İçeriğe atla

Hotakîler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Hotakîler
امپراتوری هوتکیان
د هوتکيانو ټولواکمني
Hotaki Hanedanlığı
1709-1738
Hotaki İmparatorluğu'nun 1728 sonlarındaki haritası
Hotaki İmparatorluğu'nun 1728 sonlarındaki haritası
BaşkentKandehar
(1709-1722), (1725-1738)
İsfahan
(1722-1729)
Yaygın dil(ler)Peştuca (şiir)[1]
Farsça (şiir)[a][1]
Resmî din
Sünnilik
HükûmetMutlak monarşi
Hükümdar 
• 1709-1715
Mirvaiz Hotaki
• 1715-1717
Abdülaziz Hotaki
• 1717-1725
Mahmud Hotaki
• 1725-1730
Eşreh Hotaki
• 1725-1738
Hüseyin Hotaki
Tarihî dönemYeni Çağ
21 Nisan 1709
23 Ekim 1722
29 Eylül 1729
24 Mart 1738
Öncüller
Ardıllar
Safevîler
Babürlüler
Afşar İmparatorluğu

Hotakî hanedanı (1709 - 1738) Afgan kökenli Gilzai Boyu'ndan (Peştunlar) gelen Mirvaiz Hotaki tarafından, bugünkü Afganistan'ın Kandehar şehrinde kurulmuştur. Mirüveys ve destekçileri 1709 yılında İran'da hüküm süren Safevî yönetimi zamanında ortaya çıktılar. Mirwais Han yönetime Pers Kralları'nı temsilen gelen Gürcistan doğumlu Kandehar valisini öldürerek başladı. Ardından Mirüveys bölgede bulunan diğer valilerin de öldürülmesini istesi, bunun ile birlikte Afganlar tüm Iran ordusunu mağlup etti ve ordu Safevîler'in başkenti İsfahan'ı da terk etmek zorunda kaldı.

Mirüveys Han 1715 yılında sağlık problemleri nedeni ile yaşamına yitirdi ve yerine Afganlar'dan oluşan bir ordu ile İran'ı işgâl eden bir komutan olan oğlu Mir Mahmud Hotaki geçti. Mir Mahmud 1722 yılında İsfahan şehrini ele geçirdi ve kendini İran Şahı ilân etti. Fakat büyük çoğunluk Fars kökenli olduğundan Mir Mahmud'un hükümdarlığı tepki topladı ve tanınmadı. Hotakî hanedanının egemenliği süresince bu nedenle büyük isyanlar yaşandı ve mutlak hâkimiyeti kurmayı zorlaştırdı. Aynı süreçte süregelen kan davaları nedeni ile oldukça zayıflayan hanedan İsfahan'da yerlilerin çıkardığı isyanın ardından Safevî soyundan gelen 3.000'den fazla kişinin de öldürüldüğü bir isyanla tamamen ortadan kalktılar. Hotakîler 1729'da Afşar Hanedanı'nın önderi Nadir Şah tarafından Damğan Muharebesi'nde yenildiler ve Afganistan'a geri püskürtüldüler.[2][3]

Hotakî hükümdarları

[değiştir | kaynağı değiştir]
İsim Resim Hükümdarlık başlangıcı Hükümdarlık bitişi
Mirvaiz Hotaki
Woles Mashar
1709 1715
Abdülaziz Hotaki
Emir
1715 1717
Mahmud Hotaki
Şah
1717 1725
Eşref Hotaki
Şah
1725 1729
Hüseyin Hotaki
Emir
1729 1738
  1. ^ "Hamisi olan Kandahar hükümdarı Şah Hüseyin Hotak, Narang'daki sarayında haftada bir kez şiir ve edebiyat "darbarı" düzenlerdi ve kendisi de Peştuca ve Farsça şiirler yazan bir yazardı."[1]
Özel
  1. ^ a b c Bausani 1971, s. 63.
  2. ^ Prof. D. Balland, "Ašraf Ghilzai", in Encyclopædia Iranica, Online Edition 2006, (LINK 11 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.)
  3. ^ Encyclopaedia Britannica - The Hotakis (from Afghanistan)...Link 11 Şubat 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Genel
  • Bausani, Alessandro (1971). "Pashto Language and Literature". Mahfil. Asian Studies Center. 7 (1/2 (Spring–Summer)): 55-69. 

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]