I. Charles (İngiltere Kralı)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
I. Charles
Kral I. Charles Ressam: Anthony van Dyck
King Charles I (van Dyck).jpg
İngiltere ve İrlanda Kralı
Hüküm süresi 27 Mart 1625 - 30 Ocak 1649
Taç giymesi 2 Şubat 1626
Önce gelen I. James
Sonra gelen II. Charles: de jure
Devlet Konseyi (de facto)
İskoçya Kralı
Hüküm süresi 27 Mart 1625 - 30 Ocak 1649
Taç giymesi 18 Haziran 1633
Önce gelen V. James
Sonra gelen II. Charles
Eş(leri) Henrietta Maria
Çocukları II. Charles
Prenses Mary
II. ve VII. James
Prenses Elizabeth
Prenses Anne
Henry Stuart, Gloucester Dükü
Henrietta Anne Stuart
Hanedan Stuart Hanedanı
Babası I. ve VI. James
Annesi Danimarkalı Anne
Doğum 19 Kasım 1600(1600-11-19)
Dunfermline, İskoçya
Ölüm 30 Ocak 1649 (48 yaşında)
Whitehall Sarayı, İngiltere
Defin 7 Şubat 1649
Windsor Kalesi, İngiltere

I. Charles (d. 19 Kasım 1600 - o. 30 Ocak 1649) 27 Mart 1625'den 1649'da idam edilmesine kadar İskoçya Krallığı ve İngiltere ile İrlanda Krallıkları kralı[1].

Charles VI. James, İskoçya Kralı'nin ikinci oğlu idi; ama 1603'de babası veraset yolu ile İngiltere Krallığı kralı olunca İngiltere'ye yerleşti ve hayatının sonuna kadar bu ülkede yaşadı. 1612'ye kadar Charles'in krallik yapma hakki bulunmamakta idi ama 1612'de İskoçya Krallık veliahtı ve Galler Prensi unvanı ile İngiltere Krallık veliahtı olan ağabeyi Henry Frederick ölünce Charles İskoçya Krallığı ve İngiltere ile İrlanda Krallığı veliahtı olmuştu. 1623'de İspanya'ya 8-ay süren bir seyahata yaparak İspanya'da hüküm süren Habspburg Hanedanı'ndan bir prenses ile evlilik teklifi yapmaya girişti. Ama bu evlilik teklifi hem İngiltere ve İskoçya asiller ve halkı için popüler değildi ; Sonunda evlilik antlaşması şartları müzakere edililirken İspanyollarla anlaşma sağlanamayarak bu evlenme girişimi başarısız kaldı. Bundan iki yıl sonra 1625'de Fransa Kralı Xİİİ. Louis'nin küçük kız kardeşi Henrietta Maria ile evlilik yaparak Fransa Burbon Hanedanı'na damat oldu.

1625'de babası James ölünce Charles İskoçya ve İngiltere ile İrlanda krallıkları tahtına çıktı. Savaş hazırlıkları için devlet maliyesini pekiştirmek hedefi ile yeni vergiler toplamak için İngiltere geleneklerine göre yeni bir Parlamento toplatıp onlardan vergi sübvansiyon izini alması gerekmekteydi. Fakat Charles Krallığın kendine tanrı tarafından verildiğine ve sırf şahsi vicdanına dayanarak şahsen aldığı devlet yönetim kararlarının "ilahi irade"'yi temsil ettiği için (kendi şahsi izni olmazsa) kayıtsız ve şartsız hiçbir insansal kontrola bağlı kısıntılar olmadan kabul edilmesi gerektiğine inanmaktaydı. Fakat krallık tebaların çoğunluğu bu inancı açıkça tiranlık gösteren Mutlak Monarşi oldugunu kabul etmekte idiler. Bir İngiliz olarak geleneksel devlet yönetimi kurallarına, özellikle yeni vergi salıp toplamanın ancak yeni bir Parlamento toplayarak bu Parlamento'nun kontrol ve izinine bağlı olması prensibine, aykırı olduğunu kabul etmekteydiler. Charles kral olarak Protestan Hıristiyan inançta olmakla beraber, Protestan kiliselerinin Katolik Kilisesi ayinleri ve inançlarına en yakın olan "Yüksek Kilise (High Church)" görüşüne bağlı idi. Bu görüşü temsil edip verdikleri ve yazdıkları vaazlarda; yönettiklerii kilise ayinlerinde; ayinlerde giydikleri papazlık giysilerinde uygulayan kilise ruhbanlarını (özellikle Richarad Montagu ve Canterbury Başpiskoposu William Laud'u) koruyup tutması; İngiliz reformasyonu ve İskoçya reformasyonu yanında ortaya çıkmış olan diğer daha koyu Reformist Protestan inançlı Protestan mezheplere inananları (özellikle Püriten ve koyu Kalvinist inançlıları) kendine aleyhtar yaptı. Kral Charles'in koyu Katolik inançlı Fransa Prensesi Henrietta Maria ile evlenmesinden ve Avrupa'daki Otuz Yıl Savaşı'nda Katolik krallar orduları tarafından yenilmekte olan Prostestan taraflara İngiltere'nin hiçbir anlamlı destek sağlamamasından da, Kral I. Charles'in Katolik taraftarı olduğu hakkındaki dinsel aleytarlarının inançlarını daha da güçlendirdi. Bu aleyhtarlar Kral Charles'in yeniden topladığı Parlamento'da önemli sayıda idiler ve bu aleyhtar Parlamento üyeleri gayet iyi konuşmaları ve kulis hareketleri ile yeni İngiltere Parlamentosu'nda üstün duruma geçtiler.

