Michael Jackson

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Michael Jackson

Bad World Tour'da Performans sergilerken
Genel bilgiler
Doğum adı Michael Joseph Jackson
Unvanı King of Pop (Popun Kralı)
Doğum 29 Ağustos 1958(1958-08-29)
Gary, Indiana, ABD
Ölüm 25 Haziran 2009 (50 yaşında) Los Angeles, Kaliforniya, ABD[1]
Tarzlar R&B[2], Soul, Pop, Dans-Pop, Disco,Rock, Urban, New jack swing, Funk, Motown
Meslekler Şarkıcı, Şarkı sözü yazarı, Yapımcı, Aranjör, Dansçı, Oyuncu
Çalgılar Vokal, perküsyon
Etkin yılları 1964-2009
Plak şirketi Steeltown, Motown, Epic, Legacy
İlişkili hareketler The Jackson 5
Resmî sitesi www.michaeljackson.com

Michael Joseph Jackson (29 Ağustos 1958; Gary, Indiana - 25 Haziran 2009; Los Angeles, Kaliforniya), "Pop'un Kralı" olarak tanınan Afro-Amerikalı efsanevi şarkıcı, müzisyen, besteci, söz yazarı, dansçı ve pop yıldızı.

Jackson ailesinin dokuz çocuğunun yedincisi olarak dünyaya gelen Michael Jackson, babasının kurduğu Jackson 5 grubunda 1964 yılında henüz 6 yaşındayken müzik yaşamına atılmıştır. Daha sonra Off the Wall (1979), Thriller (1982), Bad (1987), Dangerous (1991), HIStory (1995) gibi milyonlarca satan solo albümlere imza atan Jackson, büyük bir şöhret kazanmış ve “Popun Kralı” (İngilizce: King of Pop) olarak anılmaya başlanmıştır. Albümleri tüm dünyada 140 milyon üzerinde satmıştır. Michael Jackson sadece stüdyo albümleri olarak 125 milyon albüm satışı ile stüdyo albümleri dünyada tüm zamanların en çok satmış müzisyenidir. Thriller albümü 55 milyon üzeri ile dünyada en çok satan 1. albümdür, ayrıca ABD'de en çok satan 1. albümdür. Dünyanın en çok satan albümleri listesinde beş albümü ile listeye en çok girmiş 1. kişidir ve Thriller ile 1 numaradadır. Tamamen kendine ait dans tarzı ile, dansa yeni bir soluk getirmiş, herkesi etkilemiş, dünyaca ünlü R&B müzisyenlerin danslarında Michael Jackson figürleri görmek klasik hale gelmiştir, R&B kliplerindeki birçok dans hareketinin orijini Michael Jackson'a aittir, dünyanın en iyi dansçılarından biri olarak gösterilir.[3][4] Guinness Rekorlar Kitabı'na da girmiştir.

Michael Jackson, özellikle ölümünden önceki son yıllarda bazı sağlık sorunları ve skandallarla gündeme gelmiştir. Üç çocuk babası olan Michael Jackson, 25 Haziran 2009 günü Los Angeles'taki evinde geçirdiği rahatsızlık sonucu koma hâlinde hastaneye kaldırılmış fakat kurtarılamamıştır. Ölüm nedeni kalp durması sanılsada, Los Angeles Adli Tıp Kurumu'nun yaptığı otopsi ile ölüm nedeninin uykusuzluk tedavisinde kullandığı çok güçlü anestezi ilacı propofol olduğu açıklanmıştır. Propofol ve sakinleştirici lorazepam ilaçlarının Jackson'ın ölümünün en önemli nedenleri olduğu kaydedilen açıklamada, Jackson'ın kanında midazolam, diazepam, lidocaine ve ephedrine ilaçlarının da bulunduğu söylenmiştir. Olayın cinayet olmasından şüphenilmekle birlikte Jackson'ın şahsi doktoruna Şubat 2010'da "kazara ölüme sebebiyet verme" suçundan dava açılmıştır. Bu dava doktorun mahkeme kararıyla hapis cezasına çarptırılmasıyla sonuçlandı.[1][5]

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Çocukluk ve gençlik yılları: 1958 - 1978[değiştir | kaynağı değiştir]

Jackson'ın çocukluk yıllarını geçirdiği Gary, Indiana'daki evi

29 Ağustos 1958 tarihinde, Amerika'nın Indiana eyâletinin, Gary şehrinde doğdu.[6][7] Dokuz çocuklu bir ailenin yedinci üyesi olarak dünyaya gelen sanatçının tam adı, Michael Joseph Jackson'dır. Şarkıcının fabrika işçisi olan babası, Joseph Jackson, müziğe tutku derecesinde bağlıydı ve boş zamanlarında gitar çalıyordu. Eşi Katherine (Scruse) ile evlenip kalabalık bir aile haline geldikten sonra, bu ilgisini çocuklarına da aşıladı.

60'lı yılların başlarında büyük erkek kardeşleri, Jackie, Tito ve Jermaine, babaları tarafından organize edilen "The Jacksons" adında bir grup kurarak, kulüplerde şarkı söylemeye ve yarışmalara katılmaya başladılar.[8] Jackson'ın sahip olduğu ses ve dans yeteneği, kısa zamanda fark edildi. Henüz yaşı küçük olmasına rağmen, özellikle solo şarkılardaki performansı nedeniyle, 1963'te, diğer kardeşi Marlon'la birlikte gruba dahil edildi.[9] Artık beş üyeden oluşan kardeşler, grubun adını "The Jackson 5" olarak değiştirdi.[10][11][12][13]

1968'e kadar geçen süreçte, amatör çalışmalarına gece kulüplerinde ve barlarda devam eden grup, Harlem, New York'ta bulunan Apollo Tiyatrosu'nda düzenlenen bir yarışmada birinci gelerek,[14] dönemin en ünlü R&B plak şirketi Motown'ın kurucusu Berry Gordy'nin dikkatini çekti. 1968'te Motown'la imzaladıkları sözleşmeden sonra Kaliforniya'ya taşınan grubun yıldızı hızla parlamaya başladı.[15]

Söz konusu şirketten Suzanne de Passe’ın menajerliğinde çıkan ilk dört tekli, "I Want You Back", "ABC", "The Love You Save", "I'll Be There" listelerde bir numaraya oturdu.[16] O-Jays grubu ve James Brown[17] gibi soul müziğin önderlerinin izinden giden The Jackson 5, 70'lerin başında zenci pop ve soul vokal gruplarının dünya çapında bir numaralı temsilcisi haline gelmişti... Michael Jackson ise, bu yeni müzik tarzını kendi içerisinde, dansıyla birlikte harmanlayarak, özgün bir tarza dönüştürecek, kendi kulvarında yalnız koşacaktı. Grubun bu hızlı yükselişinden sonra, güçlü sesiyle, farklı dansıyla oldukça sivrilen ve öne çıkan Michael Jackson, 1971-1976 yılları arasında halen The Jackson 5'a bağlı olarak, yine Motown'dan, "Got To Be There", "Ben", "Music and Me" ve "Forever Michael" adlı ilk solo albümlerini çıkardı.[18] Artık Jackson için bireysel kariyerin önü açılmıştı.[8]

Walt Disney Pictures tarafından, 1971'de grubun çizgi filmi yapıldı ve yayına verildi. Ününü tüm dünyaya duyuran Jackson kardeşler, uluslararası konserler serisine 1972'de İngiltere'den başladılar ve gittikleri her yerde kapalı gişe yaptılar. Bu dünya turnelerinde Commodores ve Lionel Richie, The Jackson 5'ın alt grupları olarak sahneye çıkmıştı. 1973'ten itibaren grubun satış rakamlarının düşme eğilimi göstermesiyle birlikte, Motown kontrolü ele alarak, bundan böyle şirket tarafından seçilecek şarkıların seslendirilmesi konusunda Jackson'lara baskı yapmaya başladı. Sıkıntılı günler geçiren grup, 1976'da şirketten ayrılma kararı alarak, Epic Records'la sözleşme imzaladı.

