1961 Türkiye genel seçimleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(1961 Türkiye Cumhuriyeti genel seçimleri sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
1961 Türkiye genel seçimleri
Türkiye
← 1957 15 Ekim 1961 1965 →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 450 sandalyesi için
Çoğunluk için gereken 226 sandalye
  Birinci parti İkinci parti
  Inonu Ismet.jpg Blanco portrait.svg
Lider İsmet İnönü Ragıp Gümüşpala
Parti Cumhuriyet Halk Partisi Adalet Partisi (Türkiye)
Liderlik tarihi 10 Kasım 1938 11 Şubat 1961
Liderin bölgesi Malatya İzmir
Son seçim 178 sandalye, %41,4 Yeni parti
Sandalye 173 158
Değişim azalış 5
Halk oyu 3.724.752 3.527.435
Oran  %36,74  %34,80
Değişim azalış %4,35

  Üçüncü parti Dördüncü parti
  Osman Bölükbaşı (cropped).jpg Blanco portrait.svg
Lider Osman Bölükbaşı Ekrem Alican
Parti Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi Yeni Türkiye Partisi (1961)
Liderlik tarihi 16 Ekim 1958 13 Şubat 1961
Liderin bölgesi Ankara Sakarya
Son seçim Yeni parti Yeni parti
Sandalye 54 65
Halk oyu 1.415.390 1.391.934
Oran  %13,95  %13,72

1961 genel seçimleri.png

Önceki Başbakan

Cemal Gürsel

Seçilmiş Başbakan

İsmet İnönü
Cumhuriyet Halk Partisi

1961 Turkish general election results pie chart.jpg

1961 Türkiye genel seçimleri, 15 Ekim 1961 tarihinde yapılan bu genel seçimler ile Türkiye Büyük Millet Meclisi 12. yasama dönemi için 450 milletvekili seçildi. 27 Mayıs Darbesi'nin ardından yapılan ilk genel seçimlerdir.

Gelişmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

27 Mayıs Darbesi sonrası demokrasiye dönüş sürecinde, kapatılan Demokrat Parti'nin (DP) oy tabanına yönelen iki parti kuruldu; Adalet Partisi (AP) ve Yeni Türkiye Partisi (YTP). AP başkanlığına, Türk Silahlı Kuvvetleri'nden (TSK) gelebilecek olası tepkilere karşı Genelkurmay eski başkanı Ragıp Gümüşpala, YTP başkanlığına da Millî Birlik Komitesi (MBK) döneminin ilk hükümetinde Maliye bakanı olan Ekrem Alican getirildi. Sosyalist eğilimli Türkiye İşçi Partisi'nin (TİP) kurulmasına izin verildi. TİP, birer kitle partisi olan öteki partilerden farklı olarak, bir sınıfı, emekçileri temsil ettiğini açıkladı.

DP'nin oy tabanına yönelen AP ve YTP'nin propagandaları, çalışmaları, DP'yi deviren TSK'ın tepkisiyle karşılaştı. MBK'nın Çankaya Köşkü'nde siyasal parti temsilcileriyle yaptığı bir yuvarlak masa toplantısından sonra ortak bir bildiri yayımlandı (5 Şubat 1961). DP iktidarının meşruluğunu yitirdiği vurgulandıktan sonra siyasi amaçlarla DP önderlerinin savunulmaması, devrimlerin ve dini inançların propaganda konusu yapılmaması, seçimlerin yasallığının tartışılmaması gerektiği belirtildi.

15 Ekim'deki milletvekili seçimleri nispi temsil sistemiyle yapıldı. Tek başına iktidar olmayı bekleyen Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), oyların yüzde 36,7'sini toplayarak 173 milletvekili çıkarınca TBMM'de birinci parti oldu. AP 158, Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi (CKMP) 54, YTP 65 milletvekilliği kazandı. Hiçbir parti mutlak çoğunluğu kazanamadığı için CHP ile AP arasında bir koalisyon hükümeti kuruldu.

Sonuçlar[değiştir | kaynağı değiştir]

1961 genel seçimleri'nin sonuçları;[1]

Toplam Sandık
Toplam Seçmen 12.925.395
Toplam Kullanılan Oy 10.522.716
Toplam Geçerli Oy 10.138.035
Geçersiz/Boş Oy 384.681
Katılım Oranı (%) 81,4
Milletvekili Sayısı 450
Parti Genel Başkan Oy  % Sandalye +/–
Cumhuriyet Halk Partisi İsmet İnönü 3.724.752 36,74 173 azalış 5
Adalet Partisi Ragıp Gümüşpala 3.527.435 34,80 158 Yeni
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi Osman Bölükbaşı 1.415.390 13,95 54 Yeni
Yeni Türkiye Partisi Ekrem Alican 1.391.934 13,72 65 Yeni
Bağımsızlar 81.732 0,79 0 azalış 2
Toplam 10.522.716 100 450 azalış 152

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]