8 Mart

8 Mart günü gerçekleşen en önemli olayları Tarihte Bugün sayfalarına ekleyebilir ve Ana Sayfada görüntülenmelerini sağlayabilirsiniz.

8 Mart, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 67. (artık yıllarda 68.) günüdür.

Şubat – Mart – Nisan
1	2	3	4	5	6	7
8	9	10	11	12	13	14
15	16	17	18	19	20	21
22	23	24	25	26	27	28
29	30	31

Olaylar

Dosya:8marta.jpg

8 Mart, çalışan kadınların mutfak köleliğine karşı isyan günüdür (Sovyet afişi, 1932).

Şubat Devrimi'nin başlaması (Petrograd).

• 1817 - New York Menkul Kıymetler Borsası kuruldu.
• 1857 - ABD'nin New York kentinde 40.000 dokuma işçisi daha iyi çalışma koşulları istemiyle bir tekstil fabrikasında greve başladı. Ancak polisin işçilere saldırması ve işçilerin fabrikaya kilitlenmesi, arkasından da çıkan yangında işçilerin fabrika önünde kurulan barikatlardan kaçamaması sonucunda çoğu kadın 129 işçi can verdi. ABD'de kadın işçilerin bu katledilişi nedeniyle, Kopenhag'da 1910 yılında toplanan Uluslararası Sosyalist Kadınlar Konferansı'nda 8 Mart, Dünya Emekçi Kadınlar Günü olarak belirlendi. 8 Mart, 1975'te BM tarafından Dünya Kadınlar Günü ilan edildi.
• 1906 - Moro Krateri Katliamı: ABD askerleri Filipinler'de bir kraterde saklanan silahsız 600'den fazla erkek, kadın ve çocuğu öldürdü.
• 1911 - Dünya Kadınlar Günü ilk kez kutlandı.
• 1917 - II. Nikolay'ın tahttan inmesine sebep olacak Şubat Devrimi başladı.
• 1920 - Salih Hulusi Kezrak sadrazamlığa getirildi.
• 1921 - İspanya başbakanı Eduardo Dato, Madrid'de parlamento binasından çıkarken Katalan militanlarca öldürüldü.
• 1931 - Kubilay Olayı'ndan sonra Menemen'de uygulanan sıkıyönetim kaldırıldı.
• 1933 - I. Beş Yıllık Kalkınma Planı kabul edildi.
• 1935 - TBMM 5. dönem seçimlerinde kadınlar ilk kez oy kulandı.
• 1942 - II. Dünya Savaşı: Hollanda, Java adasında Japonlara teslim oldu.
• 1943 - İsmet İnönü 7. TBMM'yi açtı ve yeniden cumhurbaşkanı seçildi. Şükrü Saraçoğlu hükümeti kurmakla yeniden görevlendirildi.
• 1944 - New York Metropolitan Operası, Taksim Gazinosu'nda bir konser verdi.
• 1948 - Tanımladığı bir deri hastalığı Behçet Hastalığı adıyla dünya tıp literatürüne geçen, deri ve zührevi hastalıklar uzmanı Ordinaryüs Prof. Dr. Hulusi Behçet kalp krizi sonucu İstanbul'da öldü.
• 1951 - Adnan Menderes hükümeti istifa etti. Bir gün sonra II. Menderes hükümeti kuruldu; hükümette üç yeni bakan görev alırken altı bakan yer değiştirdi.
• 1951 - ABD'li keman virtüözü Yehudi Menuhin konser vermek için İstanbul'a geldi.
• 1952 - Philadelphia'da ilk suni kalp ameliyatı yapıldı.
• 1954 - Devletin siyasal prestijine ve mali gücüne zarar getirdiğine karar verilen ya da kişilerin özel hayatına tecavüz eden yazılar yazan gazetecilere ağır cezalar öngören Basın Kanunu, TBMM'den geçti.
• 1954 - İstanbul Vali ve Belediye Başkanı Fahrettin Kerim Gökay bir basın açıklaması yaparak Mecidiyeköy-Yenikapı arasındaki metronun temelinin Nisan'da atılacağını söyledi.
• 1955 - Liselerde okutulması Milli Eğitim Bakanlığı'nca kabul edilen bir ders kitabında komünizm propagandası yapılmak istendiği iddiasıyla soruşturma başlatıldı. Astronomi adlı ders kitabında Stalin ve Lenin'in resimlerinin yer aldığı ve bu resimlerin öğrencinin dikkatini çeksin diye bir meteor resminin ortasına yerleştirildiği tespit edildi. Konunun Ankara'daki ilgili makamlara bildirildiği ve kitabın toplattırılacağı belirtildi.
• 1955 - Türkiye'nin ilk kanserle savaş dispanseri açıldı.