Şirketin sahibi Berry Gordy'nin kızıyla evli olan Jermaine Jackson, taraflar arasındaki bu ihtilaftan dolayı, gruptan ayrılarak Motown'da kaldı. İsim hakkını kaybeden Jackson kardeşler ise, Jermaine'in yerine en küçük kardeşleri Randy'i gruba dahil ederek, The Jacksons olarak ismini değiştirdi.[19] Yenilenen grup için artık yeni bir dönem başlıyor; Michael ise zirveye doğru koşar adım ilerliyordu. The Jacksons kısa zamanda toparlandı ve 1976 - 1984 yılları arasında, ağırlıklı kendi parçalarından oluşturdukları albümler ve teklilerle kariyerlerinde yükselmeye devam etti. Yeni şirketlerinden altı yeni albüm çıkaran grubun, 1978'deki Destiny çalışması neredeyse patlama yaptı ve Jackson kardeşlerin en başarılı albümleri arasında yer aldı.

Jackson 5 grubu ile birlikte Michael 1972 yılında

Bu albümün Michael için de ayrı bir önemi oldu. Çünkü kendi bestelediği şarkılar, dünya çapında büyük beğeni topladı ve grubun klasikleri arasına girmeyi başardı. Böylece Michael'ın "beste yapabilme" gibi başka bir yeteneği daha ortaya çıkmış oldu. Söz konusu albüm iki milyondan fazla satarak, grubun ve özellikle de Michael'ın ününe ün kattı.

Off The Wall: 1978 - 1982[değiştir | kaynağı değiştir]

1978'e gelindiğinde ise, Michael için farklı tecrübeler söz konusu olacaktı. Jackson, korkuluğu canlandırdığı "The Wiz" adlı müzikal filmde,[20][21] aralarında aşk dedikodusunun çıktığı Diana Ross ile birlikte rol aldı. Tam da bu dönemde, müzikalde kullanılacak olan şarkıları aranje eden Quincy Jones'la Michael'ın yolları kesişti.[22] Jones, ünlü pop starın gelecekteki başarısının ortaklarından biri olacaktı. Çünkü, film prodüksiyon aşamasındayken, Jackson'la Jones oldukça uyumlu bir ortaklık kurdular ve Michael'in bağımsız ilk solo albümünü birlikte yapmak için anlaştılar. Böylece 1979'da, ünlü şarkıcının ilk bağımsız solo albümü olan "Off the Wall", Jones'un yapımcılığında Epic Records'tan çıktı.[23] "Don't Stop 'Til You Get Enough", "She's Out Of My Life", "Off The Wall", "Rock With You" gibi dünya çapında ses getiren birçok hit parçayı içinde barındıran bu albüm, inanılmaz satış rakamlarına ulaşarak, Michael'ı pop müzik ve eğlence dünyasının idolü haline getirecek; sanatçıya ilk önemli ödüllerini kazandırmaya başlayacaktı.[24] 1980 yılında, American Music Awards tarafından 3 dalda ödüle layık görülen albüm (En İyi Soul/R&B Albümü - Off the Wall, En İyi Soul/R&B Erkek Şarkıcı, En İyi Soul/R&B Şarkı - Don't Stop 'Til You Get Enough), birçok liste başarı ödülünün de sahibi oldu. Aynı yılın Şubat ayına gelindiğinde, Michael yine "Don't Stop 'Til You Get Enough"la "En İyi R&B Erkek Vokal" dalında ilk Grammy ödülünü aldı.[24]

Bir caz müzisyeni olan Jones'un, albümdeki parçalarda bu müzik türünü altyapıya yerleştirmesi doğal karşılanırken, bununla yetinilmeyip disco ve funky tarzı ritimlere de yer vermiş olması, sadece Michael'e özgü yeni bir müzik türünün ortaya çıkmasına neden oldu. Elbette bu da, Jackson'a benzersiz ve evrensel bir ün getirdi. İlk olarak yakın arkadaşı, Elizabeth Taylor tarafından kendisine atfedilen ve sonraları yaygın bir ifade şeklini alan "pop idolü" benzetmesi, özellikle bu dönemlerde anılmaya başlandı.

İlk solo albümünün getirdiği başarıların yanı sıra, Jackson kardeşlerle de çalışmaya devam eden Michael, 1980'de grupla birlikte "Triumph" albümünü çıkardı. Bestelediği şarkılar ve bunlara yazdığı sözlerle Triumph'a damgasını vuran yine Michael oldu. "Can You Feel It"e çekilen farklı klip de büyük ses getirdi ve sanatçının dans yeteneği milyonlarca müziksever tarafından yansındı. 1982'de ise, ünlü pop yıldızına, En İyi Çocuk Albümü dalında Grammy ödülü kazandıracak olan E.T. (Extra-Terrestrial) filminin orijinal soundrack'i "Someone in the Dark" şarkısını seslendirdi.[25]


Thriller: 1982 - 1987[değiştir | kaynağı değiştir]

1982 yılı, ünlü pop yıldızı için neredeyse bir dönüm noktası oldu. Jackson'ı hemen hemen bugün bulunduğu noktaya getiren ve efsaneleştiren albüm, "Thriller", Epic Records'tan yine Quincy Jones yapımcılığında müzikseverlerin beğenisine sunuldu. Genellikle arka arkaya, tekli halinde piyasaya sürülen albümün "Wanna Be Startin' Somethin'", "Billie Jean", "Beat It"i de içeren her şarkısı hit oldu ve müzik tarihinde tüm zamanların en yüksek satış rakamına ulaşarak rekor kırdı.[26]

Şarkıların yanı sıra, dört hit parça için kısa film tadında çekilen, güçlü ve geniş bütçeli prodüksiyon gerektiren ilginç klipler de büyük yankı uyandırdı. MTV, Billie Jean'le, ilk defa siyahi bir şarkıcının video klibini yayınlamış oldu. Fantastik bir konuyla kurgulanmış ve danslarla görsel bir şölene dönüştürülmüş Thriller şarkısının 13 dakikalık klibi ise, patlama yaptı ve gelen talepler üzerine VHS formatında piyasaya sunularak, yine ulaşılamayacak bir satış rekoruna imza attı.

Jackson Beyaz Saray'ın bahçesinde başkan Ronald Reagan ve first lady eşi Nancy Reagan ile birlikte

Klipte Michael'in sergilediği özgün dans kareografileri, birçok gence ilham kaynağı oldu. Özellikle Jackson kardeşler olarak katıldıkları Motown'ın 25.kuruluş yıldönümünde, Billie Jean'i seslendirirken sergilediği moonwalk denilen ayak kaydırma hareketi, Jackson'ın imzasıyla tarihe geçti.[27][28]

37 hafta zirvede kalan ve Billboard albüm listesinde 122 hafta geçiren Thriller, elbette birçok ödülü de beraberinde getirdi. 1984 yılında, 12 dalda aday gösterildiği Grammy'den 8 ödülle ayrılan Jackson, bir gecede en çok ödül alan sanatçı unvanını, 2000 yılında Carlos Santana egale edene kadar elinde tutmayı başardı (Ödüllerin yedisi Thriller'a giderken, biri de, 1982'de seslendirdiği "Someone in the Dark"a verildi). Albüm aynı yıl, 8 Amerikan Müzik Ödülü, 4 Amerikan Video Ödülü, 3 MTV Video Müzik Ödülü ve Üstün Başarı Ödülü almaya hak kazandı.

