Deylem

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
İran tarihi
Persepolis Apadana noerdliche Treppe Detail.jpg

Deylem (Arapça: ديلام, Farsça: دیلمان), Hazar Denizi'nin batısındaki dağlık bölgenin tarihî adı. Doğusundaki Taberistan (bugünkü Mazenderan) batısındaki Gilan da geniş anlamla tarihî Deylem bölgesinin içine alınır.

Dağlık bölgesi olduğundan Arapların istilasından korunmuş ve geç İslamlaşmıştır. Kethüdalar tarafından yönetilen Deylemliler 9. yüzyılında Zeydiye mezhebinin misyonerlik faaliyetinin sonucu Şiiliği kabul etmişlerdir. Arap tarihçisi İbn al-Athir Deylemliler için şöyle söyler: "Deylemliler Şii dinini benimsediler."[1] Müslümanlığa geçmeden önce bölge halkının çoğu Zerdüştlük inancına mensuptu.

Deylemliler Sasaniler döneminden itibaren Süvari olarak önemsenmiş, Gazneliler ve Fatımiler gibi İslâm devletlerinde de paralı asker olarak kullanılmıştır. Nizamül Mülk te Siyasetname eserinde Türkler ile Deylemlilerin asker ocaklarında kullanılmalarını tavsiye etmiştir.

Deylemliler Büveyhoğulları[2] ve Can Hanedanlığı gibi devleti kurmuşlardır.

Deylem bölgesinin merkezlerinden Alamut Kalesi İsmaililerin kolu olan Nizarilerin eline geçince onların fedaileri olarak da kullanılmışlardır.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Minorsky, 1964: dipnot 63: 30
  2. ^ Minorsky, 1965: 192-93

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Deylem Kuramı Seyfi Cengiz