• 1956 - İzmir'de Demokrat Parti tarafından düzenlenen mitingde konuşan Başbakan Menderes, basını eleştiren bir konuşma yaptı. "Bu gazeteler demokrasi devriminin matbuatı olmak vasfına sahip değildir" dedi. Basını gerçekleri değiştirmek ve DP iktidarını alaşağı etmeyi düşünmekle suçladı.
• 1957 - Siyasal Bilgiler Fakültesi eski dekanı Turhan Feyzioğlu, Türk Hukuk Kurumu'ndaki konferansında " Meşrutiyati takip eden birkaç yıl ve Demokrat Parti iktidarının ilk yılları hariç, basın hürriyete hasret kalmıştır " dedi.
• 1957 - Mısır, Süveyş Kanalı'nı tekrar açtı.
• 1962 - İstanbul-Ankara-Adana seferini yapan THY'ye ait 'Kop' uçağı Toroslar'da düştü. Sekiz yolcu ve üç kişilik mürettebattan kurtulan olmadı.
• 1963 - Suriye'de, bir darbe sonucu Baasçılar ve Nasırcılar iktidarı ele geçirdi. Baasçı subaylar, şubat ayında, Irak'ta da yönetimi ele geçirmiş ve Başbakan Kasım öldürülmüştü.
• 1965 - Vietnam Savaşı: 3500 ABD Deniz Piyade askeri Güney Vietnam'ın Da Nang sahiline çıkarma yaptı.
• 1966 - Adalet Partisi Aydın Milletvekili Reşat Özarda, Sanayi Bakanı Mehmet Turgut hakkında Meclis soruşturması istemişti. Özarda, Başbakan Demirel'in Türkiye temsilcisi olduğu Morrison firmasına, gümrüksüz ithal edilen Ereğli Demir Çelik Fabrikaları'nın mallarının ve araçlarının verildiğini iddia ediyordu. Bu soruşturma isteği üzerine 1966 yılı bugün AP Milletvekili Reşat Özarda partisinden ihraç edildi.
• 1971 - Antakya'nın içme suyu kaynağına fare zehiri konulduğu yolundaki ihbar üzerine Emniyet geceyarısı kent sakinlerine "su içmemeleri" çağrısı yapıldı.
• 1971 - Balıkesir Necatibey Eğitim Enstitüsü kapatıldı.
• 1971 - Sivas'a bağlı Yıldızeli'nde TİP ilçe sekreteri öldürüldü.
• 1972 - Demokratik Parti Genel Başkan Yardımcısı Yüksel Menderes, Ankara'da hava gazıyla intihar etti. Başbakan Adnan Menderes'in oğullarından Mutlu Menderes, 1 Mart 1978'de trafik kazasında ölmüştü. 15 Mart 1996'da ise Aydın Menderes, trafik kazası sonucu felç oldu.
• 1974 - Paris'in Charles de Gaulle Havalimanı hizmete girdi.
• 1975 - İstanbul'da Osmanbey'deki Dostlar Tiyatrosu'nda İlerici Kadınlar Derneği (İKD) 'nin kuruluş çalışmasını yürüten kadınların girişimiyle ilk kez kamuya açık bir kutlaması düzenlendi. 400-500 kadının katıldığı toplantıda, Kadınlar Günü'nün anlam ve önemi üzerine konuşmalar yapıldı, şiirler okundu. Aynı yıl Ankara'da da kutlaması yapıldı.
• 1975 - TRT Genel Müdürlüğü, CHP ve Demokratik Parti'nin başvurusu üzerine, bu partilere de Başbakan Demirel'le TV'de yapılan söyleşi kadar süre tanınmasını kararlaştırdı.
• 1977 - Dünya Kadınlar Günü; Birleşmiş Milletler Örgütü, 16 Aralık 1977 tarihinde 8 Mart'ın Dünya Kadınlar Günü olarak kutlanmasını kararlaştırdı.
• 1978 - Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, İsmail Cem'in TRT genel müdürlüğüne atanmasının sakıncalı bulduğunu hükümete bildirdi.
• 1979 - Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Türk Silahlı Kuvvetleri'ne ilişkin tartışmalar üzerine "Silahlı Kuvvetlerimizi her türlü politika dışında tutmaya büyük bir dikkat ve özen göstermek hepimizin başta gelen görevi olmalıdır" dedi.
• 1979 - İngiliz Genelkurmay Başkanı'nın davetlisi olarak İngiltere'de bulunan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren kendisine yöneltilen bir soru üzerine, Türk polis ve jandarmasının görev ve yetkilerini belirleyen yasal düzenlemelerin yetersiz olduğunu ve ilgililer tarafından gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.