Bu sırada, Pepsi-Cola'yla sponsorluk anlaşması imzalayan ve kardeşleriyle birlikte şirketin reklam filmlerinde rol alan Jackson'ın başına talihsiz bir olay geldi. Reklam çekiminde, havai fişek gösterisi esnasında saçları alev alarak cildinde ciddi hasar meydana geldi. Jackson, gördüğü fiziksel zarardan şirketi sorumlu tuttu ve tazminat davası açtı.[29] Lehine sonuçlanan davadan kazandığı astronomik meblağı ise, tedavisini yürüten hastaneye bağışladı.[30]

1984'te, Thriller rüyası devam ederken, kardeşleriyle tekrar biraraya gelerek "Victory" albümünü çıkardılar.[31] Bu albümde de Michael tarafından yazılmış ve bestelenmiş hit parçalar bulunuyordu. Jackson kardeşlerin en başarılı albümü olan Victory için 5 aylık uluslararası dev bir turne düzenlendi. Turne gelirinin tümünü bağışlayacaklarını duyurması üzerine, Jackson'ın adı, jest olarak Hollywood yıldızlar geçidine eklendi. Turneden 5 milyon $ gelir elde edildi.[32] 1985'te, "Beat It" adlı şarkısını, alkollü araba kullanmaya karşı televizyonlarda ve diğer basın-yayın organlarında yürütülen kampanyalarda kullanılmak üzere bağışlaması nedeniyle, dönemin devlet başkanı Ronald Reagan tarafından, teşekkür amacıyla Beyaz Saray'a davet edildi.[33]

Jackson ileriki yıllarda, ünlü bir dünya starı olarak, çok daha fazla ses getirecek sosyal sorumluluk ve insani yardım projelerini hayata geçirecekti. Bunlardan en önemlisi, USA for Africa kampanyası çerçevesinde,[34] özellikle Doğu Afrika'da açlık sınırında ve yardıma muhtaç bir şekilde yaşayan insanlar için, Lionel Richie ile birlikte yazdığı "We Are the World" parçasıydı. Dünya çapında en çok satış rakamına sahip tekli olma özelliğini hala taşıyan şarkı, Stevie Wonder, Tina Turner, Diana Ross, Ray Charles, Cindy Lauper, Bob Dylan, Bruce Springsteen gibi ünlülerin de aralarında bulunduğu 40'dan fazla popüler sanatçı tarafından seslendirildi. Bu başarının ardından, We Are the World'le Richie ve Jackson, Yılın Şarkısı dalında Grammy Ödülü'nü almaya hak kazandı.

1985 yılı yıldız şarkıcı için yalnızca övgülerle geçmedi. Jackson, içinde birçok ünlü sanatçı tarafından seslendirilmiş parçanın yanı sıra, özellikle Beatles'a ait 200'den fazla şarkının telif hakkını bulunduran ATV Müzik'in en büyük hissesini satın alarak,[35][36] birçok tartışmaya neden oldu. En sert tepki de müzayedeyi düzenleyen yakın arkadaşı, söz yazarı Paul McCartney'den geldi. Bu olay, dostluklarının ve bilhassa ortak söz yazarlığı çalışmalarının sonu oldu.

Söz konusu tartışmaların ardından, birtakım basın ve medya çevreleri, uzun süre yaşamak için Elephant Man'ın kemiklerini satın almaya kalkıştığından, ilginç tavırlarına kadar birçok konuda sanatçıya karşı alaycı bir üslup kullanmaya ve adından "Wacko Jacko" gibi irrite edici şekilde bahsetmeye başladı.

1986'da, George Lucas'ın yapımcılığında ve Francis Ford Coppola'nın yönetmenliğinde[30] çekilen "Captain EO" adlı kısa filmde Jackson, Kaptan EO rolüyle ekranların karşısına geçti.[37][38] 17 dakika olmasına rağmen yaklaşık 17 milyon dolara malolan film, o güne kadar çevrilmiş, dakika başına en büyük maliyete sahip filmdi. Disneyland'da gösterime giren film için Jackson, "Another Part Of Me" (sonradan "Bad" albümünde de yer aldı) ve "We Are Here To Change The World" adlı iki yeni parça seslendirdi.

Bad: 1987 - 1990[değiştir | kaynağı değiştir]

1987'de, pop yıldızı, "Bad" albümüyle müzik severlerin karşısına çıktı.[39] Quincy Jones'un yapımcılığını üstlendiği son Michael Jackson albümüydü ve yine Epic Records etiketi taşıyordu. "I Just Can't Stop Loving You", "Bad", "The Way You Make Me Feel", "Man in the Mirror" ve "Dirty Diana" gibi tekliler listelerde bir numaraya oturarak, Bad Amerikan müzik tarihinde beş şarkısı Amerikan müzik listesinin zirvesine yerleşen ilk albüm oldu.[40][41] 2008 itibariyle, albüm, ABD'de sekiz milyon gönderileri de dahil olmak üzere dünya çapında 30 milyon kopya satmıştır.[42][43]

Jackson'ın Bad döneminde giydiği altın kaplama askeri tarzdaki ceket

Albümün tanıtımından sonra Jackson, yine Pepsi sponsorluğunda, on altı ay gibi oldukça uzun bir zaman alacak ilk solo dünya turnesine çıkarak hayranlarıyla buluştu; 123 konser verdi.[44] Bu arada Pepsi reklamlarıyla ekranlarda boy gösterdi. Dönüşündeyse, Bad şarkısına, Martin Scorsese yönetmenliğinde 18 dakikalık, yine kısa film niteliğinde bir klip çekildi. Ancak klipteki yeni Michael Jackson görüntüsü, neredeyse şarkıdan daha çok konuşulur hale geldi. Çünkü ünlü şarkıcının hem yüzünde, hem de ten renginde çok belirgin ve şaşırtıcı değişiklikler vardı. Medya, sanatçının, zenci olmaktan utandığı için ten rengini beyazlatmaya çalıştığı, burun estetiği, alın kaldırma ve dudak inceltme operasyonu gibi birçok ameliyat geçirdiği iddialarını ortaya attı.[45]

Ancak şarkıcı, 1988 yılında kendi yazmış olduğu Moonwalk adlı otobiyografisinde, sadece iki tane estetik operasyon yaptırdığını ve çenesindeki yaralardan dolayı da cildi için cerrahi işlem uygulandığını yazdı.[45] Bad'in klibi de tüm bu sansasyonlara rağmen, oldukça iyi bir satış rakamına ulaştı.

Jerry Kramer ve Colin Chilvers tarafından yönetilen; Kellie Parker, Sean Lennon ve Brandon Adams'ın Jackson'a eşlik ettiği "Moonwalker" adlı müzikal film, 1988 yılında gösterime girdi[46] ve izleyiciler tarafından büyük ilgi gördü. Filmin VHS sürümü bir milyon satış adediyle yeni bir rekora imza attı. Artık yıldız sanatçı, pop,rock ve soul müziğinin kralı ilan edilecek ve Elvis Presley[46], Beatles[46], Frank Sinatra[46] gibi dünya çapında üne kavuşarak zirveye oturmuş bir idol haline gelecekti.

Filmin başarısından sonra, paparazzilerden ve hakkında türetilen dedikodulardan bunalan Michael, Hayvenhurst'te ailesiyle birlikte yaşadığı evi terk ederek, 2700 dönümlük dev bir alana kurulu Neverland çiftliğini satın aldı ve orada gözlerden uzak yaşamaya başladı. Çok küçük yaşta hayata atılmak zorunda kaldığı için, özlemini kurduğu çocukluk günlerini yaşayabilmek adına, lunaparktan hayvanat bahçesine, büyükçe bir göle kadar kendine apayrı bir dünya kurdu bu çiftlikte.

