Washington (eyalet)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 47°30′K 120°30′B / 47.5°N 120.5°W / 47.5; -120.5

Vaşington Eyaleti
Eyalet Bayrağı Vaşington Eyalet Damgası Vaşington
Washington'un bayrağı Washington'un mührü
Vaşington eyaletinin ABD içindeki yeri
Amerika Birleşik Devletleri'nin eyaletleri
Başkent Olympia
En büyük kent Seattle
Vali Jay Inslee (D)
Senatörler Patty Murray (D), Maria Cantwell (D)
Alan
 -Toplam Alan 184.824 km²
 - Kara 172.587 km²
 - Su 12.237 km² (6,6%)
Nüfus (2000)
 - Toplam Nüfus 5.894.121 (14'üncü)
 - Nüfus yoğunluğu 34,20 /km² (25'inci)
Eyalet olarak kabul edildiği
 - Tarih 11 Kasım 1889
 - Sıra 42'nci
Koordinatlar
Enlem 45°32'K ile 48°59' K arası
Boylam 116°57' B ile 124°48' B rası
Genişlik 385 km
Uzunluk 580 km
Zaman dilimi Pacific: UTC-8/-7
Rakım
 - En yüksek nokta 4.392 m
 - Ortalama Yükseklik 520 m
 - En alçak nokta 0 m
Kısaltmalar
 - ABD posta kısaltması WA
 - ISO 3166-2 US-WA
Web sayfası www.access.wa.gov

Vaşington (Washington) (ˈwɒʃɪŋtən) Amerika Birleşik Devletleri'nin eyaletlerinden birisidir. Eyalet, Amerika Birleşik Devletleri'nin Büyük Okyanus kıyısındaki eyaletlerinin en kuzeyde olanıdır. Eyalet, Seattle, Spokane gibi ABD'nin sayılı büyük şehirlerini barındırır. Eyaletin kuzey sınırları Kanada'ya komşudur.

Bölgedeki dağlık alanlarda iğne yapraklı ormanlar hakimdir. Ancak nehirlerdeki vadilere inildikçe bitki örtüsünde küçük değişiklikler görülür. Seattle şehrinin Büyük Okyanus'ta liman oluşturduğu bölge, dünyanın en güvenilir limanlarından biridir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Rainier Dağı'ndan bir görüntü

İklim ve topografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Washington eyaletinde yıllık hava ısısı doğudan batıya değişkenlik göstermektedir. Batıdaki dağlık alanlar ve kıyılarda Okyanus iklimi hakimken, eyaletin doğusunda ise karasal iklim görülmektedir. Eyaletin hemen hemen tümü iğne yapraklı ormanlarla kaplıdır. Bölgedeki dağlık alanlarda hava yıl boyunca 10C derecenin altındadır. Ancak düșük rakımlı düzlüklerde hava ılımanlaşır ve yoğun yağış ve sis görülmeye başlar. Tarım yapmaya uygun alan miktarı, diğer komşu eyaletlere göre daha azdır.

Eyalette büyük dağ sıraları yer almaktadır. Tüm Amerika kıtasının batısında sıralanan dağ sıraları üzerlerinde bu eyalette yer yer yüksek zirveler bulunmaktadır.

Eyalette ABD'nin en uzun nehirlerinden Kolumbiya Nehri yer almaktadır. Bu nehir çoğu yerde akaçlanarak ve başka nehirlerden dallar alarak Büyük Okyanus'a dökülmektedir. Nehir boyunca ekonomik faaliyetler ve nüfus belirgin bir rol oymaktadır.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

US Nüfus Sayımlarında
Washington eyaleti nüfusu
[1]
Yıl Nüfus
1850 1,201
1860 11,594
1870 23,955
1880 75,116
1890 357,232
1900 518,103
1910 1,141,990
1920 1,356,621
1930 1,563,396
1940 1,736,191
1950 2,378,963
1960 2,853,214
1970 3,409,169
1980 4,132,156
1990 4,866,692
2000 5,894,121
2010 6,724,540
2016 7,288,000
(tahmin)

