Sosyal Demokrat Hınçak Partisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Sosyal Demokrat Hınçak Partisi
Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակյան Կուսակցություն
Lider Harry Hamparsum Sarafyan
Kurucuları Avetis Nazarbekyan, Meryem Vardanyan, Kevork Haraciyan, Ruben Han-Azat, Hristofor Ohanyan, Gabriel Kafyan ve Manuel Manuelyan
Merkez Erivan, Ermenistan
Gençlik kolu Gaidz Gençlik Örgütü
Üyelik 4,300 (Ermenistan'da)[1]
İdeoloji Sosyal demokrasi
Demokratik sosyalizm
Siyasi pozisyon Merkez soldan Sola
Ulusal üyelik 14 Mart İttifakı
Uluslararası üyelik Yok, eskiden İkinci Enternasyonal
Ulusal Meclis
0 / 105
Lübnan Parlamentosu
2 / 128
İnternet sitesi
http://www.hunchak.org

Sosyal Demokrat Hınçak Partisi (SDHP) (Ermenice: Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակյան Կուսակցություն; ՍԴՀԿ) veya Hınçak olarak da bilinen, en eski ikinci Ermeni siyasi partisidir. Hınçak, Ermenice Çan anlamına gelir. Zamanla Rusların etkisi altında Osmanlı İmparatorluğu'na karşı bir cephe olarak örgütlenmiştir. 1887 yılında Marksist ideolojiye inanmış Avetis Nazarbekyan, Meryem Vardanyan, Kevork Haraciyan, Ruben Han-Azat, Hristofor Ohanyan, Gabriel Kafyan ve Manuel Manuelyan adlı öğrenciler tarafından İsviçre'nin Cenevre kentinde kuruldu. Osmanlı Devleti ve İran'daki ilk sosyalist parti oldu.[2] Çalışma bölgesi olarak Doğu Anadolu'yu seçen komite, bir zaman sonra merkezini İsviçre'den Londra'ya taşıdı.

Cemiyetin prensipleri Karl Marx'ın Komünist Manifesto'sundan esinlenerek hazırlanmış olup üyelerinin çoğu Rusya Ermenileri idi. Hınçak isminde bir de yayın organı çıkarmışlardı. Komitenin amacı, Batı Ermenistan'ı Osmanlı Devleti'nden kopararak Rus ve İran Ermenistanı ile birleştirmek, bu suretle Büyük Ermenistan'ı kurmaktı. Silahlı eylem yoluyla isyanlar ve olaylar çıkararak amaçlarına ulaşabileceklerini düşünmüşlerdi.

Parti, Osmanlı Devleti'ne karşı Kumkapı (1890) ve Bâb-ı Âli (1895) olaylarını organize etti. Bir süre sonra parti liderleri arasında görüş ayrılıkları oluşmaya başladı ve 1897'de ikiye bölündüler. Bir kısmı, Asıl Hınçaklar (Nazarbekyan taraftarı olanlar), öbür kısmı da (Arpiyar Arpiyaryan liderliğindeki) Yenilikçi Hınçaklar (Vera Gazmıyal Hınçaklar) adını aldılar.

Hınçak Komitesi, programı ve yöntemlerine rağmen Ermeniler arasında büyük taraftar bulamadı. 1900'lerden itibaren birçok komite taraftarı Birleşik Krallık, Rusya, Kafkasya'da öldürülünce büyük kan kaybetmelerine rağmen yine de I. Dünya Savaşı sürecinde Ruslarla iş birliği yapmak yoluyla eylemlerine devam edebilmişlerdir.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]