The World Factbook
 The World Factbook logosu | |
| Yazar | Central Intelligence Agency (CIA) |
|---|---|
| Dil | İngilizce |
| Tür | Almanak (Ülkeler hakkında) |
| Yayımcı | İstihbarat Müdürlüğü[1] |
| ISBN | 9781510750463 (özgün) 1510750460 (Türkçe) |
CIA World Factbook olarak da bilinen The World Factbook,[2] 1962 ile 2026 yılları arasında ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) tarafından, dünyadaki ülkeler hakkında almanak tarzı bilgiler içeren bir referans kaynağıydı. 1971'de gizliliği kaldırıldı ve 1975'ten itibaren başlangıçta CIA, daha sonra da ABD Hükûmet Yayın Ofisi tarafından basılı olarak halka sunuldu. Gerçekler Kitabı ayrıca bir web sitesi üzerinden de erişilebilmekteydi. ABD tarafından tanınan ülkeler, bağımlı bölgeler ve dünyanın diğer bölgeleri de dahil olmak üzere 258 uluslararası kuruluşun[3] demografisi, coğrafyası, iletişimi, hükümeti, ekonomisi ve ordusu hakkında iki ila üç sayfalık bir özet sunuyordu.
Dünya Gerçekler Kitabı, ABD hükümet yetkililerinin kullanımı için CIA tarafından hazırlanmış olup, üslubu, biçimi, kapsamı ve içeriği öncelikle onların gereksinimlerini karşılamak üzere tasarlanmıştır.[4] ABD hükûmetinin bir eseri olarak, Amerika Birleşik Devletleri'nde kamu malıydı. Akademik araştırma makaleleri ve haber makaleleri için sıklıkla kaynak olarak kullanılıyordu.[5]
4 Şubat 2026'da, CIA, hiçbir uyarı ve açıklama yapmadan, Dünya Gerçekler Kitabı'nın (The World Factbook) kullanımının durdurulduğunu duyurdu. Site, Mozilla Veri Kolektifi ve the Factbook Archive tarafından arşivlendi.[6][7] Daha sonra bir grup gönüllü, Dünya Gerçekler Kitabı'nın temel bilgilerinin çoğunu içeren OpenFactBook'u başlattı. [8]
Telif Hakkı
[değiştir | kaynağı değiştir]
Factbook kamu malı statüsünde yayımlandığı için, kişilerin CIA'den izin almadan yayımı özgürce dağıtması ve kopyalaması mümkündür.[9] Yine de CIA, kullanım sırasında kaynak gösterilmesini tercih etmektedir.[10] CIA'in resmi logosu ise ilgili yasa ve düzenlemelere göre kesinlikle izinsiz kullanılamaz.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Central Intelligence Agency (25 Nisan 2007). "Intelligence & Analysis - Products" (İngilizce). 23 Ekim 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2010.
The DI publishes unclassified reference aids that are available to the public. The annual World Factbook is a comprehensive compendium of profiles on more than 260 countries and other entities.
(Archived by WebCite at ) - ^ Central Intelligence Agency (3 Ocak 2008). "Where in the World is Mt. Kilimanjaro? Visit the CIA World Factbook to Find Out". 14 Ocak 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ocak 2008.
- ^ "The World Factbook". CIA. 5 Ocak 2023. 4 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2021.
- ^ Directorate of Intelligence. "About The World Factbook—Copyright and Contributors". 30 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2021.
The World Factbook is prepared by the Central Intelligence Agency for the use of US Government officials, and the style, format, coverage, and content are designed to meet their specific requirements. Information is provided by other public and private sources. The Factbook is in the public domain. Accordingly, it may be copied freely without permission of the Central Intelligence Agency (CIA).
- ^ "CIA World Factbook 2006 Now Available" (Basın açıklaması). Central Intelligence Agency. 5 Nisan 2006. 13 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2007.
The World Factbook remains the CIA's most widely disseminated and most popular product, now averaging almost 6 million visits each month. In addition, tens of thousands of government, commercial, academic, and other Web sites link to or replicate the online version of the Factbook. * * * Included among the 271 geographic entries is one for the 'World', which incorporates data and other information summarized where possible from the other 270 country listings.
- ^ "World Factbook (JSON)". Mozilla Data Collective (İngilizce). 13 Şubat 2026.
- ^ "CIA World Factbook Archive" (İngilizce). Erişim tarihi: 11 Mart 2026.
- ^ Pot, Justin (2 Mayıs 2026). "This free website is like Wikipedia meets the CIA". Fast Company (İngilizce). 17 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2026.
- ^ Directorate of Intelligence. "The World Factbook - Contributors and Copyright Information". 17 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Eylül 2006.
The World Factbook is prepared by the Central Intelligence Agency for the use of US Government officials, and the style, format, coverage, and content are designed to meet their specific requirements. Information is provided by ... other public and private sources. The Factbook is in the public domain. Accordingly, it may be copied freely without permission of the Central Intelligence Agency (CIA).
- ^ Directorate of Intelligence. "The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Can I use some or all of The World Factbook for my Web site (book, research project, homework, etc.)?". 16 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Eylül 2006.
The World Factbook is in the public domain and may be used freely by anyone at anytime without seeking permission.* * * As a courtesy, please cite The World Factbook when used.
