Northumberland

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Jump to navigation Jump to search

Koordinatlar: 56°10′07″K 01°41′15″B / 56.16861°K 1.6875°B / 56.16861; -1.6875

Törensel Northumberland Kontluğu
ve Tek-Seviyeli Yerel Idare Bolgesi

Ceremonial County of Northumberland
and Unitary District
Morpeth'de Northumberland Kontluk İdare Merkezi
Morpeth'de Northumberland Kontluk İdare Merkezi
Törensel Northumberland Kontluğuve Tek-Seviyeli Yerel Idare Bolgesi
[[{{{resmi ad}}} bayrağı|Bayrak]]
Northumberland'in İngiltere'de konumu
Northumberland'in İngiltere'de konumu
Koordinatlar: 56°10′07″K 01°41′15″B / 56.16861°K 1.6875°B / 56.16861; -1.6875
Ülke İngiltere İngiltere
Bölge Kuzey Doğu İngiltere
Kontluk ve merkezi Northumberland,
Morpeth
Yüzölçümü
 - Toplam 5.013 km2 (1.935,5 mi2)
Nüfus (2008)
 - Toplam 311.000
 - Yoğunluk 62/km² (160,6/sq mi)
  Tahmin


Northumberland kontluğu Kuzey Doğu İngiltere bölgesinde İngiltere-İskoçya sınırlarında bulunan bir törensel kontluk ve 2009 itibaren bir tek-seviyeli yerel idare olarak idare edilen bir yerel idare birimidir. 1981'den itibaren Kontluk merkezi idare binalarının çoğu Kontluğun doğusunda Morpeth'de bulunmaktadır.

Avrupa Birliği Eurostat standartlarına göre Northumberland bir NUTS 3 (kod UK21) bölgesi ve NUTS 2 bölgesinde bulunan "Northumberland ve Tyne ve Wear" bölgesini oluşturan 3 ikinci-seviyeli borough veya tek-seviyeli bölge olarak tanımlanmıştır.

Northumberland Ingıltere'deki en az yoğun nüfuslu (2008de 62 kişi/km2) kontluktur. Kontluk arazisinin büyük bir kısmı günümüzde "Milli Park" olarak tanımlanıp belirlenmiş yüksek rakımlı tepelik ağaçsız boş kırlardır. Bu sanayi ve şehirsel gelişmeden men edilmiş doğa arazileri günümüzde çok sayıda turist çekmektedir. Kontluğunun diğer bir turist çekme nedeni de ortaçağlardan beri İngiltere-İskoçya sınırında olması dolayısıyla çok sayıda kaleler bulunmasıdır. Bunlar içinde Alnwick, Bamburgh, Dünstanburgh, Warkworth en önemlileridir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Törensel Kent Kontluğu İngiltere'de Cumbria, Durham Kontlugu ve Tyne ve Wear kontlukları, Iskocya'da Borders yerel idaresi ile komsudur. Uzun (103 km) Kuzey Denizi sahilleri bulunur.

Kuzeybatı:
IskocyaBorders Yerel Idaresi
Kuzey:
IskocyaBorders Yerel Idaresi
Kuzeydoğu:
Kuzey Denizi
Batı:
Cumbria
Northumberland Doğu:
Kuzey Denizi
Güneybatı:
Cumbria
Güney:
Durham Kontlugu
Güneydoğu:
Tyne ve Wear
Northumberland'in fiziksel cografya haritasi

Northumberland'in fiziksel coğrafyası Kontlukta çok değişik araziler bulunduğunu gösterir. Doğu'da Kuey Denizi kıyıları alcak rakimli ve duzluk olmakla beraber kuzey batıya gittikce arazi tepelik ve İngiltere'ye nispeten daglik olmaktadır. Kontlugun kuzeybatısında bulunan Cheviot Tepeleri Devon-tipi granit ve andasit-lav olarak magmatik kayaçlar seklindedir. Kontlukta bulanan diğer magmatik kayaçlar Hadrian'in duvarinin üzerinde bulunduğu "Whin Sill" tepeleridir. Bu tepelik araziler bos ve agacsiz kirlik arazilerdir. "Whin Sill" tepelereinin iki tarafından kirectasli yarli arazi bulunup bir "karstik arazi sekli gostermektedir. Bu bos araziler birer doğal park olarak korunmakta ve turist cekmektedir.[1] Northumberland'in dogusunda Kuzey Denizi uzerinde yine "dolorit" yapımlı "Farne Adalari" bulunmaktadır ve bu adaların yarları çok sayıda deniz kusunun yerlesip yuvalanmaları ile unludur.