Bu nedenle Kral Charles'in kendi çağırdığı yeni İngiltere ve İskoçya Parlamentoları ile Kral Charles'in arası açıldı. Kral Charles önce 1629'da İngiltere parlamentosunu fehsedip ülkeyi de şahsi istibdatla yönetmeye başladı. Ama bu istibdat döneminde ortaya çıkan savaşlar için ordusunu güçlendirmesi gerekmekteydi ve Parlamento kapanmadan önce kendinin topladığı vergiler ve aldığı borçlar dolayisıyla İngiliz ordusunu finanse etmek için gereklı mali ihtiyaclar bir miktar karşılandı

Fakat Charles özellikle İskoçya'da Presberiyen İskoç Kilisesi ayinler ve organizasyonu için İngiltere Angilikan Kilisesi'nin "Yüksek Kilise" görüşlülerin kilise uygulamalarını zorla İskoçlara kabul ettirme girişimi o ülkede ve Parlamentoda kral aleyhtarlarını gayet güçlendirdiği gibi her ülkede gayet aksi sonuçlar doğuran Piskoposlar Savaşı'ni ortaya çıkmasına neden oldu.

1642'de İngiltere İç Savaşı'nin "Birinci İngiltere İç Savaşı" evresi başladı. Bu savaştan once Kral Charles topladığı "Kraliyetçi" ordusunu finanse etmek için İngiltere Parlamentosu ve İskoçya Parlamentosu'nu toplanmaya çağırması gerekti. Bu Parlementolara Krala karsi gelmeye başlayınca kendileri "İngiltere Parlamento Ordusu" ve İskoçya Parlamento Ordusu oluşturdular. Kraliyet ordulari ile parlamamentocu ordular bibirbrine karşı her iki ülke arazilerinde çatışmalara ve muharebelere giriştiler. 1645'de Kral Charles'in "Cavalierler (Şövalyeler)" adı verilen "Kraliyet Ordusu" Roundheadler adı verilen İngiltere "Parlamento Ordusu" tarafından 14 Haziran 1645'de Neasby Muharebesi'nde ve sonra 10 Temmuz'da Langfort Muharebesi'nde yenilip "Kraliyet Ordusu" elimine edildikten sonra Midlands bölgesine kaçtı. İngiltere Parlamento ordusunun Oxford Kuşatması'ndan gayet şans eseri kurtulabildi. Newark şehrini kuşatan İskoç ordusuna sığındı. İskoçlar kralı bir müddet tutukladıktan sonra Parlamentocularain verdiği büyük meblağda savaş tazminatları sonunda Ocak 1647'de Kral Charles'i Parlamentocu ordulara teslim ettiler.

Charles Parlamentocular tarafından tutukluluk altına alındı. Önce Holdenby House, Northamptonshire, sonra Newmarket'te, sonra Londra yakınlarında Surrey'de "Oatlands Sarayı"'na ve sonra da Hampton Court Sarayı'na getirilip oralarda tutuklandı. [[Hampton Court Sarayında tutuklu Kral Charles bir Parlamento heyeti ile müzakereye geçti. Onların kendine getirdiği ve Parlamentonun kabul edeceği bildirilen "Meşrutiyetçi monarşi" rejimi altında hükümdarlık yapması teklifini kabul etmedi. Kasım 1647'de geçici olarak tutukluluktan kaçtı. Ama kaçtığı Wight Adası'nda beklediği şahsi desteği bulamayarak Parlamentoculara tarafından yakalandı ve Wight Adası'nda tutuklanmaya başladı. Bu sırada İskoçlar ile gizli konuşmalara geçti ve onlarla kendisini kurtarmaları için anlaştı. Bu sırada Mayıs'da Kraliyetçiler İskoçlarla anlaşarak İngiltere İç Savaşının ikinci evresi olan "İkinci İngiltere İç Savasi"'ni başlattilar. Fakat bu dönemlerde Oliver Cromwell kurduğu, eğittiği ve komuta ettiği Yeni Model Ordu ile 1648 sonlarında tüm Britanya adasında Parlamentocuların iktidarını ve kontrolünü konsolide etti. İskoç ordusunu en sonunda Ağustos 1648'de Preston Muharebesi'nde yenerek ve muhalifleri elemine edip sindirmişti. Charles 1649 yılı sonlarında Parlamentocu bir heyetle yeni müzakerelere girişti. Fakat Parlamentocular "Yeni Model Ordu" komutanı olan Oliver Cromwell bunun aleyhinde idi.

