Trak dili

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Trakça sayfasından yönlendirildi)
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Trak dili
Trakça
ThracianLanguageMap.jpg
Ivan Duridanov'a göre, Trakça konuşulmuş bölgelerin sınırları
Bölge Trakya, Kuzeybatı Anadolu
Etnik köken Traklar
Ölü dil 5.-6. yüzyıl
Dil aileleri
Dil kodları
ISO 639-3 txh

Trak dili veya Trakça, eski zamanlarda Güneydoğu Avrupa'da Traklar tarafından konuşulmuş ölü bir Hint-Avrupa dili. Trak dilinin Hint-Avrupa dillerinin satem grubuna ait olduğu veya satem dillerinden kuvvetle etkilenmiş bir centum dili olduğu düşünülmektedir.

Komşu bir dil olan Daçyalı dili, genellikle Trakça ile yakından ilişkili olarak kabul edilir. Bununla birlikte, bu ilişkinin doğruluğunan karar verilebilmesi için her iki dil hakkında da yeterli kanıtı yoktur.

Trakçanın ne zaman ölü bir dile dönüştüğü tartışmalı bir konudur, ancak dilin MS 6. yüzyılda hala kullanımda olduğu kabul edilir. Piacenza’dan Antoninus 570’de, Sina'da bulunan bir manastırda keşişlerin Yunanca, Latince, Süryanice, Mısırca ve Bessice (Trakçanın lehçesi) konuştuklarını yazmıştır.[1]

Coğrafi dağılım[değiştir | kaynağı değiştir]

Trakya dili günümüzdeki Bulgaristan,[2][3] Romanya, Kuzey Makedonya, Kuzey Yunanistan, Doğu Trakya ve Bitinya bölgelerinde konuşulmaktaydı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Trakya dili hakkında kesin olarak pek az şey bilinmektedir. Bunun nedeni uzunluğu birkaç kelimeden fazla bir cümlenin tatmin edici bir şekilde çözülememiş olması ve çözülmüş kısa ifadelerin de doğruluğunun tam olarak kesin olmamasıdır.[4]

Buna rağmen Trakça dilinden kalmış çeşitli sözcükler, dilin Hint-Avrupa dil ailesinin bir üyesi olduğunu göstermektedir. Bulunmuş çeşitli yazıtların yanı sıra, Trakça kişi adları, toponimler, hidronimler , fitotoniler ve tanrı isimleri de günümüze ulaşmıştır.[5]

Trakça kökenli olduğu kabul edilen ve anlamları çözülebilmiş 23 adet sözcük bulunmaktadır:[6]

Sözcük Anlam Geçtiği kaynak
asa Tay ayağı Dioskurides
bólinthos vahşi boğa, bizon Aristo
bria kasaba
briza çavdar Galen
brynchós gitar
brytos bira (Trakça, Paeonca ve Frigce) pek çok kaynakta bulunmakta.
dinupula, si / nupyla yabani kavun Pseudoapuleus
genton et Herodian., Suid., Hesych.
kalamíndar çınar ağacı Hesych.
kemos foliküllü bir çeşit meyve Phot. Lex.
ktístai keşişler Strabon
midne köy Roma kaynakları
póltym (bria) tahta çit, tahta kule
rhompháia bir mızrak, bir kılıç pek çok kaynakta bulunmakta.
skálmē bıçak, kılıç Soph. y Pollux, Marcus Anton., Hesych., Phot. L
skárke gümüş para Hesych., Phot. Lex.
spínos bir çeşit taş Arist.
torélle yas şarkısı Hesych.
zalmós Bir giz Porfir.
zeirá, zirá üst vücuda giyilen bir çeşit giysi Hdt., Xen., Hesych.
zelâs şarap pek çok kaynakta bulunmakta.
zetráia bir tencere Pollux
zibythides asil, en kutsal Hesych.

Asimilasyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Skordelis’e göre, Traklar Büyük İskender’in boyundurluğu altında Yunan kültürünü özümsemişler ve Spartalı ve Atinalılar gibi Yunanların arasına karışmışlardır, ancak Skodelis Trakça'yı bir Yunan dili olarak saymıştır.[7] Crampton'a (1997) göre, çoğu Trakyalı nihayetinde Helenize veya Romanize olmuş, ancak son kalıntıları 5. yüzyıla kadar uzak bölgelerde hayatta kalmıştır.[8] Marinov'a göre, Traklar muhtemelen 6. yüzyılda, tarihte son kez isimlerinin geçmesinden sonra, tamamen Roma ve Helen kültürlerine asimile olmuştur.[9]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Bessian, en ünlü Trakya kabilelerinden biri olan Bessi'nin dilidir. Manastırların kökeni, Saint Theodosius'un Ölü Deniz'in kıyısında, her biri farklı bir dilde konuşulan dört kiliseli bir manastır olarak yazdığını yazdığı Vita Sancti Theodosii Coenobiarchae'deki Metafrast Symeon tarafından yazılan ortaçağ bir homografisinde anlatılmıştır aralarında Bessian da bulundu. Manastırların kurulduğu yer, Trakyalı bir isim olabilen "Cutila" olarak adlandırıldı.
  2. ^ Encyclopedia of European peoples, Carl Waldman, Catherine Mason, Infobase Publishing, 2006, ISBN 0-8160-4964-5, p. 205.
  3. ^ Archaeology and language: the puzzle of Indo-European origins, Colin Renfrew, CUP Archive, 1990, ISBN 0-521-38675-6, p. 71.
  4. ^ Olteanu ve diğ.
  5. ^ Duridanov, Ivan. "The Language of the Thracians". Erişim tarihi: 14 Ocak 2007. 
  6. ^ Duridanov, I. (1976). The Language of the Thracians (An abridged translation of Ezikyt na trakite, Ivan Duridanov, Nauka i izkustvo, Sofia, 1976. (c) Ivan Duridanov). 
  7. ^ Daskalov, Roumen; Vezenkov, Alexander. Entangled Histories of the Balkans – Volume Three: Shared Pasts, Disputed Legacies. BRILL. s. 51. ISBN 9789004290365. 
  8. ^ R.J. Crampton (1997). A Concise History of Bulgaria. Cambridge University Press. s. 4. ISBN 0-521-56719-X. 
  9. ^ Daskalov, Roumen; Vezenkov, Alexander. Entangled Histories of the Balkans – Volume Three: Shared Pasts, Disputed Legacies. BRILL. s. 10. ISBN 9789004290365. 

Okuma listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • V.I. Georgiev, Introduction to the History of the Indo-European Languages, Sofia (1981).
  • V.I. Georgiev, The Genesis of the Balkan Peoples, in: The Slavonic and East European Review, Vol. 44, No. 103 (Jul., 1966)
  • I.I. Russu, Limba Traco-Dacilor / Die Sprache der Thrako-Daker, Bucharest (1967, 1969).
  • Paul Kretschmer, "Glotta", in: Zeitschrift für griechische und lateinische Sprache 7 (1915).
  • J.H. Holst, "Armenische Studien", Wiesbaden (2009).

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]