İçeriğe atla

Tennessee

Bağlantıları değiştir
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Tennessee
Eyalet
Tennessee bayrağı
Bayrak
Tennessee mührü
Mühür
ÜlkeAmerika Birleşik Devletleri Amerika Birleşik Devletleri
BaşkentNashville
İdare
 • ValiBill Lee (R)
 • Vali vekiliRandy McNally (R)
 • Üst meclisTennessee Senatosu
 • Alt meclisTennessee Temsilciler Meclisi
 • SenatörlerJohn Thune (R)
Mike Rounds (R)
Yüzölçümü
 • Toplam109.247 km²
 • Kara
106,846 km² (41.253 mil²)
 • Su
2,401 km² (927 mil²)
Rakım270 m
En yüksek nokta2,025 m (6.643 ft)
En alçak nokta54 m (177 ft)
Nüfus
 (2020)[1]
 • Toplam6.916,897
 • Yoğunluk64,8/km²
Zaman dilimiUTC-05.00
 • Yaz (YSU)UTC-04.00
ISO 3166 koduUS-TN
Resmî site
tn.gov

Tennessee, Amerika Birleşik Devletleri'nin Güneydoğu bölgesinde yer alan, denize kıyısı olmayan bir eyalettir. Kuzeyde Kentucky, kuzeydoğuda Virginia, doğuda Kuzey Karolina, güneyde Georgia, Alabama ve Mississippi, güneybatıda Arkansas ve kuzeybatıda Missouri ile sınır komşusudur. Tennessee, yüzölçümü bakımından 50 eyalet arasında 36., nüfus bakımından ise 15. sıradadır. Amerika Birleşik Devletleri Nüfus Sayım Bürosu'na göre, eyaletin 2024 yılı itibariyle tahmini nüfusu 7,22 milyondur.

Tennessee, coğrafi, kültürel ve yasal olarak Doğu, Orta ve Batı Tennessee olmak üzere üç Büyük Bölgeye ayrılmıştır. Nashville, eyaletin başkenti ve en kalabalık şehridir ve en büyük metropol alanını oluşturmaktadır. Tennessee, çeşitli arazi ve yer şekillerine sahiptir ve doğudan batıya doğru, Apalaş, Yayla Güneyi ve Derin Güney'e özgü kültürel özelliklerin bir karışımını içerir. Doğu sınırındaki Blue Ridge Dağları, Kuzey Amerika'nın doğusundaki en yüksek rakımlardan bazılarına ulaşır ve Cumberland Platosu birçok manzaralı vadi ve şelale içerir. Eyaletin orta kısmı mağaralı kayaçlar ve düzensiz tepelerle karakterize edilirken, düz ve verimli ovalar Batı Tennessee'yi tanımlar. Eyalet, Tennessee Nehri tarafından iki kez ikiye bölünür ve Mississippi Nehri batı sınırını oluşturur. Ülkenin en çok ziyaret edilen milli parkı olan Büyük Dumanlı Dağlar Milli Parkı, doğu Tennessee'dedir.

Tennessee, genellikle Apalaş Dağları'nın batısındaki ilk anayasal hükümet olarak kabul edilen 1772 tarihli bir sınır anlaşması olan Watauga Birliği'ne dayanmaktadır. Adı, ilk Avrupalı ​​Amerikalı yerleşiminden önce gelen bir Çeroki kasabası olan Tanasi'den (ᏔᎾᏏ) türemiştir. Tennessee, 1 Haziran 1796'da 16. eyalet olarak Birliğe katılmadan önce, başlangıçta Kuzey Karolina'nın ve daha sonra Güneybatı Bölgesi'nin bir parçasıydı. Güçlü bir askeri hizmet geleneği nedeniyle "Gönüllü Eyalet" lakabını kazandı. Amerikan İç Savaşı'na kadar köleci bir eyalet olan Tennessee, siyasi olarak bölünmüştü; batı ve orta kesimlerinin çoğu Konfederasyonu desteklerken, doğu bölgesinin çoğu Birlik yanlısı duygular besliyordu. Sonuç olarak, Tennessee, Birlik'ten resmen ayrılan ve Konfederasyona katılan son eyalet ve savaşın sona ermesinden sonra Yeniden Yapılanma döneminde Birliğe yeniden kabul edilen ilk eski Konfederasyon eyaleti oldu.

20. yüzyıl boyunca Tennessee, ağırlıklı olarak tarım toplumundan daha çeşitlendirilmiş bir ekonomiye geçiş yaptı. Bu durum kısmen, II. Dünya Savaşı sırasında dünyanın ilk atom bombalarının yapımı için Manhattan Projesi'nin uranyum zenginleştirme tesislerine ev sahipliği yapmak üzere kurulan Tennessee Vadisi Otoritesi'ne (TVA) ve Oak Ridge şehrine yapılan büyük federal yatırımlarla desteklendi. Savaştan sonra, Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı bilimsel araştırmaların önemli bir merkezi haline geldi. Eyaletin ekonomisine sağlık, müzik, finans, otomotiv, kimya, elektronik ve turizm sektörleri hakimdir ve sığır, soya fasulyesi, kümes hayvanları, mısır ve pamuk başlıca tarım ürünleridir. Tennessee, country, blues, rock ve ro gibi birçok popüler müzik türünün gelişiminde önemli bir rol oynamıştır.