Northhumberland'un kuzeydoğu sahillerinde itibaren sahillerde güneydoğuya Tyne Nehri kuzeyine doğru uzanan komur madenleri bulunmaktadır. Tarihsel olarak bu madenlerlen denizin kopartif sahile yigdığı "deniz komuru" yıllardır İngiltere'nin enerji kaynagi olmuştur ve sonradan bu yorelerde birçok ocagi açılmıştır. Ama Margaretr Thatcher'in komur madencilerine karşı politikasi yuzunden bu madenler 20.yy'in son ceyreginde kapanmıştır.

Northumberland 55° enlem ve daha kuzeyinde olduğu için ve nispeten çok tepelik arazisi olduğu için İngiltere içinde en soğuk kontluk olarak bilinir. Kontlugun yıllık ortalama isisi 7,1-9,3 °C civarlarında olup bu İngiltere'de en soğuk ortalama isidir. 1971-2000 kontlukta yıllık gunesli hava yıll içinde ortalam olarak 1321-1390 saat olarak gozumlenmiştir. Kontluk doğuda deniz kıyısında olup batıaya doğru rakimi yukseldığı için yuksek arazi üzerine ve onlerine yuksek yagis bulunmakta ve yıllık ortalama yagis 466–1060 mm civarında olmaktadır. [2][3][4]

Northumberland'in yuzolcumunun yaklaşık bir ceyregi özellikle 240m rakimdan yuksek arazilerin hemen hepsi "Northumberland Milli Parki" içinde olup şehirsel ve sanayi gelişmeye izin verilmemekte veya tarim ya da bos kir arazisi olarak korunmaktadır. Bu park Hadrian Duvari'ni içine almakta ve İskoçya sınırlarına kadar erismektedir. Northumberland sahilleri de "Goze Carpar Dogal Guzellik Bolgesi" olarak tanımlanarak diğer bir sekil koruma altina alınmıştır. Bu sahilde deniz kıyısında 103 km uzunlugunda bir özel "yaya yuruyus yolu" bulunmaktadır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Long Crag zirvesi

Şu anda kontluğu oluşturan alan Roma İmparatorluğu'nun bir parçasıydı; sonrasında Northumberland olarak İngiltere ve İskoçya arasında çok sayıda çatışmaya şahit olmuştur. Bu şiddetli tarihine kanıt olarak, Northumberland'ın İngilteredeki diğer kontluklardan daha fazla kaleye sahip olması gösterilebilir.[5] Bu kalelerden bazıları Alnwick, Bamburgh, Dunstanburgh, Newcastle ve Warkworth'dir.

Northumberland birçok Tarihöncesi öğeye sahiptir, bunlara birçok kaya sanatı, Yeavering çanı gibi hillfortlar ve Goatstones gibi taş daireler örnek gösterilebilir. Alanın çoğu Briton, Kelt ve Votadini milletleri tarafından işgal edilmiş; diğer büyük kabile olan Brigantes güneyde yerini almıştır.

Sonrasında, günümüz Northumberland bölgesi Anglus krallığı Berniçya'yı oluşturmuş (547'den itibaren), 7. yüzyılda River Tees'in güneyinde kalan Deira ile birleşerek Northumbria krallığını oluşturmuştur. Kral Edwin (616-633 arası tahtta kalmış) yönetimi altında Northumbria'nın tarihsel sınırları Tweed ile Forth (Lothian dahil olmak üzere, Edinburgh'u dahil eden bölge) İskoçya Krallığına verilmesine rağmen, güneydeki Humber'dan kuzeydeki Forth'a uzamıştır.

Northumberland, İngiltere'de bazen "Hristiyanlığın beşiği" olarak da anılmaktadır, çünkü Hristiyanlık Bamburgh'un kuzeyindeki Lindisfarne—a gelgit adasında yeşermiş, bu ada Iona'daki rahiplerin Kral Oswald of Northumbria'ı (634-642 arası tahtta kalmış) İngilizleri bu dine döndürmesi amacıyla davet etmesinden sonra Kutsal Ada olarak anılmıştır. Lindisfarne'de Lindisfarne İncilleri'nin üretimi gerçekleşmiş (yaklaşık olarak 700) ve bu şehir Durham Katedrali'nde gömülen Aziz Cuthbert'in evi olmuştur.

