Kaliforniya

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Kaliforniya Eyaleti

Kaliforniya Bayrağı Kaliforniya Mührü
ABD'nin eyaletleri
Başkent	Sacramento
En büyük kent	Los Angeles
Vali	Arnold Schwarzenegger (R)
Yüzölçümü
-Toplam Yüzölçümü	410.000 km²
- Kara	404.298 km²
- Su	20.047 km² (4,7%)
Nüfus (2000)
- Toplam Nüfus	33.871.648 (1'inci)
- Nüfus yoğunluğu	83,85 /km² (12'üncü)
Eyalet olarak kabul edildiği
- Tarih	9 Eylül 1850
- Sıra	31'inci
Koordinatlar
Enlem	32°30'K ile 42°K arası
Boylam	114°8'B ile 124°24'B arası
Genişlik	402,5 km
Uzunluk	1.240 km
Saat dilimi	UTC-8 (Yazları UTC-7)
Rakım
- En yüksek nokta	4.421 m
- Ortalama Yükseklik	884 m
- En alçak nokta	-86 m
Kısaltmalar
- ABD posta kısaltması	CA
- ISO 3166-2	US-CA
Web sayfası	www.ca.gov

Kaliforniya, Amerika Birleşik Devletleri'nin batı yakasında kalan ülkenin en kalabalık eyaleti. 2004 yılı nüfus sayımlarında, 35,893,799 kişilik nüfusa sahip olan Kaliforniya'yı, 20,851,820 kişi ile Teksas, 18,976,457 kişi ile New York ve 15,982,378 kişi ile Florida izler.

Önemli ve dünyaca meşhur illeri arasında, Los Angeles, Long Beach, San Francisco, San Diego, Orange County, Sacramento (başkent), ve Santa Barbara gelir.

Konu başlıkları 1 Ekonomi 2 Eğitim ve Ekonomi 3 Tarih 4 Politika 5 İklim 6 Popüler kültürde Kaliforniya

[değiştir] Ekonomi

1849 yılında altın yataklarının keşfedilmesi üzerine, nüfusu on binin altındayken günümüzde Amerika kıtası'nın en büyük ekonomi merkezi konumuna gelen Kaliforniya; Amerika Birleşik Devletleri'nin de en büyük ekonomik gücünü temsil eder.

Kaliforniya eğer bir ülke olsaydı, dünyanın en büyük 6'ıncı ekonomisine sahip olurdu. (A.B.D.'nin geri kalanı, Japonya, Almanya, İngiltere ve Fransa'dan sonra) Bu ekonomiksel durum, henüz resmi yerleşimi 200 yaşına bile gelmemiş topraklarda ulaşılabilen mucizevi bir başarıdır.

[değiştir] Eğitim ve Ekonomi

Kaliforniya'daki değiştirilemeyen anayasa kanuna göre; eyalet gelirlerinin %40'ı eğitim'e harcanmaktadır. Her ne kadar çoğu ülke için eğitim harcamaları çöpe giden para olsa da, bu harcamalar Kaliforniya'yı bilinen dünya tarihinin en hızlı büyüyen ekonomisi ve devleti yapmıştır. Dünya tarihi boyunca, nüfusu 200 yıl içerisinde bu denli yükselen; ekonomisi hiç yoktan böylesi bir noktaya gelen başka bir devlet de bulunmamaktadır. (Son 200 yılın ortalamasını alacak olursak, nüfusu 35,000 katına çıkmış, ekonomisi $1.5 trilyon olmuşdur.Bu da Kanada, Meksika, Çin, İspanya, İtalya, Rusya gibi ülkelerden daha üstündür.)

Kişi başına düşen gelir $33,403 iken; emlağın yerleşim yerlerinde en ucuz olduğu Central Valley deki ortalama ev fiyatları $290,000 dır. En pahalı emlak fiyatları ise San Francisco koyunda ortalama $650,000'dır. Tabiki Belvedere, Rolling Hills, Hidden Hills, Malibu, Bel Air gibi $2-3 milyondan aşağı evin bulanamadığı yerler de vardır; ancak bu ilçeler daha büyük illere bağlıdır.

İlçe olarak Belvedere Amerika'nın en zengin muhitidir, ve kişi başına düşen gelir $113,595 dır.

[değiştir] Tarih

Kaliforniya'ya gelen ilk Avrupalı; 1542 yılında Portekizli João Rodrigues Cabrilho olmuştur. Ancak Kaliforniya'nın tüm koylarını gezip; sahip olduğunu öne süren ise ünlü İngiliz korsan Francis Drake olmuştur(1579).

İlerki yüzyılda fazla ilgi çekemeyen Kaliforniya'ya 1700'lü yıllarda İspanya yerleşmiş ve Meksika'nın bir parçası olmuştur. Ancak kısa bir süre sonra terkedilmişdir.

1846 yılındaki Meksika-Amerika Savaşı sonucunda Kaliforniya Cumhuriyeti kurulmuş; kısa bir süre sonra da Amerika Birleşik Devletleri ile birleşme müzakereleri başlamıştır.

1848'de altın yataklarının keşfi ile çok büyük bir göçe sebep olmuş; 1850 yılında da Amerika Birleşik Devletleri birliğine girmiştir.

Amerikan İç Savaşı sırasında da; savaşı kazanan Kuzey ittifağı ile ortak olmuştur.

[değiştir] Politika

Kaliforniya vatandaşları genel seçimlerde demokratlara ağırlıklı oylarını kullansalar da, 2005 yılı itibariyle eyalet başkanı muhafazakar meşhur film yıldızı ve dünya vücud geliştirme şampiyonu Arnold Schwarzenegger'dir.

Yapılan son kanun seçimlerinde; Arnold'un itfayeciler, polisler, öğretmenler, doktorlar ve yargıçlar aleyhinde getirmek istediği kanunlar halk tarafından dehşetle karşılanmış; seçimlerde önerdiği 4 önerge de reddedilmiştir. Halen soykırıma uğramış Kızılderililer aleyhinde aldığı ekonomik kanunları iptal edilmeye çalışılmaktadır.

Amerikan vatandandaşlarına nazaran çok daha modern ve eğitimli bir profil çizen Kaliforniya'da; nüfusun çoğunluğu Irak Savaşına ve başkan George W. Bush'un politik kararlarına karşı; Kyoto Protokolü'nün imzalanması taraftarıdır.

[değiştir] İklim

İklim olarak genelde sıcak bir tropikal ikliminin hakim olduğu Kaliforniya'da; Güney kısmında 4 mevsim boyunca güneşli (Aralık ayı ortasında, Los Angeles'da okyanusta sörf yapanlar bulunmaktadır) , Kuzey kısmına gittikçe biraz daha soğuyan ve yağışların arttığı bir hava hakimdir.

[değiştir] Popüler kültürde Kaliforniya

Kaliforniya; sinemanın kalbini Hollywood'da; internetinin kalbini Silikon Vadisi'nde; Müzik, Eğlence ve Televizyon'un kalbini de Los Angeles'da taşımaktadır. Her ne kadar günümüzde masrafları daha makul olduğu için filmler başka ülkelere çekimler için taşınsa da; son 30 yıldır klasikleşen bir eyalet deyişine göre "Dünya'nın duyduğu ve izlediği çoğu şey Kaliforniya'da üretilir."