Dangerous: 1991 - 1994[değiştir | kaynağı değiştir]

1991'de, Jackson, müzik şirketini değiştirerek astronomik bir rakamla Sony'le sözleşme imzaladı. 15 yıllık bir sürece ve altı albüm ile bir film çalışmasına dayanan kontrat, Michael'e sağladığı ekonomik getiriyle, adından çok söz ettirdi. Aynı yılın Kasım ayında, sanatçının yeni albümü Dangerous piyasaya çıktı.[47]

"Ben yalnızca dürüst olmak isteyen, insanları mutlu etmeye çalışan biriyim. Tanrı'nın bana ihsan ettiği yeteneğim aracılığıyla onlara biraz olsun 'kaçış duygusu' vermek amacım. Kalbim burada işte. Tüm yapmak istediğim bu..."

Michael Jackson, [48]

Albümün hit parçası olan "Black Or White"a John Landis yönetmenliğinde çekilen klip, olay yarattı. Klip, şiddet ,cinsellik ve ırkçılık gibi öğelere gönderme yapıyor; özellikle sonlarına doğru görülen bazı sahnelerle şimşekleri üzerine çekiyordu. Sözkonusu klibin, medya ve kamuoyunda yarattığı tartışmalar nedeniyle, Jackson bir basın bülteni yayınlayarak üzüntüsünü ifade etti ve ihtilafa konu olan bölümleri kaldırttı. sansasyonlara rağmen, "Remember The Time",[49] "In The Closet",[49] "Jam"[49] gibi hit parçalar daha çıkaran albüm, sonraki albüm HIStory'nin yayımlanmasına kadar dünya çapında yirmi iki milyon adet satmıştı.[50]. Sanatçının çıktığı ikinci dünya turnesi, hemen her ülkenin basın-yayın organları tarafından birebir takip edildi.[49]

1992'de, MTV tarafından kanalın ilk uluslararası yarışması yayınlanmaya başladı. Dünya çapında birçok insanın katılabildiği yarışmanın ödülü ise, Michael'la bir akşam yemeğiydi. Oldukça büyük ilgi uyandıran yarışmanın talihlileri, ünlü sanatçının "In the Closet" adlı teklisinin klip çekimlerinde biraraya geldi. Ertesi yıl ise, ABC kanalınca Jackson kardeşlerin gerçek hayat hikâyelerine dayanan görsel biyografileri "The Jacksons: An American Dream" yayına sunuldu. Gerçekten de, neredeyse bir rüyanın dünyanın gerçek olgularıyla yakın temasa geçtiği bir hikâyeye sahip olan Michael ve kardeşlerinin, evrensel popülaritesinin altında yatan neden belki de buydu.

Aynı yıl, Jackson, sosyal sorumluluk çerçevesinde, hümanist projelere imza atmaya devam etti ve "Heal the World Foundation" adı altında bir fon kurdu. Fonun amacı, çocukların daha iyi ve eşit yaşam koşullarına sahip şekilde büyümesini, yaşadıkları topluma faydalı hale gelmesini sağlamaktı. Kuruluşun faaliyet merkezi Kaliforniya civarında, Santa Ynez'di ve yardıma muhtaç çocuklar, ünlü yıldızın Neverland çiftliğindeki oyun alanlarından yararlanıyordu. Jackson bu fon için 3.5 milyon kişiye 67 tane konser verdi. Konserlerin tüm geirleri bu fona yatırıldı.[51][52] O $ 20 milyon, bir rekor daha kırma için halen ayakta olan HBO ile yaptığı anlaşmayla Dangerous dünya turu için yayın haklarını sattı.[53]

Hollywood Walk of Fame' de iki yıldızı bulunan tek sanatçı Michael Jackson.

1993'te 27. Superbowl maçının devre arasında mini bir konser veren Michael, Amerikan televizyonlarında o zamana kadar elde edilmiş en büyük izlenme payına sahip oldu ve yaklaşık 100 milyon kişiyi ekranları başına topladı. Şubat ayında düzenlenen 35. Grammy Ödül töreninde, Jackson'a "Yaşayan Efsane" ödülü verildi. Mart ayında ise, Soul Train tarafından Yılın Hümanisti ödülüne layık görüldü.[51]

HIStory, Blood On The Dance Floor: 1995 - 2000[değiştir | kaynağı değiştir]

Jackson, "HIStory: Past, Present And Future" adlı yeni albümününün birinci bölümünü, 1995'in haziran ayında çıkardı. HIStory Begins, albüm serisinin başlangıcıydı[54] ve cover'lanmış 15 eski hit parçadan oluşuyordu. Serinin ikinci bölümü, HIStory Continues ise, 15 yeni parçayla piyasaya sürülmüştü. İlk albümün ilk teklisi, büyük liste başarısı sağlayan "Scream" oldu. Kızkardeşi Janet Jackson'la birlikte seslendirdiği bu parçaya çekilen klip ise, tüm zamanların en pahalı videosu oldu. Jackson, yarım şirket sahipliğini korunur gibi hatta daha fazla şarkı için haklarını açık $ 95 milyon kazandı.[36][55]

Jackson kardeşler "Scream"le, MTV Video Müzik Ödülleri gecesinden, farklı kategorilerde 3 ayrı ödülle ayrıldı.[56] Anti-Semitik ifadeler içerdiği için Yahudi toplumunun tepkisini çeken "They Don't Care About Us" şarkısı, HIStory albümünden çıkan dördüncü tekli oldu. Parçanın anti-semitik sözleri, sonraki düzenlemelerde sound'a uygun bir şekilde değiştirildi. Bu arada Michael; Elvis Presley'in kızı olan Lisa Marie Presley ile evlendi.[57] Ancak evlilik 18 ay gibi kısa bir zaman sürdü.

Albümün başarısı üzerine 1996'da yine dünya turnesine çıkan Michael, henüz konserler devam ederken Deborah Jeanne Rowe ile evlendi.[58][59] [60] Ancak bu evliliğini de sürdüremeyen Jackson ile Rowe, 1999 yılında olaylı bir şekilde boşandı.

Michael Jackson önemli bir popüler kültür öğesidir. Utrecht'te bulunan HIStory heykeli de bunu doğrular niteliktedir.

Sansasyona neden olan şey, çocukların velayet davasıydı. Popun kralı hakkında yapılan tartışmalar bununla da sınırlı kalmadı. 1996'da Brit Ödülleri gecesinde, "Earth Song" adlı parçasını, beyazlara bürünmüş ve çevresini sarmış birçok küçük çocukla seslendiren Jackson, iki ağaç arasında kollarını açtığı figürü nedeniyle, kendisini Mesih gibi gördüğü iddiaları ile karşı karşıya kaldı.

1997 yılına gelindiğinde, ünlü pop şarkıcısı, HIStory albümünün hit parçalarının remix'lerinden oluşan "Blood On The Dance Floor: HIStory in the Mix" i piyasaya çıkardı. Albümün çıkış parçası "Blood On The Dance Floor", "Is It Scary" ve "Ghosts" büyük ilgi gördü ve iyi bir liste başarısı kazandı.[61][62]

Michael, bu albümünü, büyük yardımını gördüğü Elton John'a ithaf etti. "Is It Scary" ve "Ghosts"a, Jackson ile Stephen King tarafından yazılan, Stan Winston tarafından yönetilen 35 dakikalık bir klip çekildi. Halen dünyanın en uzun müzik videosu olma özelliğini koruyan klip, yine uluslararası bir başarı kazandı.