Bamburgh Northumberland'in tarihi başkentidir.

Northumberland Kontluğu İskoç kraliyet ailesi tarafından 1139-1157 ve 1215-1217 yılları arasında elde tutulmuştur. İskoçya bütün toprak iddialarından 1237 yılındaki York Antlaşması'ndan sonra vazgeçmiştir. Northumberland Kontları Marcher Lord'ların İngiltere'yi İskoç işgallerinden koruma görevinden dolayı İngiliz devlet meselelerine önemli güç sağlamıştır.

Northumberland hükümete karşı isyan tarihine sahip bir şehirdir, 1569-1570 yıllarında I. Elizabeth'e karşı gerçekleştirilen Kuzey ayaklanması bunlardan birine örnektir. Bu başkaldırmalar Percy ailesi, Northumberland kontları tarafından yönlendirilmiştir. Percy'lerden birini William Shakespeare'in IV. Henry, 1. Kısımdaki havalı Harry Hotspur karakteri oluşturmaktadır.

1660'taki Restorasyon'dan sonra kontluk İngiltere'de Katolik Kilisesinin merkezi olmuştur.

Northumberland 18.yüzyıldan itibaren Sanayi Devrimi'nde anahtar rolü üstleniştir.

2015 itibarıyla Northumberland'in genel alanı kırsaldır. İngilteredeki en düşük nüfus yoğunluğu olan kontluk, geçmiştekinden daha az İngiliz meselelerinde etki etmektedir. Son yıllarda kontluk tarihsel önemi ve kırsal manzaralarından dolayı turizmde büyük bir oranda artış elde etmiştir.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

İdari yapılanma[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Northumberland'in iktisadi gelişmesi diğer İngiltere kontlukları ve tek-seviyeli yerel idarelerine kiyasla zayiftir ve İngiltere ülkesinde bulunan 63 yerel idarenin ekonomik sıralanmasında alttan 6. sırayı alır.[6]

Sanayi Devrimi döneminde önemli bir sanayi bölgesi olan bu kontluk, 20. yy.da bu sektörlerini kaybetmiştir ve günümüzde kontlukta en önemli istihdam alanı turizm hizmetleridir. Günümüzde kontluk yaklaşık olarak 1.1 milyon Britanyalı ve 50 bin yabancı turist çekmektedir ve (2004 itibarıyla) turizmin kontluğa getirdiği yıllık harcama £162 milyonu geçmektedir.[7]

Tek-seviyeli Northumberland Kontluğu'nda cari fiyatlarla gayrisafi toplam katma değer ve önemli sektörlerin gayrisafi katma değerleri şu tabloda gösterilir.[8]

Yıl Bölgesel Gayrisafi Katma Değer (£mil.)[9] Tarım (£mil.)[10] Sanayi (£mil.)[11] Hizmetler(£mil.)[12]
Northumberland Kontluğu
1995 2.585 130 943 1.512
2000 2.773 108 831 1.833
2003 3.470 109 868 2.494

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Northumberland National Park Authority, n.d. "The topology and climate of Northumberland National Park."
  2. ^ Met Office, 2000. "Birlesik Krallikta yillik ortalama isilar."
  3. ^ Met Office, 2000. "Birlesik Krallikta yillik ortalama guneslik."
  4. ^ Met Office, 2000. "Birlesik Krallikta ortalama yagis."
  5. ^ Long, B. (1967). Castles of Northumberland. Newcastle, UK: Harold Hill.
  6. ^ Northumberland County Council, 2003 "Northumberland in context.". MS Word, HTML (Google)
  7. ^ Northumberland InfoNet, 2004 "Key Statistics: Tourism." (PDF)
  8. ^ http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_economy/RegionalGVA.pdf
  9. ^ Yuvarlama yapıldığı için toplam değişik olabilir
  10. ^ Avcılık ve ormancılık hasılalarını da kapsar
  11. ^ Enerji üretimi ve inşaat hasılasını da kapsar.
  12. ^ Finans sektörü hizmetlerini dolaylı olarak kapsar.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]