Kaliforniya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Kaliforniya Eyaleti
Eyalet Bayrağı Kaliforniya Eyalet Damgası Kaliforniya
Kaliforniya Bayrağı Kaliforniya Mührü
Kaliforniya eyaletinin ABD içindeki yeri
ABD'nin eyaletleri
Başkent Sacramento
En büyük kent Los Angeles
Vali Jerry Brown (D)
Yüzölçümü
 -Toplam Yüzölçümü 410.000 km²
 - Kara 404.298 km²
 - Su 20.047 km² (4,7%)
Nüfus (2000)
 - Toplam Nüfus 33.871.648 (1'inci)
 - Nüfus yoğunluğu 83,85 /km² (12'inci)
Eyalet olarak kabul edildiği
 - Tarih 9 Eylül 1850
 - Sıra 31'inci
Koordinatlar
Enlem 32°30'K ile 42°K arası
Boylam 114°8'B ile 124°24'B arası
Genişlik 402,5 km
Uzunluk 1.240 km
Saat dilimi UTC-8 (Yazları UTC-7)
Rakım
 - En yüksek nokta 4.421 m
 - Ortalama Yükseklik 884 m
 - En alçak nokta -86 m
Kısaltmalar
 - ABD posta kısaltması CA
 - ISO 3166-2 US-CA
Web sayfası www.ca.gov

Kaliforniya, ABD'nin batı yakasında yer alır ve ülkenin en kalabalık eyaletidir. 2004 yılı nüfus sayımlarına göre, 35.893.799 kişilik nüfusa sahip olan Kaliforniya'yı, 20.851.820 kişi ile Teksas, 18.976.457 kişi ile New York ve 15.982.378 kişi ile Florida izler.

Önemli ve dünyaca meşhur illeri arasında, Los Angeles, Long Beach, San Fransisko, San Diego, Orange County, Sacramento (başkent) ve Santa Barbara gelir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

1849 yılında altın yataklarının keşfedilmesi üzerine, nüfusu on binin altındayken günümüzde Amerika kıtası'nın en büyük ekonomi merkezi konumuna gelen Kaliforniya; Amerika Birleşik Devletleri'nin de en büyük ekonomik gücünü temsil eder.

Kaliforniya eğer bir ülke olsaydı, dünyanın en büyük 6'ıncı ekonomisine sahip olurdu. (ABD'nin geri kalanı, Japonya, Almanya, İngiltere ve Fransa'dan sonra) Bu ekonomiksel durum, resmi yerleşimi henüz 200 yaşına bile gelmemiş topraklarda ulaşılabilen mucizevi bir başarıdır.

Yosemite Milli Parkı'ndan görünüm.

Eğitim ve ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

San Francisco'dan bir görünüm.

Kaliforniya'daki değiştirilemeyen anayasa kanuna göre; eyalet gelirlerinin %40'ı eğitim'e harcanmaktadır. Her ne kadar çoğu ülke için eğitim harcamaları çöpe giden para olsa da, bu harcamalar Kaliforniya'yı bilinen dünya tarihinin en hızlı büyüyen ekonomisi ve devleti yapmıştır. Dünya tarihi boyunca, nüfusu 200 yıl içerisinde bu denli yükselen; ekonomisi hiç yoktan böylesi bir noktaya gelen başka bir devlet de bulunmamaktadır. (Son 200 yılın ortalamasını alacak olursak, nüfusu 35,000 katına çıkmış, ekonomisi 1,5 trilyon dolar olmuştur.

Kişi başına düşen gelir 33.403 dolar iken; emlağın yerleşim yerlerinde en ucuz olduğu Central Valley deki ortalama ev fiyatları 290.000 dolardır. En pahalı emlak fiyatları ise San Francisco koyunda ortalama 650.000 dolardır. Tabi ki Beverly Hills, Rolling Hills, Hidden Hills, Malibu, Bel Air gibi $2-3 milyondan aşağı evin bulanamadığı yerler de vardır; ancak bu şehirler daha büyük bölgelere bağlıdır.

Malibu sahili.

Şehir olarak Beverly Hills Amerika'nın en zengin muhitidir ve kişi başına düşen gelir 113.595 dolardır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaliforniya'ya gelen ilk Avrupalı; 1542 yılında Portekizli João Rodrigues Cabrilho olmuştur. Ancak Kaliforniya'nın tüm koylarını gezip; sahip olduğunu öne süren ise ünlü İngiliz korsan Francis Drake olmuştur (1579).

İlerki yüzyılda fazla ilgi çekemeyen Kaliforniya'ya 1700'lü yıllarda İspanya yerleşmiş ve Meksika'nın bir parçası olmuştur. Ancak kısa bir süre sonra terkedilmişdir.

1846 yılındaki Meksika-Amerika Savaşı sonucunda Kaliforniya Cumhuriyeti kurulmuş; kısa bir süre sonra da Amerika Birleşik Devletleri ile birleşme müzakereleri başlamıştır.

1848'de altın yataklarının keşfi ile çok büyük bir göçe sebep olmuş; 1850 yılında da Amerika Birleşik Devletleri birliğine girmiştir.

Amerikan İç Savaşı sırasında da; savaşı kazanan Kuzey ittifağı ile ortak olmuştur.

Politika[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaliforniya vatandaşları genel seçimlerde demokratlara ağırlıklı oylarını kullansalar da, 2003 - 2011 yıllarında eyalet başkanı olarak muhafazakar meşhur film yıldızı ve dünya vücut geliştirme şampiyonu Arnold Schwarzenegger'i seçmişlerdir. Şimdi ki eyalet başkanı Jerry Brown'dır.

Santa Monica'dan bir görünüm.

Yapılan son kanun seçimlerinde; Arnold'un itfayeciler, polisler, öğretmenler, doktorlar ve yargıçlar aleyhinde getirmek istediği kanunlar halk tarafından dehşetle karşılanmış; seçimlerde önerdiği 4 önerge de reddedilmiştir. Halen soykırıma uğramış Kızılderililer aleyhinde aldığı ekonomik kanunları iptal edilmeye çalışılmaktadır.

Amerikan vatandandaşlarına nazaran çok daha modern ve eğitimli bir profil çizen Kaliforniya'da; nüfusun çoğunluğu Irak Savaşı'na ve eski başkan George W. Bush'un politik kararlarına karşı; Kyoto Protokolü'nün imzalanması taraftarıdır.

Kaliforniya, kürtajın ve eşcinsel evliliklerin yasal olduğu ikinci eyalettir.

Popüler kültürde Kaliforniya[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaliforniya; sinemanın kalbini Hollywood'da; internetinin kalbini Silikon Vadisi'nde; Müzik, Eğlence ve Televizyon'un kalbini de Los Angeles'da taşımaktadır. Her ne kadar günümüzde masrafları daha makul olduğu için filmler başka ülkelere çekimler için taşınsa da; son 30 yıldır klasikleşen bir eyalet deyişine göre "Dünya'nın duyduğu ve izlediği çoğu şey Kaliforniya'da üretilir."

Ölüm vadisi ulusal geziliğinden görünüm, Kaliforniya

Fotoğraflar[değiştir | kaynağı değiştir]


Koordinatlar: 37°K 120°B / 37°N 120°W / 37; -120