Invincible: 2001 - 2002[değiştir | kaynağı değiştir]

2001'de Jackson, 13 ülkenin pop müzik listesinde bir numaraya oturacak olan "Invincible"'ı çıkardı.[63] "You Rock My World", "Cry" ve "Butterflies" gibi hit teklilerle piyasalarda fırtına gibi esti. Ancak, albüm çıkmadan önce, ünlü yıldızın, Sony Müzik'in sahibi Tommy Mottola'yı, süresi dolmak üzere olan kontratlarını yenilemeyeceği doğrultusunda uyarmasına rağmen, Jackson'la şirketin arası açıldı.[64]

Yasal prosedürler nedeniyle, albümle ilgili tüm promosyonlar ve tekli satışları iptal edildi. Mottola'nın, Afrika kökenli Amerikan sanatçılara saygısız davrandığını ve hakaret içerikli konuşmalar yaptığını iddia eden Michael, şirketin zenci artistleri çıkarları doğrultusunda kullandığı yönünde bir açıklama yaptı. Sony ise, sanatçının iddialarında doğruluk payı olmadığını savundu.[65][66]

2001 yılının eylül ayında, yıldız şarkıcı, solo kariyerinin otuzuncu yılını doldurması şerefine, Madison Square Garden'da bir kutlama partisi düzenledi.[67][68] Partide Michael'ın yakın dostlarından efsane aktris Elizabeth Taylor, bir zamanların ünlü çocuk yıldızı Macaulay Culkin ve Chris Tucker da yer almışdır. Bu özel gecede, Usher, Dionne Warwick, Whitney Houston, Destiny's Child, James Ingram, Gloria Estefan, Liza Minelli, Marc Anthony, Shaggy gibi ünlülerden bazıları Michael'ın hafızalara kazınmış şarkılarını okurken, bazıları da kendi parçalarını seslendirerek geceye renk kattılar.[69] N'sync ve Britney Spears Michael'la düet yapma şansını yakalamışlardır. Michael kardeşleriyle de özel bir performans sergiledi. Bu gece ile yıllarca ara verse dahi Michael’ın en üstün sahne sanatçısı olduğu ve King Of Pop lakabını layıkıyla almış olduğu akıllara bir kere daha kazındı.

Number Ones, Visionary: 2003 - 2007[değiştir | kaynağı değiştir]

2003'te, Jackson, "Resurrection" adında bir albüm çıkaracağı haberini verdi ve albümün promosyonunu kısa bir filmle yaptı. Aynı yılın Mart ayında, "Xscape" şarkısının çıkacağı, yayın organlarında duyulmasına rağmen, bilinmeyen nedenlerden dolayı iptal edildi. Bunun yerine yılın sonlarına doğru, Jackson'ın zirveye çıkıp hit olmuş tüm parçalarını içeren "Number Ones", Sony Records etiketiyle CD ve DVD formatında piyasaya sürüldü ve 8 milyondan fazla bir satış rakamı yakaladı. Çocuk istismarı hakkında şunları söyledi:

« Beni gerçekten tanıyan herkes şunu iyi bilir ki, çocuklar hayatımdaki her şeyden önce gelir ve bir çocuğa asla zarar veremem. »
(Michael Jackson)

Albümdeki tek yeni parça olan "One More Chance"'in klip çekimlerinde, yine çocuk istismarı iddiasıyla ikinci kez[70][71] tutuklanan Jackson, masum bulunarak salıverildi.[72] Aynı yıl, basında Michael Jackson'ın dinini değiştirerek İslamiyet'i seçtiği ve Müslüman olduğu yönünde haberler çıktı. Sonrasında ise, 2005'te, bir cami yaptırdığı haberleri de çıktı.[73]

« Yatağımı erkek çocuklarıyla paylaştım, ancak bunda cinsel yön olmadı. »
(Michael Jackson)

2004 yılının Ağustos ayında VH1 müzik kanalında, "Man in the Mirror: The Michael Jackson Story" adında, sanatçının hayat hikâyesini anlatan görsel bir biyografi yayınlandı.[74] Gavin Arviso tarafından Jackson aleyhine tekrar gündeme getirilen cinsel çocuk istismarı suçlamalarına karşılık, ünlü rap şarkıcısı Eminem "Just Lose It" şarkısıyla göndermeler yaptı. Tartışmaların alevlenmesi üzerine Michael, açıklama yapmak zorunda kaldı.[72][75]

2005 yılının Haziran ayında, hakkında açılan on davanın tamamından beraat eden Jackson, Bahreyn'e yerleşti.[76][77][78] Şarkıcının aşırı kilo kaybetmesi ve stres-zararlı alışkanlıkları onu kötü etkiliyordu.[79] Ünlü sanatçı California, Santa Maria`daki mahkemede hakkında öne sürülen çocuklara taciz suçlamasından aklandıktan hemen sonra Prens Şeyh Salman bin Hamed Halife`nin davetlisi olarak Bahreyn`e uçmuştu. `Movie Database` sitesinin haberine göre Jackson`ın avukatı Thomas Mesereau, şarkıcının Neverland`daki malikanesini satıp hayati bir karar alarak Bahreyn`i çalışma merkezi ve ikametgahı olarak seçeceğini doğruladı. Mesereau, `Jackson hayatının seçimini yaparak en zor anında kendisini yalnız bırakmayan sadık dostlarının yanına yerleşiyor. Ayrıca Bahreyn Michael`a sağlık açısından oldukça iyi geldi` dedi.[80] Burada zamanını yeni besteler yaparak ve Katrina Kasırgası mağdurlarına ithafen "I Have This Dream" şarkısını yazarak geçirdi.[81] Bu şarkının seslendirilmesinde Ciara, Snoop Dogg, Keyshia Cole, James Ingram, Jermaine Jackson, Shanice, Shirley Caesar ve The O'Jays gibi ünlüler yer aldı. Ancak, şarkı bilinmeyen nedenlerden dolayı yayınlanmadı.

2006'nın şubat ayında, Jackson'la eski eşi Deborah Rowe'un velayet davası sonuçlandı.[82] Mahkeme, eski eşlerin çocukları üzerindeki haklarını sınırlandırarak ihtilafa açık bir karar verdi.[83] Mart ayında ise, Kaliforniya İşçi Dairesi, sigorta ücretlerini ödemediği gerekçesiyle Neverland çiftliğini kapatarak, sanatçıyı, 69 kişiden oluşan her bir işçi başına 1000 dolar olmak üzere, toplamda 69.000 dolar tazminat ödemeye mahkûm etti.

Jackson Nisan ayında, Two Seas adlı müzik şirketinin CEO'su olan İngiliz müzik yapımcısı Guy Holmes ile, 2007'de çıkması planlanan tek albümlük bir sözleşme yaptı. Mayıs 2006'da ise Tokyo'da, MTV'nin Japonya lokasyonu tarafından düzenlenen Video Müzik Ödülleri'nde Yaşayan Efsane ödülünü aldı. Uzun bir aradan sonra Michael'in ekranlarda göründüğü ilk geceydi bu. Kasım ayında, ünlü pop yıldızının, "Visionary: The Video Singles" adında, yirmiden fazla hit şarkısını içeren bir çalışması, yine Sony Müzik etiketiyle yayınlandı. Guiness Dünya Rekorları'nın Londra ofisinde 8 dalda layık görüldüğü ödülleri alan Jackson, Dünya Müzik Ödülleri'nde, 100 miyondan fazla satış rakamına ulaştığı için Elmas ödülün de sahibi oldu.