Ekonomi

[değiştir | kaynağı değiştir]
refer to caption
Tennessee ilçelerini gösteren, o ilçenin medyan gelirinin göreceli aralığına göre renklendirilmiş coğrafi harita.
Tennessee'de yaşa ve cinsiyete göre yoksulluğu gösteren tablo (kırmızı = kadın)

2021 itibarıyla Tennessee'nin gayri safi eyalet hasılası 418,3 milyar dolardı.[2] 2020'de eyaletin kişi başına kişisel geliri 30.869 dolardı. Ortalama hane geliri 54.833 dolardı.[3] Nüfusun yaklaşık %13,6'sı yoksulluk sınırının altındaydı.[1] 2019'da eyalet, toplam 2.724.545 istihdam ve toplam 139.760 işveren kuruluşu bildirdi.[1] Tennessee, Güney komşularının çoğu gibi çalışma hakkı olan bir eyalettir.[4] Sendikalaşma ABD'nin çoğunda olduğu gibi tarihsel olarak düşük düzeydeydi ve düşmeye devam etmektedir.[5]

Vergi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Tennessee düşük vergili eyalet olarak bilinir ve genellikle bölge sakinleri üzerinde en düşük vergi yüküne sahip beş eyaletten biri olarak gösterilir.[6] Vergisi az olmasına rağmen mali sağlık açısından ABD eyaletleri arasında üçüncü sıradadır.[7] Genel gelir vergisi olmayan dokuz eyaletten biridir; satış vergisi hükûmeti finanse etmenin temel yoludur.[8] Hall gelir vergisi çoğu temettü ve faize %6 oranında uygulandı ancak 2021 yılına kadar tamamen kaldırıldı.[9] Bireysel gelirin ilk 1.250 doları ve ortak gelirin 2.500 doları bu vergiden muaf tutuldu.[10] Emlak vergileri yerel yönetimlerin temel gelir kaynağıdır.[11]

Eyaletin çoğunda ürün satış ve kullanım vergisi oranı %7 olup Mississippi, Rhode Island, New Jersey ve Indiana ile birlikte ülkedeki en yüksek ikinci orandır. Gıda %4 oranında vergiye tabidir, ancak şekerleme, besin takviyeleri ve hazır gıdalar %7 oranında vergiye tabidir.[12] Yerel satış vergileri çoğu yargı bölgesinde %1,5 ile %2,75 arasında değişen oranlarda tahsil edilir ve toplam satış vergisi %8,5 ile %9,75 arasındadır. Ortalama birleşik oran, ülkenin en yüksek ortalama satış vergisi olan yaklaşık %9,5'tir.[13] Maddi olmayan emlak vergisi herhangi bir kredi, yatırım, sigorta veya kar amaçlı mezarlık şirket hissedarlarının hisseleri üzerinden hesaplanır. Değerlendirme oranı, yargı bölgesinin vergi oranının çarpımının değerinin %40'ıdır.[11] Tennessee'de 2016'dan beri miras vergisi yoktur.[14]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. 1 2 3 "QuickFacts Tennessee; UNITED STATES". quickfacts.census.gov. Amerika Birleşik Devletleri Sayım Bürosu, Population Division. 6 Şubat 2019. 2 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2019.
  2. ↑ "GDP by State". GDP by State | U.S. Bureau of Economic Analysis (BEA). Bureau of Economic Analysis. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mart 2021.
  3. ↑ "Tennessee". data.census.gov. Washington, D.C.: United States Census Bureau. 14 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2021.
  4. ↑ "Right-to-Work Laws". ncsl.org. Washington, D.C.: National Conference of State Legislatures. 30 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
  5. ↑ Flessner, Dave (22 Ocak 2020). "Union membership drops in Tennessee as legislature considers putting right to work laws in state constitution". Chattanooga Times Free Press. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2021.
  6. ↑ Stebbins, Samuel (27 Eylül 2018). "Tax policy: States with the highest and lowest taxes". USA Today. 5 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2020.
  7. ↑ "STATE FISCAL RANKINGS | 2018 EDITION". George Mason Univ. 3 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2023.
  8. ↑ Loudenback, Tanza (6 Şubat 2020). "There are 9 US states with no income tax, but 2 of them still tax investment earnings". Business Insider. 23 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2020.
  9. ↑ Pare, Mike (1 Şubat 2019). "Tennessee on its way to becoming a bona fide no-income-tax state in 2021". Chattanooga Times Free Press. 5 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2020.
  10. ↑ "Due Date and Tax Rates". tn.gov. Tennessee Department of Revenue. 12 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2020.
  11. 1 2 Green, Harry A.; Chervin, Stan A.; Lippard, Cliff; Joseph, Linda (Şubat 2002). The Local Property Tax in Tennessee (PDF). Tennessee Advisory Commission on Intergovernmental Relations. 7 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Haziran 2020.
  12. ↑ "What are the state and local sales tax rates in Tennessee?". tn.gov. Tennessee Department of Revenue. 11 Aralık 2017. 5 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2020.
  13. ↑ Sher, Andy (27 Temmuz 2019). "Yet again, Tennessee combined state, local sales tax rates nation's highest". Chattanooga Times Free Press. 5 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2020.
  14. ↑ "TN Department of Revenue". 23 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2019.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Tennessee&oldid=37366356" sayfasından alınmıştır