1649'da bu orduya bağlı birlikler Albay Thomas Pride liderliği altında 6-7 Aralık'ta Londra'da Parlamento'yu basarak Yeni Model Ordu'nun koyduğu prensiplere uymayan üyeleri ve aleyhtar Parlamento Üyelerini zorla Parlamento'dan çıkarıp tutukladılar ve bundan korkan muhalif Parlamento üyeleri de bu meclise gelmekten çekinmeye başladılar. Böylece üyelerinin sayısının kesilmesinden sonunda arda kalan Parlamento üyelerinden oluşan meclisin arkada kalan üyeleri bu kendilerinin meclisinin meşru bir Parlaqmento olduğunu ilan ettiler. Bu gerçekten bir "hükümet darbesi" idi ve tarihçiler bu darbeye Pride Darbesi adı vermektedirler. Bu tasfiyeden sonra geride kalan üyelerden oluşan Parlamento'ya da Rump Parlamentosu (yani Bakiye Parlamentosu) adı verildi.

1648 sonunda Charles "Hurst Castle" şatosuna ve sonra da Windsor Sarayı'na nakledilip tutuklandı. "Rump Parlamentosu"'nun Avam Kamerası Ocak 1649'da Kral Charles'in "Vatana İhanet" suçunddna yargılanacağını ilan etti. O zamana kadar bir meşru hükümdarın ilahi gücü olduğu kabul edilmekte idi ve bunun için alalade bir parlamento üyelerinden oluşan bir mahkemede ilahi guce dayanan bir Kralin yargılanmasının imkansız bir peri masali olarak bile görünmemekte idi. "Rump Parlamentosu"'nun Lordlar Kamerası kral yargılama için hazırlanan kanun teklifini hiç dokunmadan red etti. Fakat tekrar toplanan Rump Parlamentosu, Cromwell ve ordunun zorlamarıyla ""ilahi irade"'nin bir insan kişiye ait değil yani "ilahi irade"'nin Krallık kurumuna ait olduğu bu krallık kurumunda bir insan olan Kralın büyük suçlar işleyebileceği bu işlediği suçlar nedeni için yargılanabileceğini kabul ettiler. Bunun için "Rump Parlamentosu" yargılamayı yapmak için kendi üyelerinde oluşan bir "Yüce Yargılama Komisyonu" kurup bu komisyona tayin edilen Parlamanto uyelerini "yargılama komiser" olarak seçdiler. Ama gerçekte bu seçilen yargılama komiserlerinin" ancak 69 tanesi Kral Charles'in yargılanma celselerinde mahkeme heyetini oluşturdular. Bu yargılama 20 Ocak 1649'da başladı. Kral Charles bu yargılama organın meşru olmadığını ve keninin kral olarak hiçbir zaman tebalarai tarafından yargılanamıyacağını bildirip bu gayrimeşru yargılamaya hiç katkı yapmamayı tercih etti. 26 Ocak 1650'de bu yargılama sona erdi ve "Yüce Yargılama Komisyonu" Kral Charles'i "vatana ihanet" suçundan suçlu buldu ve bunun cezası olarak başı kesilerek idam edilmesine karar verdi. yargılama komiserlerinden ancak 59'u Kral Charles'in "İdam edilme yargı ilamı"'na imzasını atmıştı.

30 Ocak 1650 günü Kral Charles Londra'da Whitehall Sarayı önünde açıkhavada başı kesilerek idam edildi. İngiltere devleti hukuki statüsü de bir kalıtsal "monarşi" olmaktan değişti ve bir çeşit "cumhuriyet" olan "İngiltere Millet Topluluğu" devleti kuruldu.