• 1979 - Philips şirketi Compact Disc'i (CD) ilk kez halka tanıttı.
• 1982 - Türkiye Zihinsel Yetersiz Çocukları Yetiştirme ve Koruma Vakfı kuruldu
• 1983 - Ronald Reagan, SSCB'yi "Şeytan İmparatorluğu" şeklinde adlandırdı.
• 1984 - Yunanistan Türk savaş gemilerinin bir Yunan Destroyerine ateş açtığı iddiası ile Ankara'daki büyükelçisini geri çağırdı. Gelişmeler üzerine Türkiye de Atina büyükelçisine ülkeye dönme talimatı verdi.
• 1984 - Sekiz ilde olağanüstü hal uygulanmasıyla ilgili Olağanüstü Hal yürürlüğe girdi.
• 1985 - Beyrut'ta bir caminin önünde patlayan bomba, 85 kişinin ölümüne 175 kişinin yaralanmasına yol açtı.
• 1987 - Kadın Çevresi Yayıncılığın çıkarttığı Feminist dergisi yayına başladı. Sahibi ve yazı işleri müdürlüğünü Handan Koç'un yaptığı derginin başlıca yazarları. Ayşe Düzkan, Handan Koç, Minu, Defne, Filiz k., Serpil, Gül, Sabahnur, Vildan, Stella Ovadis idi. Dergi, Mart 1990'da yayın hayatına son verdi.
• 1988 - Yeni Gündem dergisi yazı işleri müdürü 7,5 yıl hapse mahkûm oldu.
• 1991 - Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın küçük oğlu Efe Özal bir borsa şirketine ortak oldu.
• 1992 - Dünya Kadınlar Günü nedeniyle İstanbul ve Adana'da düzenlenen kutlama yürüyüşlerine polis müdahale etti, bazı kadınlar dövüldü, iki kadın yaralandı, 8 kadın gözaltına alındı.
• 1992 - İstanbul Cumhuriyet Savcılığı özel TV'lerdeki müstehcen yayınları takibe aldı.
• 1996 - Lefkoşa-İstanbul seferini yapan KKTC'ye ait bir yolcu uçağı kaçırılarak önce Sofya'ya ardından da Münih'e indirildi. Uçağı kaçıran kişinin İngiltere'deki sevgilisinin yanına gitmek isteyen Ramazan Aydın isimli bir Türk vatandaşı olduğu anlaşıldı. Uçaktaki yolcu ve mürettebatı serbest bırakan Aydın, Alman polisi tarafından tutuklandı.
• 1997 - Vehbi Koç'un çalınan naaşı, Zincirlikuyu Mezarlığı'nda boş bir mezarda bulundu ve çalanlar yakalandı. Koç'un naaşı, 10 Ocak'ta ikinci kez toprağa verildi.
• 1998 - Karşıyaka Müftüsü Nadir Kuru'nun, İzmir'de Dr. Tibet Kızılcan'ın cenaze namazını kıldırırken İsteyen hanımlar namaza gelebilir sözleri üzerine kadınlar, erkeklerle saf tutarak cenaze namazı kıldı.
• 2000 - 30 yılı aşkın siyasi geçmişinde ilk kez Necmettin Erbakan'a karşı bayrak açılarak, FP'ye genel başkan adayı çıkarıldı. Kayseri Milletvekili Abdullah Gül, adaylığını ilan etti.
• 2003 - İstanbul-Diyarbakır seferini yapan THY'nin RC-100 tipi uçağı, Diyarbakır'a inişi sırasında düştü: 74 kişi öldü, 3 kişi yaralı kurtuldu.
• 2003 - Recep Tayyip Erdoğan, Siirt'te yapılan yenileme seçimlerinde milletvekili seçilerek TBMM'ye girdi.
• 2004 - Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Yönetmeliğinin gizliliğini kaldıran yasanın ardından hazırlanan yeni yönetmelik de yürürlüğe girdi. MGK Genel Sekreterliği, yönetmelikte, başbakana bağlı bir kuruluş olarak tanımlandı.
• 2005 - Çeçen lider Aslan Maşadov, bir çatışmada Rus güvenlik güçlerince öldürüldü.
• 2006 - Papa II. Jean Paul'e yönelik suikast girişimi nedeniyle İtalya'da 24 yıl cezaevinde kaldıktan sonra 14 Haziran 2000'de Türkiye'ye iade edilen, gazeteci-yazar Abdi İpekçi'nin öldürülmesi ve gasp suçundan Kartal H Tipi Cezaevi'nde bulunan hükümlü Mehmet Ali Ağca'nın, Cezaevi Müdürlüğünün cezasını tamamladığı yönündeki yazısı üzerine Kartal Ağır Ceza Mahkemesince tahliyesine karar verildi.
• 2010 - Elazığ'da 6 büyüklüğünde deprem oldu. 42 kişi hayatını kaybetti.

