Making a Boundary, 1843–1914, Cambridge University Press, p. 162, ISBN 9781107245082] |url= değerini kontrol edin (yardım).  Eksik ya da boş |başlık= (yardım)
  7. ^ Büchner, V. F. (2012), "S̲h̲abānkāra", Encyclopaedia of Islam, BRILL, doi:10.1163/2214-871X_ei1_SIM_5253, ISBN 9789004082656
  8. ^ Spuler, B. (2012), "Faḍlawayh", Encyclopaedia of Islam, BRILL, doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_2233, ISBN 9789004161214
  9. ^ Oberling, Pierre (2004), Kurdish tribes, Iranica Online
  10. ^ Encyclopædia Iranica, online edition, New York. https://iranicaonline.org/articles/azod-al-dawla-abu-soja, 521; “It should be remembered that “Kurd” in the sources of the 4th-5th/10th-11th centuries refers to all the transhumants of the Zagros region including the Lors (Ebn Meskawayh, Tajāreb II, pp. 383, 392; Ebn al-Aṯīr, VIII, p. 521).”