Çocukluğu ve ilk gençliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Charles, babası I. (VI.) James ve annesi Anne Danimarkalı yak. 1612 Gravür:Simon de Passe

İskoçya kralı VI. James ve Danimarkalı Anne'nin ikinci oğlu olarak 19 Kasım 1600 tarihinde İskoçya'da Dunfermline Sarayı'nda dünyaya geldi.[2][3]. Charles doğduğunda babası VI. James adı ile İskoçya Kralı idi ve daha İngiltere Kralı olmamıştı. 23 Aralik 1600'da Edinburg'da İskoçya Kraliyet sarayı olan {{Holyrood]] Sarayı'nda bir Protestant vaftiz töreni ile Ross Piskoposu David Lindsay tarafından vaftiz edildi. İskoçya krallarının ikinci erkek çocuklarına verilen "Ormond Markisi", "Ross Kontu" ve "Ardmannoch Lordu" unvanlarını taşımaya başladı. [4]

Charles çok zayıf ve hastalıklı çocukluk geçirmişti. Babası Nisan 1603'de karısı ve diğer çocuklari ile İngiltere'ye Londra'ya İngiltere Krallığı tahtına geçmek için gittiğinde bile uzun seyahate sağlığı uygun olmayacağı için Charles babasının yakın arkadașı olan Dunfermline Kontu Lord Fyvie himayesinde İskoçya'da bırakıldı. 1604'un başlarında Charles 3.5 yaşında iken Dunfermline Ssrayı'nın büyük salonun bir tarafından diğer tarafına hiç yardım gormeden yürüyebilmekte idi. Bu Charkes'in sıhhatinin seyahat için yeterli iyilikte olduğuna bir gösterge sayılarak Charles Londra'ya ailesinin yanına gönderildi. İngiltere'de saraylı Birinci Manmouth Kontu Sir Robert Carey'nin karısı Lady Carey Charles için mürebbiye ve bakıcı seçildi. Bu hanım Charles'a sert İspanyol sahtiyanından yapılmış ve ayak bilekleri bronz levhalarla desteklenmiş özel ayakkabılar giydirip onlarla eksersiz yaptırarak ayak ve ayak bileklerini kuvvetlendirip hamen hemen normal yürümesini sağladı. Charles'in konuşma gelişmesi de yavaş oldu. Hayatının tümünde Charles'ın konuşması gayet yavaş ayrık kelimelerle oluşurdu ve hatta kekeme idi.[4]

Ocak 1605'de geleneksel olarak İngiltere Kral'larının ikinci erkek oğullarına verilen York Dükü unvanı ve "Bath Şövalyesi" şeref unvanı Charles'a verildi. Bir Presbiteryen Protestan mezhebinden İskoç olan Thomas Murray Charles'a hoca olarak seçildi. Charles o zamanın iyi eğitimi olarak kabul edilen Klasik Latince ve Yunanca, Avrupa dilleri, matematik ve din konularında dersler almaya başladı. 1611'de Charles İngiltere Krallığı'nın en yüksek şerefi olan "Dizbağı Nişanı" verilip "Dizbağı Şövalyeliği" ile taltif edildi. Sonunda Charles fiziksel zayıflıklarına galip geldi. Çok iyi bir at binici; iyi bir tüfek ve ok atıcı silahşör oldu ve eskirim dersleri alıp iyi kılınç kullanır oldu. [4]

Charles'in Prens Henry Fredrick adlı bir ağabeyi vardı. Charles ağabeyini çok sevip sayardı ve onu kendine örnek olarak kabul etmişti. Charles'in zayıf nahif bünyesi ve nisbeten kısa boyuna kıyasla, ağabeyi Prens Henry Fredrick gayet boyluboslu, yakışıklı, gayet zeki ve asiller ile halk arasında gayet popülerdi. Prens Henry Fredrick İskoçya Krallığı veliahtı idi. Babası James İngiltere Krali olunca Prens Henry Fredrick İngiltere Krallığı için veliaht olarak Galler Prensi yapıldı. Fakat Kasım 1612 başlarında Prens Henry Fredrick birbenbire hiç beklenmedik bir anda, daha 18 yaşında iken tifodan hayatını kaybetti. Kralın en büyük yaşayan oglu olarak Charles hemen Kral I. (ve VI.) James'in İngiltere Krallığı ve İskoçya Krallığı için veliaht oldu. Bu sırada Charles iki hafta sonra 12 yaşına girecekti. [4]

İskoçya ve İngiltere Krallıkları veliahtı olarak yaşamı

Ölen ağabeyi Henry Fredrick'nın yerine otomatikman valiaht olması ile birlikte Charles bazı asalet unvanlarını (örneğin Cornwall Dükü ve Rothesay Dükü unvanları) taşımaya başladı. Bundan dört yıl sonra 1614'de İngiltere Krallığı veliahtı olarak Kral James oglu Charles'e Galler Prensi ve Chester Kontu unvanlarını da bahşetti.