US Census Bürosu 1 Temmuz 2016 nüfus tahminlerine göre Washington eyaletinin nüfusu 7,288,000 kişi olarak tahmin edilmiştir. Bu tahmin nüfus en son 2010 Nüfus Sayımı sonucuna kıyasla eyalet nüfusunun %8.4 arttığına işaret etmektedir. 2015'de bu eyalet ABDde toplam nüfus sayısına göre 14. sırada; Mississipi Nehri batısında bulunan eyaletler arasında (Kaliforniya ve Teksas'dan sonra) 3. sırada kalabalık nüfusa sahiptir. ABD'nin "Pasifik Kuzeydoğu Bölgesi" eyaletleri arasında nüfus bakımından 1. şiardadır. En son 1 Nisan 2017 için nüfus tahmine göre eyalet nüfusu 7,310,300 kişidir. [2]

Washington eyaletinin uzun vadeli nüfus gelişmesi sağ yanda verilen listede gösterilen 10 yıllık nüfus sayımlarının incelenmesinden görülebilmektedir.

Nüfus sınıflamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Washington eyaleti countylerinin nüfus büyüklüğü, etnik asıl ve ırk sınıflamasına göre 2016 Nüfus Tahmini

Washington eyaletinde, 2010 Nüfus Sayımı itibariyle, nüfusun yaş sınıflaması şöyledir:

  • 5 yaş veya daha küçük yaşta olanlar: 6.7%;
  • 5 yaştan 18 yaşına kadar olanalr: %25.7%
  • 65 yaşında ve daha yaşlı olanlar: %11.2
  • Geri kalan büyük oranda nüfus 18-65 yaş arasında.

Washington eyaletinde, 2010 Nüfus Sayımına göre, yaşayan nüfusun %49.8'i erkek ve %50.2 oranı kadındır.

Washington eyaletindeki nüfusun, 2010 Nüfus Sayımı verilerine göre, ırksal sınıflaması şöyledir: [3]

  • Beyaz ırktan Amerikan : %77.3
    • Hispanık asıllı olmayan beyaz ırktan : %72.5
  • Siyahi ırktan Amerikan : %3.6
  • Yerli Amero-indiyen veya Alaska yerlisi: %1.5%
  • Asya asıllı Amerikan : %7.2
    • Hindistan asıllı Asyalı:%0.9
    • Çin asıllı Asyalı: %1.4
    • Filipinler asıllı Asyalı: % 1.4
    • Japonya asıllı Asyalı : %0.5
    • Kore asıllı Asyalı: %0.9
    • Vietnam asıllı Asyalı: %1.0%
    • Diğer Asyalı: %1
  • Hawaii Adaları asılı ve diğer Pasifik Adaları asıllı Amerikalılar:%0.6
    • Hawaii Adaları yerlileri asıllılar: %0.1
    • Guam Adası asıllılar: %0.1
    • Samoa Adaları asılllar: %0.2
    • Diğer Pasifik Adalılar: %0.2
  • Diğer ırktan olanlar: %5.2
  • Karışık iki veya daha çok ırktan olanlar: %4.7

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Washington eyaletindenki nüfusunun (2014 verilerine göre) şu büyük dini eğilimleri vardır:[4]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Gayrisafi eyalet hasılası ve evhalkı geliri[değiştir | kaynağı değiştir]

2014 yılı verilerine göre Washington eyaleti "toplam gayrisafi eyalet hasılası $425.017 milyar idi [5] Gayrisafi eyalet harcamasına göre Washington eyaleti, ABD eyaletleri sıralamasında 14. yeri almakta idi.

Washington eyalatinde (2015 itibariyle) kişisel evhalkı medyan geliri yılda $67,243 olarak tahmin edilmektedir. ABD eyaletleri arasında kişisel medyan geliere göre yapılan bir sıralamaya göre Washington eyaleti 9. sıradadır.