Thriller 25, This Is It: 2008 - 2009[değiştir | kaynağı değiştir]

2008'in şubat ayında Michael Jackson Thriller albümünün 25. yılı şerefine Thriller 25'i yayınladı. Thriller 25, Amerika'da 2, Birleşik Krallık'ta 3. sıraya ulaştı. 25.Yıl özel versiyonu; orijinal albüm ve sekiz bonus şarkı içeriğiyle piyasaya sunuldu. Ayrıca Michael Jackson’ın yayınlandığı anda pop dünyasını yerinden oynatan videoları; "Thriller", "Beat It," ve "Billie Jean"den kısa filmler de albümle birlikte bir DVD ile sunuldu. Michael Jackson’ın Emmy adayı unutulmaz “Billie Jean” performansının bulunduğu "Motown 25:Yesterday, Today, Forever" özel televizyon şovunun görüntüleri de bu DVD’de yer alıyor.[85][86][87]

2009'un mart ayında Londra'da yaptığı basın açıklamasında Michael Jackson, Londra'da 8 Temmuz itibari ile 50 konser vereceğini açıkladı.[88][89] Ayrıca Michael Jackson, bu konserlerin Londra için son konserleri olacağını belirtti.[4][88]

This Is It turnesi provaları sırasında hayatını kaybettikten sonra, provalar sırasında kaydedilmiş görüntüler AEG Live tarafından Sony Music'e 60 milyon dolara satıldı.[90] Provaların da yönetmeni olan Kenny Ortega ve ekibinin hazırladığı Michael Jackson's This Is It adlı belgesel 27 Ekim 2009 tarihinden itibaren sadece 2 haftalığına sinemalarda gösterildi ve ilk haftasında 101 milyon dolar (ABD için) hasılat yapmayı başardı.[91] Gösterimin ardından hazırlanan ve filmde yer almayan mini-belgeselleri ve yayınlanmamış görüntü ve röportajları da içeren VCD/DVD ve BluRay formatlarında 26 Ocak 2010'da satışa sunuldu.[92]

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

25 Haziran 2009 günü, yerel saat 14.26'da Michael Jackson'ın kalp durması sonucu Los Angeles'ta hayata veda ettiği açıklandı. Akşam saatlerinde Los Angeles'ta ki evinde, yanında doktoru ve yardımcıları ile beraber olan Londra'da vereceği konserlerin provaları arasında inzivaya çekilmiş dinlenirken, sabaha saatlerinde ani bir şekilde fenalaştı ve UCLA Tıp Merkezi'ne kaldırıldı. Nefes darlığı yaşayan ve bilinci kapanan Jackson bir süre sonra komaya girdi, yapılan tüm müdahalelere karşı duran kalbi tekrar çalıştırılamadı ve hayata gözlerini yumdu. Daha sonra yapılan otopsilerde ise Jackson'ın ölmeden önce gayet sağlıklı olduğu ve asıl ölüm nedeninin kullandığı kuvvetli anestezi ilacı olduğu açıklandı.

7 Temmuz 2009'da, Jackson'ın ölmeden 2 gün önce son provasını yaptığı Staples Center'da onun için bir anma töreni düzenlendi. Bu törene Usher, Mariah Carey, Lionel Richie, Jennifer Hudson, Brooke Shields gibi ünlüler katıldı. Bunun yanında tüm ailesi, çocukları ve hayranları da oradaydı. Tören dünyada en çok kişi tarafından izlenen cenaze töreni ve televizyon olayı oldu.Törenin sonunda tüm aile sahneye çıktı. Jackson'ın kızı Paris de kısa bir konuşma yaptı.

Ölümünden bir müddet sonra kendisinin yaşadığına dair asılsız iddialar çıktı. Polis bu konuda araştırma yapmaya başladı. Michael Jackson'ın ünlü Dave Dave kılığında CNN'de TV programına katıldığı iddiası hala kafa karıştırıyor. Birçok hayranı Dave Dave iddiasından sonra Jackson'ın yaşadığına inanmaya başlamıştır.

Ölümüyle ilgili doktoruna Şubat 2011'de açılan dava 8 Kasım 2011'de karara bağlandı. Jackson'ın doktoru Conrad Murray, popun kralına ölümcül olabilecek düzeyde ve ameliyatlarda kullanılan anestetik ilacı (propofol) gerekli teçhizat ve ekip olmadan verdiği, onu ilacı aldığı süreden itibaren alarmlı monitörle izlemesi gerekirken, sanatçının ölümünden önce sevgilisiyle telefonda konuşmak için dışarı çıktığı, bu sırada fenalaşan Jackson'a yanlış ilk yardımda bulunarak, ölümüne sebep verdiği gerekçesiyle kasıtsız adam öldürmekten suçlu bulundu. Doktorluk lisansı iptal edilen Murray dört yıl hapis cezasıyla karşı karşıya.

Fiziksel görünüşteki değişiklikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Michael Jackson'da 1980'li yıllarda fiziksel değişiklikler görülür.[93] Siyah olan teni açılarak bölgesel olarak beyazlaşmış ve 1987'ye kadar makyajla beyaz bölgeler siyah makyaj ile kapatılmıştır. Ancak 1987 yılında vücuttaki beyaz bölge miktarı yoğunluğu ele geçirince siyah bölgeler beyaz makyajla kapatılmış fakat 1998 yılı civarında makyajlar tüm vücudun beyaz olmasından dolayı sonlanmıştır. Michael Jackson'ın teninin açılması vitiligo hastalığından ötürüdür. Kendisi 1993'teki bir röportajda bu hastalığın Thriller albümünden bir süre sonra olduğunu söylemektedir. Bu hastalık en çok yüzüne ve kaval kemiği bölgesine vurmuştur. Yüzü beyazlamış, burnunun üstünde bir leke oluşmuştur. Kaval kemiğinde büyük yaralar meydana gelmiştir.[94]

Diskografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Derleme albümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Remix albümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeniden yayımlananlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ölümünden sonra[değiştir | kaynağı değiştir]

Not: HIStory çift diskli bir albümdür. CD 1'de Michael'ın en iyi şarkıları yer alır ve ismi HIStory Beginstir. CD 2 ise bir stüdyo albümüdür ve adı HIStory Continuestur. Aslında bu çift disk, albümün bir parçasıydı. Fakat bazı ülkelerde çift diskli özel versiyon olarak duyuruldu, çünkü albümün yüksek fiyatı satışları azaltabilirdi.

Filmografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Film Rol Yönetmen Kaynak
1978 The Wiz Scarecrow Lumet, SidneySidney Lumet [95]
1986 Captain EO Captain EO Coppola, Francis FordFrancis Ford Coppola [96]
1988 Moonwalker Kendisi Jerry Kramer [97]
1997 Ghosts Maestro/Mayor/Ghoul/Skeleton Stan Winston [98]
2002 Men in Black II Agent M Barry Sonnenfeld [99]
2004 Miss Cast Away and the Island Girls Agent MJ Bryan Michael Stoller [100]
2009 Michael Jackson's This Is It Kendisi Kenny Ortega [101]

Turlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • a. ^  Michael Jackson kariyerine 11 yaşındayken babasının kurduğu Jackson 5 grubuyla başladı.
  • b. ^  Michael Jackson Thriller albümünün 25. yıl şeferine bu albümü 2008'de Thriller 25 olarak yayınladı.