Ağabeyi öldükten sonra Charles'in en yakın arkadaşı, aynı zamanda babasının da yakın dostu olan, Birinci Buckingham Dükü George Villiers idi. Buckingham Dükü çok zengin ve politik olarak çok güçlü idi; ama şahsi ve politik tutumları dolayısıyla halk tarafından hiç sevilmemekte idi.

Veliaht prens olduğunda Charles'in ilk uğraşı kendi ve hüküm ettiği ülkelerin siyasi durumuna katkı yapacak bir eş bulmaya çalışmak oldu. 1620'li yıllarda I. James İspanya Krallığı ile yakınlaşmak için Ispanya Kralı ve Kutsal Roma Cermen İmparatoru III. Filip'in en küçük kızı Maria Anna'yı oğluna eş olarak almayı kararlaştırdı. Bunun için gizlice Charles ve Buckingham Dükü 1623'de zor geçen bir deniz seyahatinden sonra İspanya ve Madrid'e gidip görüşmeler yaptılar. Ama Maria Ana koyu bir Katolik olup bir Protestan Hristiyanla evlilik yapmak istememekteydi. İspanyollar bu evlilik için önce Charles'in Anglikan mezhebinden ayrılıp Katolikliğe dönüşmesini istediler. Ayrıca İngiltere'de Katolik Hristiyanlar hakkında uygulanan yasakların ve cezai yasaların kaldırılmasını talep ettiler. Charles Katolik olmayı istememekte idi. Ayrıca İspanya Başbakanı olan Olivares ile Buckingham Dükü arasında şahsi anlaşmazlıklar da çıkmıştı. Yapılan müzakereler böylece sonuçsuz kaldı. Zaten Anglikan Protestan olan İngiltere ve Presbetiryen Protestan olan İskoçya halkının çoğunluğu, krallık sarayları ve hükümet idarecileri ve İngiltere Parlamentosu koyu Katolik olan İspanya ile ilişkilerin iyileşmesini istememekteydi. Ekimn ayında İspanya'dan ayrılıp İngiltere'ye dönerken Charles ve Buckingham Dükü Fransa'ya uğradılar ve Fransa kraliyet ailesinin misafiri oldular. Charles burada Fransa Kralı XIII. Louis'in kız kardeşi (ve bir suikastle öldürülmüş olan IV. Henri'nin en küçük kızı) Prenses "Henrietta Maria" ile tanıştı.

Charles ve danışmanı Buckhingham Dükü İngilktere'ye döndükten sonra babası İngiltere Kralı I. James'i (hiç istekli olmamakla beraber) Protestan olan kızının kocası Platinat Elektörlüğü hükümdarı V. Fredirck'in Otuz Yıl Savaşı başında 1620'de Bohemya'dan atılmasına neden olan ve sonra da Platinat Elektörlüğü arazilerini zapteden İspanyollarin bu işgaline son vermek için bir savaşa girmeye zorladılar.

Bu savaşa girebilmek için İngiltere ordusu'na yeni devlet vergilerinden para ödenekleri tahsis edilmesi gerekmekteydrdi. Yeni vergiler salmak için, İngiltere Kraliyeti geleneklerine göre gerekli olarak, yeni bir parlamento seçtirildi. Bu yeni seçilen Parlamento Londra'da toplanıp çalışmalara başladı. Bu parlamentoda gayet etkin olan kişi Londra'da bir önemli tüccar iken asalet unvanı verilip soylu yapılan Yüksek Hazine Lordu Birinci Middlesex Kontu idi ve bu kişi herhangi bir yeni vergi salınmasının prensip olarak aleyhinde idi. Charles ve danışmanı Buckingham Dükü onun bu görevden atılıp yargılanmasını sağlamak için I. James'i zorlamaya başladılar.

İspanya ile savaşmak için Kral James'in elinde bulunan hazine fonlarla kurulan Ernst von Mansfeld komutası altındaki derme çatma İngiltere ordusu ise Hollanda kıyılarına çıkartıldı. Ama bu ordu kıyılardan ileri geçemedi ve Platina Elektörlüğü yakınına bile yaklaşamadı.

Kral I. James bu İngiltere parlamentosundan veliaht Charles ile Fransa Prensesi Henrietta Maria'nın evlenmesi için izin istedi. Fakat Henrietta Marie Katolik idi ve Parlamento ancak I. James ile Charles'in, prenses/kraliçenin maiyetinde olan kişilere dinsel hürriyet verilip Katolik kalma izini verilmeyeceği hakkında Parlamento'ya söz vermelerinden sonra ancak çok çekingenlikle kabul etti.