Sanayi[değiştir | kaynağı değiştir]

Washington eyaletinde merkezli olan şu önemli sanayi üretim şirketleri ve bunların üretim merkezleri bulunmaktadır. Bunların başında uçak tasarım ve üretimi (Boeing); otomativ sanayi (Paccar); bilgisayar software geliştirilmesi (Microsoft, Bungie, Amazon, Nintendo Amerika, Valve Corp., AreaNet), telekom (T-Mobile ABD), elektronik, biyoteknoloji, alüminyum üretimi, kereste ve tahtadan ürünler (Wayerhauser), madencilik, meşrubat ve içecekler (Starbucks, Jones Soda), emlakcılık (John L. Scott, Colliers International, Windermere Real Estate, Kidder Mathews), perkande satış (Nordström, Eddie Bauer, Car Toys, Costco, R.E.İ.) ve tourzm (Alaska Airlines, Expedia). Eyalette Microsoft'un ana kampüsü yer almaktadır. Amerika Fortune dergisinin hazırladığı bir ankete göre "ABD'de Çok Beğenilen 20 Şirket" arasında 4 tanesinin (Amazon, Starbucks, Microsoft, Costco) merkezleri Washington eyaletinde bulunmaktadır.

Washington eyaletinde eyalet içinden geçen nehir ve akarsular kullanılarak büyük ölçekte hidroelektrik enerji üretilmektedir. Eyaletin enerji kullanımının %80ı eyalette üretilen hidroelektrik enerjiden oluşmaktadır.

Tarım ve tarıma bağlı sektörler[değiştir | kaynağı değiştir]

Washington eyaleti ABD içinde önemli bir tarım eyaketidir. 2013 federal USDA Milli Tarım İstatistikleri Servisi'nin resmi verilerine göre, Washington eyaleti tarımsal hasılasının değeri $10.2 milaya olmuştur,

ABD'de üretilen tarım ürunları arasında Washington eyaletinin birinci üretici olduğu ürünler arasında şunlar kayda değmnektedir: kırmızı frambuaz (ABD üretiminin %97si); şerbetçi otu (%79.2) ; naneyağı (%72.9); bezelye (%60); elma (%57); kiraz (%50.9); armut (%49.5); taze yemelik Concord üzümü (%36.5); dondurulma veya konserve yapmak için havuç (%36,5). Washington eyaletinde yetiştirilen üzümkerden yapılan şaraplar ve şarapçılık sanayi alanında bu eyaletde bu sektörde 600 tane şarap üretim tesisinin bulunması ile ABD'de Kaliforniya eyaletinden sonra ikinci sırayı almasına ve dünya şarapçılık sanayi içinde önemli bir yer almasına neden olmuştur.

Eyaletin genelinde tarıma bağlı sanayiler gelişmiştir. Eyalettte gayet önemli tarıma bağlı sanayi kolu ormancılıktır. Seattle ve çevresinde tarıma bağlı sanayiler olarak kâgit, kereste, mobilya, deniz ürünleri, gemi sanayi gibi farklı iş alanları mevcuttur.

Şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Eyalette tarım ve hayvancılık, coğrafi yapı nedeniyle oldukça gerilerde olduğundan, bölgedeki köyler ya çok büyüktür ya da çok seyrektir. Eyalette nüfus büyük şehirlere toplanmıştır. Eyaletdeki en büyük 3 şehir Seattle, Spokane ve Tacoma'dır. En çok nüfusu olan şehirleri aşığaki gibidir.[6]

Sıra Şehir Nüfus
1 Seattle 602,000
2 Spokane 205,500
3 Tacoma 203,400
4 Vancouver 164,500
5 Bellevue 120,600
6 Everett 103,500
7 Spokane Valley 89,940
8 Federal Way 88,580
9 Kent 88,380
10 Yakima 84,850
11 Renton 83.650
12 Bellingham 76.130
13 Auburn 67.485
14 Kennewick 67.180
15 Lakewood 58.840

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Olympia, Washington'un başkentinin panoraması

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]