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Multiple reports: Michael Jackson dies at 50". CNN.com. http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Music/06/25/michael.jackson/index.html. Erişim tarihi: 2009-06-26. 
  2. ^ "90s R&B Artists". R&B Haven. http://www.rnbhaven.com/artists.php. Erişim tarihi: 2009-04-28. 
  3. ^ Campbell, Lisa D. (1993). Michael Jackson: The King of Pop. Branden Books. ss. 6-48. 9780828319577. 
  4. ^ a b Peake, Steve. "Michael Jackson-the Making of the King of Pop". About.com. http://80music.about.com/od/artistsfj/p/michaeljackson.htm. Erişim tarihi: 2009-04-27. 
  5. ^ "Kesin Ölüm Nedeni Açıklandı". Sabah Gazetesi. http://www.sabah.com.tr/Dunya/2009/08/29/kesin_olum_nedeni_aciklandi. Erişim tarihi: 2009-08-29. 
  6. ^ "Michael Jackson Biyografi". http://www.biyografi.info/kisi/michael-jackson. Erişim tarihi: 2009-02-26. 
  7. ^ George, s. 20.
  8. ^ a b George, s. 22.
  9. ^ "Biography on Michael Jackson". All Michael Jackson.com. http://www.allmichaeljackson.com/biography.html. Erişim tarihi: 2009-02-26. 
  10. ^ Campbell (1995), s. 14–16.
  11. ^ Lewis, s. 165–168.
  12. ^ George, s. 45–46.
  13. ^ Taraborrelli, s. 620
  14. ^ "Jackson 5". http://www.iskenderiye.com/biyografi/ayrinti.asp?sirano=56500. 
  15. ^ Michael Jackson Biyografisi - MAÜEKF
  16. ^ "Michael Jackson bio". http://www.webtiye.com/index.php/michael-jackson-biyografi.html. Erişim tarihi: 2009-02-26. 
  17. ^ "Michael Jackson: Biography". Rolling Stone. http://www.rollingstone.com/artists/michaeljackson/biography. Erişim tarihi: 2009-04-02. 
  18. ^ "Michael Jackson Biography". biography.com. http://www.biography.com/search/article.do?id=38211. Erişim tarihi: 2009-04-02. 
  19. ^ Taraborrelli, s. 138–144
  20. ^ Taraborrelli, s. 163–169.
  21. ^ "Michael Jackson Mini Biography". http://www.imdb.com/name/nm0001391/bio. Erişim tarihi: 2009-04-20. 
  22. ^ "Notable Biographies:Michael Jackson Bioghraphy". Notablebiographies.com. http://www.notablebiographies.com/Ho-Jo/Jackson-Michael.html. Erişim tarihi: 2009-04-20. 
  23. ^ a b George, s. 23.
  24. ^ a b George, s. 37–38.
  25. ^ "Grammy Award Winners". National Academy of Recording Arts and Sciences. http://www.grammy.com/GRAMMY_Awards/Winners/Results.aspx?title=&winner=Michael+Jackson&year=0&genreID=0&hp=1. Erişim tarihi: 2009-03-24. 
  26. ^ Lewis, s. 47.
  27. ^ Taraborrelli, s. 238-241.
  28. ^ Reis, Antonio (2004-04-15). "The Immortals - The Greatest Artists of All Time: 35) Michael Jackson". Rolling Stone. http://www.rollingstone.com/news/story/5940053/the_immortals__the_greatest_artists_of_all_time_35_michael_jackson. Erişim tarihi: 2009-04-25. 
  29. ^ Taraborrelli, s. 279–287.
  30. ^ a b Taraborrelli, s. 205–210.
  31. ^ Taraborrelli, s. 315–319.
  32. ^ Taraborrelli, s. 320.
  33. ^ Taraborrelli, s. 304–307.
  34. ^ Huey, Steve. "Michael Jackson". AllMusic. http://www.allmusic.com/artist/michael-jackson-p4576. Erişim tarihi: 2009-04-20. 
  35. ^ Taraborrelli, s. 333–337.
  36. ^ a b "Michael Jackson sells Beatles songs to Sony". The New York Times. 1995-118. http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B01E7DD1439F93BA35752C1A963958260. Erişim tarihi: July 23, 2008. 
  37. ^ Taraborrelli, s. 355–361.
  38. ^ "Music's misunderstood superstar". BBC. 2005-06-13. http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/4584367.stm. Erişim tarihi: 2009-04-19. 
  39. ^ Cocks, Jay (1987-09-14). "The Badder They Come". Time. http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,965452-2,00.html. Erişim tarihi: 2009-04-19. 
  40. ^ MTV - Michael Jackson Biography
  41. ^ Leopold, Todd (2005-06-06). "Michael Jackson: A life in the spotlight". CNN. http://edition.cnn.com/2005/SHOWBIZ/Music/01/30/jackson.life/. Erişim tarihi: 2009-04-19. 
  42. ^ "Gold and Platinum". Recording Industry Association of America. http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS&artist=Michael%20Jackson&format=ALBUM&go=Search&perPage=100. Erişim tarihi: 2009-04-19. 
  43. ^ Savage, Mark (2008-08-29). "Michael Jackson: Highs and lows". BBC. http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7448908.stm. Erişim tarihi: 2009-04-19. 
  44. ^ ""Pop Müziğin Kralı" Michael Jackson". http://www.biyografi.net/kisiayrinti.asp?kisiid=1728. Erişim tarihi: 2009-04-19. 
  45. ^ a b "Michael Jackson Biography (1958-)". 2008 A&E Television Networks. Biography.com. http://www.biography.com/search/article.do?id=38211&part=1. Erişim tarihi: 2009-04-20. 
  46. ^ a b c d Obenhausen (2007-03-24). "Michael Jackson Biografi - BAD". Haberkulesi.com. 
  47. ^ Coco (2008-08-25). "Ölmeden Efsane Olanlar". Düşlersokağı.com. http://www.duslersokagi.com/muzik/t19459-olmeden-efsane-olanlar-5.html. Erişim tarihi: 2009-04-20. 
  48. ^ "Kendi Dilinden Özlü Sözler". MJ Türk Fan. http://www.mjturkfan.com/html/modules/mastop_publish/?tac=Kendi_Dilinden_%D6zl%FC_S%F6zler. Erişim tarihi: 2009-04-21. 
  49. ^ a b c d Cobija (2008-12-18). "Bad: 1987 - 1990". Blogcu Forumu. http://www.blogcuforum.net/viewtopic.php?f=59&t=2538. Erişim tarihi: 2009-04-20. 
  50. ^ Levis, Mike: Asia Pacific: The Media at Large, page 68. Billboard magazine (May 20, 1995).
  51. ^ a b George, p. 45–46
  52. ^ Harrington, Richard (1992-02-05). "Jackson to Tour Overseas". The Washington Post. 
  53. ^ Taraborrelli, p. 452–454
  54. ^ "Michael Jackson Biography". Sing365.com. http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/Michael-Jackson-Biography/7809C29C75D3ACCB4825688E0023F18A. Erişim tarihi: 2009-04-22. 
  55. ^ Leeds, Jeff (2006-04-13). "Michael Jackson Bailout Said to Be Close". The New York Times. http://www.nytimes.com/2006/04/13/business/media/13music.html?ex=1302580800&en=45bff2f7a4da68fe&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss. Erişim tarihi: 2009-04-22. 
  56. ^ George, p. 48–50
  57. ^ "Michael Jackson - Singer/Songwriter". H2g2 (BBC). 2001-5-1. http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A537662#back1. Erişim tarihi: 2009-04-22. 
  58. ^ "Ricky Martin, Mariah Carey, Michael Jackson, Others To Join Pavarotti For Benefit". VH1. 1999-5-5. http://www.vh1.com/news/articles/1426933/19990505/carey_mariah.jhtml. Erişim tarihi: 2009-04-22. 
  59. ^ Taraborrelli, p. 580–581
  60. ^ Taraborrelli, p. 597
  61. ^ Rojek, Chris (2007). Cultural Studies. Polity. ss. 74. 0745636837. 
  62. ^ Taraborrelli, p. 610–612
  63. ^ "Michael Jackson Biography Part 5". http://www.biography.com/search/article.do?id=38211&part=3. Erişim tarihi: 2009-04-22. 
  64. ^ McGregor, Andrew (2002-11-20). "Michael Jackson Invincible Review". BBC Music. BBC. http://www.bbc.co.uk/music/reviews/zjw6. Erişim tarihi: 2009-04-22. 