1624'de I. James gittikçe hastalandı ve İngiltere ve İskoçya'nın yönetimine katkısı gittikçe zayıflamaya başladı. Özellikle İngiltere Parlamentosu'nu kontrol etmesi imkansızlaşmaya başladı. I. James Mart 1625'de öldü. Ölmeden önce 1624 ve 1625'de epeyce zamandır İskoçya ve İngiltere'de krallık idaresi de facto olarak oğlu ve valiahtı Charles'in ve onun yakın politik danişmanı olan Buckingham Dükü'nün eline eline geçmişti.

Hükümdarlıklarının ilk dönemi

Mart 1625'de İ. Charles hem İngiltere Kralı ve (ve buna bağlı İrlanda Kralı) ve hem de İskoçya Kralı olarak tahta geçti.

Tahta geçtiği zaman aldığı ilk politik tedbirler Fransa Prensesi Henrietta Maria ile evlilik hakkında oldu. 1 Mayıs 1625'de 15 yaşındaki Fransa Prenses'inin şahsen bulunduğu ve Charles'nin bir resmi temsilcisi ile temsil edildiği bir nikah töreni Paris Notre Dame Katedrali giriş kapısı önünde yapıldı. 13 Haziran 1625'de ise her iki çiftin şahsen bulunduğu bir nikah töreni Canterbury Katedrali'nde yapıldı. Bu evliliğin yapılması için Charles ile Fransa Kralı XIII. Louis arasında gizli bir "Evlilik Antlaşması" imzalanmıştı. Bu antlaşmaya göre Fransa'da La Rochelle'de çoğunluğu yaşayan "Huguenot" adı ile tanınan Fransız Protestantlara karşı kullanmak üzere İngiltere savaş gemilerinin Fransa Krallığı emri altına verilmesi ön görülmekte idi. Ayrıca İngiltere Anglikan Protestan reform kilisesi mensuplarının ve yerel kiliselerinin Katolik'liğe dönüşmelerini önlemek amacıyla çıkartılmış, İngiltere'de o zaman hala yürürlükte bulunan cezai kanunların kaldırılması veya hiç olmazsa cezai müeyyidelerinin daha yumuşatılması Charles tarafından kabul edilmişti. Charles yeni göreve çağırdığı İngiltere parlementosunda kendinin bir Katolik ile evlenmesine ve gizli antlaşmanın içinde bulunabileciği düşünülen maddelere karşı gayet büyük bir muhalefet yapılacağını bilmekte idi. Charles onun için kendi hükümdarlık döneminde çağırdıği ilk Parlamento'nın ilk toplantısını evlilik törenlerinin yapılıp bitirilmesi sonuna kadar geciktirmişti. Charles sonra da kurulan Parlamentoda, Fransa Kralı ile yaptığı gizli Evlilik Antlaşması'nda bulunan ve Katoliklere karşı verilen ödünleri bu ilk Parlemento müzakerelerde inkar etti.

Charles İngiltere Kralı olarak 2 Şubat 1626'da Londra'da Westminster Abbey'de yapılan geleneksel bir dinsel taç giyme töreni ile taç giydi. Bu tören bir Anglikan Protestan dinsel tören şeklinde olduğu için, Charles'in yeni kraliçesi Henrıetta Maria bir Katolik olarak katılmayı kabul etmedi ve geleneksel olarak kral ve karısı kraliçe çiftinin birlikte katıldıkları bu Taç Giyme Töreni'ne Charles tek olarak iştirak etti.

Kral Charles'in dinsel tutumu ve görüşleri Protestan dindarlar tarafından şüphe ile karşılanmaktaydı. Bu şüpheler Kral Charles'in Kalvinci fikirlere gayet tenkitçi olan ve yüzden dinsel çatısmalara neden olan "Richard Montagu" adlı bir dinsel ruhban alime yakın görüşler taşıması ve ona tahta yakın görevler vererek onu koruması daha da artıp daha somutlaştı. Richard Montagu yazdığı deneme yazıları ile Kalvinci doktirin prensiplerinin başında gelen "Takdiri-İlahi (Predetination)" prensibine (yani tanrının kişinin hayatı ile herşeyi önceden tayin etmesi ve bir insan kişinin "kendini cennete kurtarması" veya "kendini cehenneme lanetlemesi" Tanrı tarafından önceden tayin edildiği doktrinini) tenkit etti. Richard Montagu'nun geliştirdiği ve Kalvinist doktrin prensipleri aleyhtarları olan görüşleri kabul edenlere "Armianist" adı verildi. Armıanistler herhangi bir insan olan kişinin kendi "bağımsız irade"sini kullanarak kendi kaderini kendisinin tayin edeceğini iddia etmekte idiler. Charles'in ilk çağırdığı Parlamento'da Kalvinist "takdir-i ilahi" prensiplerine inanan Püritenlerle daha az sayıda olan "Armianist"'lere devamlı çatışmaya başladılar ve Püriten'ler gayet ağır şekilde Armianistlere sözle saldırıya başladılar. Kral Charles daha yeni tahta geçtiğinde Armianizm'in baş kurucusu olan ruhban din adamı Richard Montagu'yu Parlamento'daki Püritenlerin şiddetli saldırılarından korumak için, bir kraliyet papazı olma görevi verdi. Bu Püritenlerin Kral Charles'a karşı garez duygularını artırmakla kalmadı ve Püriten propagandacıları Kralın Armianistlere karşı gösterdiği tevecühün onun Katolik dinine dönmeye karar vermesine bir gösterge olduğunu açıkça ilana başladılar.