Doğumlar

• 1714 - Carl Philipp Emmanuel Bach, Alman besteci (ö. 1788)
• 1851 - İsmail Gaspıralı, Tatar eğitimci, yayıncı ve politikacı (ö. 1914)
• 1879 - Otto Hahn, Alman kimyacı Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1968)
• 1895 - Juana de Uruguayan Ibarbourou, en ünlü Güney Afrikalı kadın şairlerden.
• 1902 - Louise Beavers, karakter rolleriyle ünlü siyah Amerikalı televizyon filmleri oyuncusu.
• 1907 - Konstantin Karamanlis, Yunan politikacı (ö. 1998)
• 1911 - Hüseyin Hilmi Işık, Türk yazar (ö. 2001)
• 1944 - Pepe Romero, İspanyol gitarist
• 1945 - Anselm Kiefer, Alman ressam
• 1957 - Cynthia Rothrock, ABD'li sinema oyuncusu
• 1973 - Anneke van Giersbergen, Hollandalı şarkıcı
• 1977 - Johann Vogel, İsviçreli futbolcu
• 1979 - Bülent Polat, Oyuncu
• 1983 - Güray Zünbül Türk yelkenci.

Ölümler

• 1403 - Yıldırım Bayezid, Osmanlı padişahı (d. 1360)
• 1869 - Hector Berlioz, Fransız besteci (d. 1803)
• 1874 - Millard Fillmore, ABD'nin 13. başkanı (d. 1800)
• 1889 - John Ericsson, İsveçli kaşif (d. 1803)
• 1917 - Ferdinand von Zeppelin, Alman hava taşıtları üreticisi (d. 1838)
• 1923 - Johannes Diderik van der Waals, Hollandalı fizikçi Nobel Ödülü sahibi (d. 1837)
• 1925 - Mehmet Seyit Bey Türk siyaset adamı ve yazar (d. 1873)
• 1930 - William Howard Taft, ABD'nin 27. başkanı (d. 1857)
• 1941 - Sherwood Anderson, ABD'li yazar (d. 1876)
• 1942 - José Raúl Capablanca, Kübalı Dünya satranç şampiyonu (d. 1888)
• 1944 - Hüseyin Rahmi Gürpınar, Türk edebiyatçı (d. 1864)
• 1948 - Hulusi Behçet, Türk doktor (d. 1889)
• 1956 - Drastamat Kanayan, Rus asker (d. 1883)
• 1959 - Bekir Sıtkı Kunt, Cumhuriyet dönemi hikâyecilerinden.
• 1961 - Thomas Beecham, İngiliz orkestra yönetmeni (d. 1879)
• 1971 - Harold Lloyd, ABD'li aktör (d. 1893)
• 1972 - Yüksel Menderes, Türk siyasetçi (d. 1930)
• 1975 - George Stevens, ABD'li sinema yönetmeni (d. 1904)
• 1977 - Fikret Ürgüp, hikâyeci
• 1980 - Nusret Hızır, Türk felsefeci (d. 1899)
• 1993 - Billy Eckstine, ABD'li müzisyen (d. 1914)
• 1999 - Joe DiMaggio, ABD'li beyzbol oyuncusu (d. 1914)
• 2004 - Ebu Abbas, Filistin Kurtuluş Cephesi lideri (d. 1948)
• 2005 - Aslan Maşadov, Çeçen lider (d. 1951)
• 2005 - Prof. Dr. Erol Mutlu, Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesinin eski dekanlarından.
• 2008 - Prof. Dr. Sadun Aren, eski milletvekili ve Ankara Üniversitesi SBF eski öğretim üyesi.

Tatiller ve Özel Günler

• 8 Mart Dünya Kadınlar Günü

---

Wikimedia Commons'ta

8 Mart ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.