  65. ^ "Michael Jackson Profile". http://www.quotemonk.com/authors/michael-jackson/biography-profile.htm. Erişim tarihi: 2009-04-23. 
  66. ^ Vineyard, Jennifer (2002-07-08). Michael Jackson Shocks Al Sharpton By Calling Tommy Mottola A Racist. http://www.mtv.com/news/articles/1455976/20020708/jackson_michael.jhtml. Erişim tarihi: 2009-04-23. 
  67. ^ "Michael Jackson Full Biography". MTV. 2009. http://www.mtv.com/music/artist/jackson_michael/artist.jhtml#bio. Erişim tarihi: 2009-04-23. 
  68. ^ Branigan, Tania (2001-09-08). "Jackson spends £20m to be Invincible". The Guardian. http://www.guardian.co.uk/uk/2001/sep/08/taniabranigan. Erişim tarihi: 2009-04-23. 
  69. ^ George, p. 50–53
  70. ^ "Michael Jackson: False Child Abuse Allegations". Pop Dirt. 2003-02-09. http://popdirt.com/michael-jackson-false-child-abuse-allegations/12861/. Erişim tarihi: 2009-04-23. 
  71. ^ "Boy's brother 'saw Jackson abuse'". News BBC (BBC). 2005-3-8. http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4326811.stm. Erişim tarihi: 2009-04-23. 
  72. ^ a b Taraborrelli, p. 640
  73. ^ "JACKSON’IN 50 YILLIK ‘SİYAH BEYAZ’ YAŞAMI". 2008-09-01. http://www.birgun.net/culture_index.php?news_code=1220264843&year=2008&month=09&day=01. Erişim tarihi: 2009-04-25. 
  74. ^ "Man in the Mirror: The Michael Jackson Story (2004) (TV)". IMDB. http://www.imdb.com/title/tt0411377/. Erişim tarihi: 2009-04-24. 
  75. ^ "The Case Against Michael Jackson". The Smoking Gun. 2005-1-6. http://www.thesmokinggun.com/michaeljackson/010605jackson3.html. Erişim tarihi: 2009-04-24. 
  76. ^ Toumi, Habib (2006-01-23). "Jackson settles down to his new life in the Persian Gulf". Gulf News. http://archive.gulfnews.com/articles/06/01/23/10013403.html. Erişim tarihi: 2009-04-24. 
  77. ^ Lumley, James; Caroline Byrne (2008-11-24). "Michael Jackson, Bahrain Prince Settle Dispute Over Advance Fee". Bloomberg.com. http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601088&sid=aq3CL0jTyxo4&refer=muse. Erişim tarihi: 2009-04-24. 
  78. ^ Tumposky, Ellen (2008-11-24). "Michael Jackson and Prince of Bahrain settled lawsuit 'amicably,' say lawyers". NY Daily News. http://www.nydailynews.com/gossip/2008/11/24/2008-11-24_michael_jackson_and_prince_of_bahrain_se.html. Erişim tarihi: 2009-04-24. 
  79. ^ Davis, Matthew (2005-6-6). "Michael Jackson health concerns". BBC. http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4612897.stm. Erişim tarihi: 2009-04-24. 
  80. ^ "Michael Jackson Bahreyn`e yerleşti". Tüm Gazeteler. http://www.tumgazeteler.com/?a=1114182. Erişim tarihi: 2005-10-28. 
  81. ^ Huey, Steve. "Artist/Band: Michael Jackson". Swapa CD. All Guide. http://www.swapacd.com/cd/artist/4576-michael+jackson/. Erişim tarihi: 2009-04-25. 
  82. ^ "Jackson child custody battle ends". BBC. 2006-9-30. http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/5394792.stm. Erişim tarihi: 2009-04-25. 
  83. ^ "Michael Jackson’s Ex, Debbie Rowe, Denies Motherhood". Buzzle.com. 2002-11-9. http://www.buzzle.com/editorials/9-11-2002-26186.asp. Erişim tarihi: 2009-04-25. 
  84. ^ George, p. 24
  85. ^ "Zona Musical" (İspanyolca). zm.nu. http://zm.nu/detalle.php?base=zmnews&lay=cgi&form=detalle&tok4=notici&tok5=Noticias&id=17840. Erişim tarihi: 2009-4-26. 
  86. ^ "Thriller the best selling album of all time". Digital Producer. 2008-02-20. http://digitalproducer.digitalmedianet.com/articles/viewarticle.jsp?id=312105&afterinter=true. Erişim tarihi: 2009-04-26. 
  87. ^ "Michael Jackson Thriller 25". ultratop.be. http://www.ultratop.be/nl/showitem.asp?interpret=Michael+Jackson&titel=Thriller+25&cat=a. Erişim tarihi: 2009-04-26. 
  88. ^ a b McGovern, Derek (2009-03-06). "Will Michael Jackson turn up for all of his London O2 Arena shows?". Daily Mirror. http://www.mirror.co.uk/sport/columnists/mcgovern/2009/03/06/will-michael-jackson-turn-up-for-all-of-his-london-o2-arena-shows-115875-21175056/. Erişim tarihi: 2009-04-27. 
  89. ^ Kreps, Daniel (2009-03-12). "Michael Jackson’s “This Is It!” Tour Balloons to 50-Show Run Stretching Into 2010". Rolling Stone. http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/03/12/michael-jacksons-this-is-it-tour-balloons-to-50-show-run-stretching-into-2010/. Erişim tarihi: 2009-04-27. 
  90. ^ "It’s Official! SONY Buys Michael Jackson Rehearsal Footage For $60 Million!!!". drfunkenberry.com. http://www.drfunkenberry.com/2009/07/21/its-official-sony-buys-michael-jackson-rehearsal-footage-for-60-million/. Erişim tarihi: 28 Nisan 2013. 
  91. ^ [http://www.rollingstone.com/music/news/michael-jacksons-this-is-it-extends-theatrical-run-after-101-million-opening-week-20091102 "Michael Jackson's "This Is It" Extends Theatrical Run After $101 Million Opening Week Read more: http://www.rollingstone.com/music/news/michael-jacksons-this-is-it-extends-theatrical-run-after-101-million-opening-week-20091102#ixzz2UUXS0gGI Follow us: @rollingstone on Twitter"]. Rollingstones.com. http://www.rollingstone.com/music/news/michael-jacksons-this-is-it-extends-theatrical-run-after-101-million-opening-week-20091102. Erişim tarihi: 28 Nisan 2013. 
  92. ^ "Michael Jackson's This Is It (2009)". ottentomatoes.com. http://www.rottentomatoes.com/m/michael_jackson_this_is_it/. Erişim tarihi: 28 Nisan 2013. 
  93. ^ "A Photographic History of Michael Jackson's Face With blithering, yet witty commentary". http://www.anomalies-unlimited.com/Jackson.html. Erişim tarihi: 2009-04-27. 
  94. ^ "Michael Jackson's face history". Stars Plastic Surgery. http://www.stars-plastic-surgery.com/michael-jackson-plastic-surgery.html. Erişim tarihi: 2009-04-27. 
  95. ^ Jones, pp. 229, 259
  96. ^ Taraborrelli, pp. 355–356
  97. ^ Taraborrelli, pp. 413–414
  98. ^ Taraborrelli, p. 610
  99. ^ Scott, A. O (3 Haziran 2002). "Defending Earth, With Worms and a Talking Pug". The New York Times. http://www.nytimes.com/2002/07/03/movies/03BLAC.html?ex=1234155600&en=1e9c4a5a1eafc54f&ei=5070. Erişim tarihi: 7 Şubat 2009. 
  100. ^ Chaney, Jen (July 19, 2005). "'Miss Cast Away': You Know It's Bad". The Washington Post. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/07/18/AR2005071800641_pf.html. Erişim tarihi: 7 Şubat 2009. 
  101. ^ Le, Danny (11 Ağustos 2009). "'Michael Jackson's "This Is It," to be Presented In Theaters Around The World". MichaelJackson.com. http://www.michaeljackson.com/us/news/michael-jacksons-it-be-presented-theaters-around-world. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2009. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Michael Jackson ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikisöz'de Michael Jackson ile ilgili alıntılar bulunmaktadır.