İngiltere Parlamentosu'nun ileri gelen stratejicileri İngiltere Krallığı'nın Avrupa kıtasında çıkan herhangi bir savaşa İngiltere'nin Avrupa karasına bir kara ordusu göndererek katılıp karışmasına kökten aleyhtardılar. Onlar eğer İngiltere'nin bir savasa mutlaka katılması gerekmekte ise İngiltere için nisbeten daha uçuza yapılabılecek İspanya'nın "Yeni Dünya" kolonilerine saldırılmasını tercih etmekte idiler. Bu saldırılarin İspanyol kolonileri altın ve gümüş madenlerinden elde edilen altın ve gümüş maden külçelerini taşıyan "İspanyol Hazine Konvoyları" na yapılırsa bu saldırılardan değeri gayet yüksek ganimetler elde edebileceklerini düşünmekte idiler. Parlamento bu düşünceleri temel olarak alarak Kral Charles'a £140,000'i aşmayan yeniden vargi toplama yani "sübvansiyon" alma, izini veren bir kanun çıkardı. Bu yeni ödenek Kral Charles'in savaş planlarını uygulamak için yetmişmeyeceği her iki tarafça da (kralcılar ve Parlamentocular) bilınmakte idi.[4]

Parlamento'nun Avam Kamarası kralının bu yetkisini kısıtlamakla da kalmayıp İngiltere'de uygulanan iki tip değişik bazlı (yani libre ağırlık "poundage" bazlı ve 2000 librelik ton ağırlığı "tonnage" bazlı) gümrük resminin Kraliyet memurları tarafından toplamasını iki yıl için kısıtladı. Halbuki bu iki tip gümrük resimlerinin haddinin tesbiti ve Kraliyet idaresine bu gümrük resimlerinin toplamak için izin, İngiltere kralı VI. Henry'nin hükümdarlık döneminden itibaren, Kralın hayatı boyunca izin olarak uygulanmakta idi. Avam Kanmerası bu izini belirli dönem için kısıtlamakla Kral'ın vergi toplama hakkının Parlemento tarafından dönem dönem kontrol edilmesi imkanını ortaya çıkartmakta idi. Bu Avam Kamerası yetkisi artırma amaçlı kanun teklifi "Lordlar Kamerası"'nda ele alınmadığı için resmen kanun olmadı. Parlamentonun bu iki tip gümrük toplama yetkisini Krala veren "Parlamento Kanun" teklifinin Parlamento'dan geçirmemesine rağmen Kral Charles ve yönetimi buna hiç aldırmadan bu gümrük vergilerini toplamakta devam ettiler.[4]

Dosya:King Charles İ by Gerrit van Honthorst sm.jpg
I. Charele porotresi 1628 Ressam:Gerrit van Honthorst

Dinsel çatışmalar

I. Charles Aziz Antoine ile (1633) Ressam: Anthony van Dyck , 1633

Piskoposlar savaşları

Şahsi istibdat idaresi

"Uzun Parlamento" dönemi

Gerilimin artması

İrlanda ayaklanması

Beş Parlamento üyesi

İngiltere'de İç Savaş

Tutukluluk, Yargılanma ve idamı

İngiltere'de iç savaş döneminde kral I. Charles Londra'da Parlamento'nun seçtiği bir Yüksek Yargıçlar Kurulu tarafından "Vatana ihanet" suçu ile yargılanmış; suçlu bulunarak 30 Ocak 1649 tarihinde kafası kesilerek idam edilmiştir.


