Dürrânîler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Dürrânîler
Dürrânî İmparatorluğu
د درانیانو واکمني

 

 

 

1747–1826
 

Bayrak

Ahmed Şah Dürrânî zamanında ulaştığı en geniş sınırlar.
Başkent Kandahar
(1747–1776)
Kabil
(1776–1823, 1839–1842)
Peşaver
(1776–1818; Kışlık Başkent)[1][2]
Herat
(1818–1826)[3]
Dil(ler) Peştuca, Farsça (resmi)
Din Sünni İslam
Yönetim Monarşi
Şah
 - 1747 - 1772 Ahmed Şah Dürrânî
 - 1803 - 1809 Şüca Şah Dürrânî
Günümüzdeki durumu Afganistan Afganistan
Hindistan Hindistan
İran İran
Pakistan Pakistan
Tacikistan Tacikistan
Türkmenistan Türkmenistan
Özbekistan Özbekistan

Dürrânîler, Peştunlardan Ahmed Şah Dürrânî'nin Afganistan'da kurduğu devlet. 1747-1826 yılları arasında hüküm sürmüştür.

Uzun zaman bölgenin dağlık kesimlerinde yaşayan bu boy Gazne Devleti zamanında islâmiyeti seçmiştir. Safevi Devleti ile Babür Devleti ilişkilerinde sıkıntılar yaşandığı bir sırada, Argandab ve Tarnak vadilerine indiler. Bölgenin durumu itibarıyla iki devlet arasında olmalarına rağmen, bölgelerinde bir otonomi ve serbestiyete sahiptiler.

Bir süre sonra Herat eyaleti'nin yönetimini ele geçiren Abdaliler, üzerlerine gelen Safi Kuli Han komutasındaki Safevi ordusunu yendiler ve Nadir Şah'ın zamanına kadar bölgenin hâkimi oldular. Nadir Şah, Safevi Devletini yıktıktan sonra, zamanın karışıklıklarından faydalanarak, Meşhed’i ele geçiren Abdalileri yenilgiye uğrattı. Nadir Şah, Abdalilerin askeri gücünden faydalanmak ve Gılzaler kabilesini kontrol altında tutmak amacıyla, Abdalileri Kandahar bölgesine yerleştirdi.

1747'de Abdalilerin reisi Ahmed Han, Nadir Şah'ın ölümünden sonra Kandahar'ı ele geçirerek hükümdarlığını ilan etti. 1769'a değin Hindistan üzerine dokuz sefer düzenledi. Birçok şehri ele geçirdi ve 1757'de Delhi'ye kadar ilerledi. Aral Gölünden Hint Okyanusuna kadar uzanan ve Horasan, Keşmir, Pencap, Sind, Peşaver, Multan, Deracat bölgelerini de içine alan bir Afgan devleti kurdu.

Ahmed Han'ın 1773'teki ölümünden sonra yerine geçen oğlu Timur Şah, devletin merkezini Kandehar'dan Kabil'e nakletti ve 1793'e kadar devleti yönetti. 1793-1800 yıllarında ise Zaman Şah iktidardaydı. 1800'den 1842'ye kadar karışıklık ve kardeş kavgalarının devam ettiği Abdaliye Devleti, bu tarihte yeni Afgan Devleti emiri Barakzay kabilesinden Dost Muhammed Han tarafından ortadan kaldırıldı.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Hanifi, Shah Mahmoud. "Timur Shah transferred the Durrani capital from Qandahar in 1775-76. Kabul and Peshawar then shared time as the dual Durrani capital cities, the former during the summer and the latter during the winter season." p. 185. Connecting Histories in Afghanistan: Market Relations and State Formation on a Colonial Frontier. Stanford University Press, 2011. Retrieved 2012-08-04.
  2. ^ Singh, Sarina (2008). "Like the Kushans, the Afghan kings favoured Peshawar as a winter residence, and were aggrieved when the upstart Sikh kingdom snatched it in 1818 and levelled its buildings." p. 191. Pakistan and the Karakoram Highway. Retrieved 2012-08-10.
  3. ^ L. Lee, Jonathan (1996). The Ancient Supremacy: Bukhara, Afghanistan and the Battle for Balkh, 1731-1901 (illustrated bas.). BRILL. s. 116. ISBN 9004103996. http://books.google.com.pk/books?id=nYaamE_3kD4C&pg=PA116. Erişim tarihi: March 8, 2013. "[The Sadozai kingdom] continued to exist in Herat until the city finally fell to Dost Muhammad Khan in 1862."