Tutukluluk

Yargılanma

I. Charles'in yargılanması 1649 Ressam:Edward Bower</small
I. Charles mahkeme salonunda (I. Charles sanik locasinda arkasindan goruntu ve Yuksek Adalet Mahkemesi yargiclar heyeti

İdamı

I. Charkes'in idamı. O zamanda Almanya'da hazırlanmış gravür.

Çocukları

I. Charles'ın ilk beş çocuğu , 1637. Soldan sağa: Mary, II. James , II. Charles , Elizabeth Stuart (1635–1650) ve Anne (1637–1640) Ressam:Anthony van Dyck

I. Charles'in 9 tane çocuğu olmuştur. Bunlardan iki tanesi doğumda veya doğumdan hemen sonra ölmüşlerdir. Diğerlerinden ikisi ise sonradan İngiltere Kralı olmuşlardır:

İsim Doğum tarihi Ölüm tarihi Notlar
Charles James, Cornwall Dükü ve Rothesay Dükü 13 Mayıs 1629 13 Mayıs 1629 Doğduğu gün ölmüştür. Mezarındaki ismi "Charles, Galler Prensi".
II. Charles 29 Mayıs 1630 6 Şubat 1685 Eşi: Bragançalı Catherine (1638–1705). Evlenme: 1662. Doğup yaşayan çocukları yok.
Orange Prensesi Mary 4 Kasım 1631 24 Aralık 1660 Eşi: I. William Orangelı (1626–1650) Evlenme 1641. Tek bir erkek çocuk III. William.
II. ve VII. James 14 Ekim 1633 6 Eylul 1701 Eşi: (1) Anne Hyde (1637–1671) evlilik 1659. Çocukları oldu. Bunlar arasında II. Mary ve Anne (Büyük Britanya Kralıçesi);
(2) Mary Modenalı (1658–1718). Evlenme: 1673. Çocukları var.
PrensesElizabeth Stuart (1635–1650) 29 Aralık 1635 8 Eylul 1650 Çocukları yok.
Prenses Anne (1637–1640) 17 Mart 1637 5 Kasım 1640 Küçük yaşta öldü.
Prenses Catherine 29 Haziran 1639 29 Haziran 1639 Doğduğu gün olmüştür.
Henry Stuart, Gloucester Duku 8 Temmuz 1640 13 Eylul 1660 .
Prenses Henrietta Anne 16 Haziran 1644 30 Haziran 1670 Eşi: I. Filip, Orléans Dükü (1640–1701). Evlenme:1661. Çocukları var.

-->

Armaları


I. Charles (İngiltere Kralı)
Doğumu: 19 Kasım 1600 Ölümü: 30 Ocak 1649
Resmî unvanlar
Önce gelen
I. ve VI. James
Royal Arms of England (1603-1707).svg
İngiltere ve İrlanda Kralı

27 Mart 1625 – 30 Ocak 1649
Sonra gelen
Oliver Cromwell
Chardon écossais.svg
İskoçya Kralı

27 Mart 1625 – 30 Ocak 1649
Sonra gelen
Oliver Cromwell

Ayrıca bakınız

Kaynaklar

  1. ^ BBC - History - Charles İ (1600 - 1649). British Broadcasting Corporation. bbc.co.uk erişim tarihi 20-08-2008.
  2. ^ Charles I (r.1625-49). Royal.gov.uk erişim tarihi=20-04-2008
  3. ^ Memorable Christians. justus.anglican.org. erişim tarihi=20-04-2008. (İngilizce)
  4. ^ a b c d e f Gregg, Pauline (1981) (=(İngilizce)). King Charles I. Londra: Dent. ISBN 0-460-04437-0. 


Dış kaynaklar

  • Cust, Richard (2005) ({ing). Charles I: A Political Life. Harlow: Pearson Education. ISBN 0-582-07034-1. }}
  • Gillespie, Raymond (2006) ({ing). Seventeenth Century Ireland (3. ed.). Dublin: Gill & McMillon. ISBN 978-0-7171-3946-0. }}
  • Gregg, Pauline (1981) ({ing). King Charles I. Londra: Dent. ISBN 0-460-04437-0. }}
  • Hibbert, Christopher (1968) ({ing). Charles I. Londra: Weidenfeld & Nicolson. }}
  • Carlton, Charles (1995) ({ing). Charles I: The Personal Monarch (2. ed.). Londra: Routledge. ISBN 0-415-12141-8. }}
  • Howat, G. M. D. (1974) ({ing). Stuart and Cromwellian Foreign Policy. Londra: Adam & Charles Black. ISBN 0-7136-1450-1. }}
  • Loades, D. M. (1974) ({ing). Politics and the Nation. Londra: Fontana. ISBN 0-00-633339-7. }}
  • Smith,, David L. (1999) ({ing). The Stuart Parliaments 1603–1689. Londra: Arnold. ISBN 0-340-62502-3. }}

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]